Peటోపాఖ్యానం అనబడు పెంచులక్ష్మి కబుర్లు

రంగులేసుకున్న కోడిపిల్ల  
పాలు తాగలేక బెంగెట్టుకుని పారిపోయిన కుక్కపిల్ల  
నూతిలో దూకేసి  తప్పించుకుందామనుకున్న పిల్లిపిల్ల
ఎర్ర జాకెట్లు, అద్దాలు పట్టుకొచ్చేసే కోతిపిల్ల
అగ్గిపెట్టెలో బజ్జోపెట్టిన వెల్వెట్స్
గీతలు గీసి దారిమళ్లించిన యాంట్స్
ఇవన్నీ ఏంటంటే ...నా pet-పెంపకానికి అంపకాలెట్టేసిన కొన్ని పెంపుడు జంతువుల జాబితా. 

రాము, షిప్లీ:

నాగ్గుర్తుండి  నేను పెంచుకుందామనుకున్న మొట్టమొదటి ప్రాణి - కుక్కపిల్ల.

జంగారెడ్డిగూడెంలో ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలలో - నేలబెంచీల మీద కూర్చుని - గార్డుగారి పిల్లలతోనూ, మేమద్దెకున్న ఇంటి ఓనరైన తాతగారి మనవరాలు రాధ తోనూ కలిసి - మూడు నించి ఐదో తరగతి దాకా చదువుకున్న రోజుల్లో - బడికెళ్లే దారిలో బోల్డన్ని కుక్కలుండేవి. అందులో ఒక కుక్క ఒకసారి పిల్లలు పెట్టింది. అదీ - ఎక్కడా...? మా ఇంటి పక్కనే వున్న ZPH స్కూల్లో పనిచేసే పెద్ద హిందీ టీచరుగారి ఇంటి ముందున్న ఖాళీ స్థలంలో.

పెద్ద హిందీ టీచరు గారంటే ఎనిమిది, తొమ్మిది, పది తరగతులకి హిందీ చెప్పేవారన్నమాట. ఆ టీచరుగారి కూతురు  విజయలక్ష్మీ ఆండాళ్ నాకన్నా ఒకటో, రెండో ఏళ్ళు పెద్దది. అయినా మేమందరం కలిసి వాళ్ళింటి ముందు వున్న మామిడి చెట్టు, జామచెట్టు ఎక్కి కోతికొమ్మచ్చి ఆడేవాళ్ళం. ఎప్పుడైతే కుక్కపిల్లలు పుట్టాయో మా ఆటలన్నీ బంద్.  "అప్పుడే పిల్లలు పెట్టిన కుక్క  ఆకలి మీద ఉంటుంది, దాని పిల్లల జోలికి వెళ్తే కరుస్తుంది" అని అమ్మ పదేపదే చెప్పేది. దాంతో బుజ్జిబుజ్జిగా వుండి ఎంతో ముద్దొచ్చే ఆ శునక-బేబీలని దూరం నుంచే చూసి - అవి పడుతూ లేస్తూ బంతుల్లా దొర్లుతూ ఉంటే - వాటి చుట్టూ మూగి, చూసి మురిసిపోతూ ఉండేవాళ్ళం. ఓ రోజు పెద్ద హిందీ టీచరుగారు మమ్మల్ని పిలిచి - కుక్కపిల్లల్ని ఎవరికైనా కావాలంటే తీసుకెళ్లొచ్చు - అని చెప్పారు. వెంటనే ఇంటికి పరిగెత్తుకెళ్లి అమ్మకా విషయం చెప్పాను. చెప్పి నేనూ ఒక కుక్కపిల్లని తెచ్చుకుంటానని అన్నాను. అమ్మ ససేమిరా అంది.  కావాలంటే రోజూ సాయంత్రం పూట స్కూల్ అయిపోగానే వెళ్లి కుక్కపిల్లలతో ఆడుకుని రమ్మని చెప్పింది. అంతే! అక్కడితో నా మొదటి-పెంపకపు-అంకానికి తెర పడిపోయింది.

జంగారెడ్డిగూడెం వదిలి, కాకినాడ చేరీ చేరగానే మళ్ళీ బదిలీ. టంగుటూరు మా తర్వాతి మజిలీ. ముందొక ఆరు నెలలు కొండలవుగారింట్లో వున్నా,  తర్వాత చెరువుకి ఎదురుగుండా వుండే కొణికి వెంకటశేషయ్య గారి ఇంట్లోకి అద్దెకెళ్ళాం. మేమద్దెకుండే ఇంటి ముందు శేషయ్యగారు ఒక పాక వేసుకున్నారు. ఆ పాకలోనే ఆయన చేసే కంసాలి వృత్తికి కావాల్సిన సామానంతా ఉండేది. పొద్దున్నే ఎండ రాకుండానే ఆయన పని పూర్తి చేసుకునేవారు. ఇంక మధ్యాహ్నం నుంచి మేమా పాకలో బోల్డు ఆటలు ఆడుకునేవాళ్ళం.

శేషయ్యగారు అప్పుడప్పుడు ఒక కుక్కకి అన్నం పెడుతూ ఉండేవారు. ఆ కుక్క నలుపు-తెలుపు రంగుల్లో ఉండేది. ఆ కుక్క శేషయ్యగారు ఒక చిన్న బండ మీద అన్నం పెట్టి, గిన్నెతో బండ మీద శబ్దం చేయగానే - నెమ్మదిగా నడుచుకుంటూ వెళ్లి అన్నం తినేసి ఎండాకాలమైతే నీడగా వుండే పాకలో, శీతాకాలమైతే పాక బైట ఎండలో పడుకుంటూ ఉండేది. అంతగా చడీ చప్పుడూ చేసేది కాదు. ఎవరైనా వచ్చినా ఒక కన్ను తెరచి చూసి, ఒక చెవి ఏదో వింటున్నట్టుగా ఎత్తి - మళ్ళీ పడుకుండి పోయేది. నాకు తెల్సి అంత బద్ధకపు కుక్కని అప్పటిదాకా ఎప్పుడూ చూళ్ళేదు.

ఓ రోజు స్కూల్ నుంచి వచ్చే టైంకి మా ఇంటి ముందున్న పాకలో బోల్డు హడావిడి. శేషయ్యగారి అమ్మాయి జగదీశ్వరక్క,  అక్క తమ్ముడైన ఏడుకొండలు, మా కుట్టి - అందరూ పాకకి కొంచెం ఇవతలగా నించుని చూస్తున్నారు. ఏంటా అని నేనూ వాళ్ళ పక్కన చేరి చూస్తే అక్కడ మూడు బుజ్జిబుజ్జి నల్ల కుక్కపిల్లలు పడుకుని వున్నాయి. వాటి అమ్మ ఎవరంటే తెలుపు-నలుపుల లేజీ-బేపి.

ఆ బుజ్జి కుక్కపిల్లలు బోల్డు ముద్దుగా వున్నాయి.  అందులో ఒక్కదాన్నైనా పెంచేసుకుందాం అనేసుకున్నాను. చిత్రంగా మా అమ్మ ఒప్పుకుంది. అదీ ఎందుకంటే మా ఇంటికెదురుగా వున్న పాకలోనే వున్నాయి కదా - వాటికి మా ఇంట్లో వేరే బస ఏర్పాటు చేయక్కర్లేదని. ఇంక పోటీలు పడి పొద్దున్న, సాయంత్రం పాలు తాగేటప్పుడు నేనూ, కుట్టీ చెరో చిన్న గ్లాసుడు పాలు ఒక చిన్న జర్మన్ సిల్వర్ బేసిన్లో పోసి కుక్కపిల్లల చేత తాగించేవాళ్ళం.  పుట్టిన మూడు కుక్కపిల్లల్లో రెండు పిల్లలను ఎవరో పట్టికెళ్లారు. ఇంకొక్కటే మిగిలింది. దానికి "రాము" అని పేరు పెట్టాం. రాము పుట్టిన వారం రోజులకి పెద్ద వాన వచ్చింది. అది పాకలో ఉంటే తడిసిపోతుంది అని చెప్పి మా ఇంట్లోకి తీసుకొచ్చి అమ్మ చీరలు పెట్టుకునే గాడ్రెజ్ బీరువా కింద ఒక గోనెపట్టా వేసి పడుకోబెట్టాం. దానికి మా నాన్న కూడా సపోర్ట్  చేసి, ఆ గోనెపట్టా వేయడానికి సాయం చేయడంతో అమ్మ మమ్మల్ని ఇంకేమీ అనలేదు. అలా మా చేతుల్లో అల్లారు ముద్దుగా పెరిగింది - రాము.

రాముకి మధ్యాహ్నం, రాత్రి మా భోజనాలు అయ్యాక మా ఇంటి వాటా సందులో అన్నం పెట్టేవాళ్ళం. అన్నం పెట్టి గిన్నెతో నేల మీద శబ్దం చేయగానే ఎక్కడున్నా పరిగెత్తుకొచ్చేసేది. ఒక్కోసారి రాముని టెస్ట్ చేద్దామని అన్నం పెట్టకుండానే ఊరికే గిన్నెతో శబ్దం చేసినా - పాపం - పరిగెత్తుకుంటూ వచ్చి, ఒకసారి చూసి వెళ్లిపోయేది. ఆ తర్వాత అమ్మ దానికి అన్నంతో పాటు మాకు చీవాట్లు కూడా పెట్టేది - అలా దాన్ని ఏడిపించడం పాపం అంటూ.

రాము వాళ్ళ అమ్మలా కాదు. అస్సలు నిశ్శబ్దంగానే ఉండేది కాదు. అటూ ఇటూ పరిగెడుతూ, అరుస్తూ గొప్ప హడావిడిగా ఉండేది. మా ఇంటి ముందు నుంచి ఎవరెళ్తున్నా గొంతెత్తి "భౌ" మంటూ మొరిగి - "బా మొరిగానా?" అన్నట్లు మాకేసి చూసేది.

ఈ రాము గురించే ఇంతకూ ముందొకసారి చెప్పాను కూడా నా సంగీత పరస్థానం - చరణం అనే బ్లాగ్ పోస్టులో:

నేను సంగీతం నేర్చుకునే రోజుల్లో నా సాధనలో ... మా పాటకి కాపలాగా - రోజూ మధ్యాహ్నం,  రాత్రి పళ్లెం కొట్టి మరీ పిలిచి మేం పెట్టే అన్నం తినే కృతజ్ఞతతో - చెవులు కాళ్లతో కప్పుకుని మరీ సాగిలపడి పాట వినే -  మా జాగిలం 'రాము' - మేము పాట ఆపగానే - ఉలిక్కిపడి లేచి చెవులు రెండూ దులుపుకుని - శాలువా కప్పుకుని అస్తమిస్తున్న సూర్యుడివైపు నడిచివెళ్లే హీరోలా - అదేదో ట్రాన్స్‌లో ఉన్నట్లు తిరిగేది - ప్రతీ సాయంత్రం పూట.

మేము టంగుటూరు నుంచి  గుంటూరు వచ్చేసేటప్పుడు మా సామాన్లు లారీలోకి ఎక్కిస్తునంత సేపూ "కుయ్..కుయ్..." మంటూ మా కాళ్ళావేళ్ళా పడింది రాము :)

గుంటూరొచ్చాక జంతుప్రేమ మరీ పెరిగింది. అందులోనూ అపర్ణ నా ఫ్రెండయ్యాక ఇంకానూ. దానికి కారణం అపర్ణ చెల్లెలు ఆరతి పెంచే "కస్తూరి" అనే చిలక. కస్తూరి చిలకపలుకులు కూడా నేర్చింది - ఎంతైనా చిలక కదా! ముందు దానికి దాని పేరే పలకడం వచ్చింది.

అది అస్తమానూ "కస్తూరి...కస్తూరి" అని అరుస్తూ ఉండేది. అరిచి చివర్లో దానికదే "షటప్" అనుకునేది. అపర్ణ వాళ్ళమ్మగారు (శాంతా ఆంటీ) అంకుల్‌ని "రీ ...రీ" (కన్నడలో "రీ" అంటే "ఏమండీ" అని) అంటుంటే ఆవిడతో సమానంగా కస్తూరి కూడా "రీ...రీ..." అని అరుస్తూ ఉండేది. ప్రతిరోజూ కాలేజ్ కనో, ట్యూషన్ కోసమో అపర్ణ వాళ్ళింటికెళ్లినప్పుడల్లా కస్తూరిని మాట్లాడించడం, దాంతో సమానంగా అరవడం బావుండేది.

ఓ రోజు ఎక్కడినుంచి వచ్చిందో ఓ చాకొలేట్ బ్రౌన్ కలర్ కుక్కపిల్ల ఒకటి మా ఇంటి కాంపౌండ్ లోకి వచ్చింది. భలే ముద్దుగా వుంది. దాన్ని వెంటనే ఎత్తుకుని బ్రాడీపేట నాలుగో లైన్లో అటూఇటూ చూస్తే దాని ఓనర్ అనదగ్గవాళ్ళు ఎవరూ కనిపించలేదు. "ఆహా! ఇది మనకి దేవుడిచ్చిన కుక్క" అనేసుకుని దానికి "షిప్లీ" అని పేరు పెట్టేసుకుని దాన్ని ఎత్తుకున్నవాళ్ళం ఎత్తుకున్నట్టే వుండి, దాన్ని కాలు కింద పెట్టనీయకుండా అరచేతుల్లో పెంచడం మొదలుపెట్టాం. అపర్ణకి "షిప్లీ" గురించి  చెప్పగానే అపర్ణ, అపర్ణతో పాటు ఆరతి మా ఇంటికి వచ్చారు. షిప్లీని చూడగానే ఆరతి "ఇది Pekingnese breed లా వుంది" అని తెగ మురిసిపోయింది.

నేను, పప్పి, కుట్టి - ఒంతులేసుకుని షిప్లీకి పొద్దున్న ఒకళ్ళు, మధ్యాహ్నం ఒకళ్ళు, రాత్రి ఒకళ్ళు పాలు పోసేవాళ్ళం. అది గింజుకుంటున్నా కిందకి దింపక ఎత్తుకు మోసేసేవాళ్ళం. ఇలా ఓ రెండ్రోజులు గడిచింది. మూడోరోజు పొద్దున్నే ఎలా మాయమయిందో చాలా mysterious గా షిప్లీ కనిపించడం మానేసింది. ఎక్కడైనా మడత మంచాల కిందో, నూతి వెనకాల మోటార్ దగ్గర దాక్కుందో అని ఎంతో వెతికాం. షిప్లీ జాడే లేదు. అది కనిపించట్లేదన్న దిగులుతో "బర్‌సే గగన్ - మేరే బర్‌సే నైన్ దేఖో - తర్‌సే హై మన్ అబ్ తూ ఆజా!" అంటూ విషాదగీతాలు పాడుతున్న మమ్మల్ని చూసి మా అమ్మ "దానికి మూడు పూటలా అది వద్దన్నట్లు మొహం తిప్పేస్తున్నా అతి ప్రేమతో  పాలు పోసి - దానికి పాలంటేనే మొహం మొత్తేలా చేశారు. అందుకే పారిపోయింది" అని తేల్చేసింది.

ఆ పారిపోయిన షిప్లీ గుర్తుగా ఓ బొమ్మకి "షిప్లీ" అని పేరు పెట్టుకున్నాను. నా బొమ్మ-షిప్లీ నాతో యూనివర్సిటీ చదువుకి, పెళ్లయ్యాక కాపురానికి వచ్చి ఇప్పటికీ నాతోనే వుంది.

లింపింగ్ లూసీ:

సరే! షిప్లీ పారిపోయింది. ఇంకెప్పుడూ పాలు పోసినా పారిపోయే కుక్కపిల్లలని పెంచనేకూడదు అని గట్టిగా అనేసుకున్నాను.

ఇంతలో ఇంకో విశేషం జరిగింది. అమ్మ పండగ కోసమని ఇల్లు దులిపిస్తూ ఉంటే వంటింట్లో అటక మీద నుంచి గులాబీ రంగులో వున్న ఎలకపిల్లలు కింద పడ్డాయి. ఇంక అవి చూడగానే అమ్మ గొడవ పెట్టేసింది - ఇంక ఇల్లంతా ఎలకల మయం అయిపోతుందని. అప్పుడు నాన్న సరదాగా "పిల్లిని పెంచుకుందాం. ఎలకలు పారిపోతాయి" అన్నారు .

అది విన్నదే తడవు ఎప్పుడూ ఏదో ఒక pet వుంటే బావుంటుంది అనుకునే మా ముగ్గురి కళ్ళు మెరిశాయి. అప్పటికి మా కాంపౌండులో ఓ మూడు పిల్లులు తిరుగుతూ ఉండేవి - వున్న మూడు వాటాలని పంచుకుని పాలు, తోడుపెట్టిన పెరుగు తాగేసేట్టుగా ఒప్పందం చేసుకుని.

అందులో ఒక పిల్లి - పాపం - ఎందుకో సన్నగా వుండేది. మా అక్కాచెల్లెళ్ల కళ్ళు దాని మీద పడ్డాయి - దానికెలాగైనా పాలు తాగించి బొద్దుగా తయారుచెయ్యడమే మా కర్తవ్యం, భాద్యత అనేసుకుని,  రోజూ పొద్దున్నే అది పాల-విహారానికి వచ్చేవేళల్లో మేమే దానికి ఎదురెళ్లి ఓ చిన్న కప్పులో పాలు పోసేవాళ్ళం. ఓ రెండు, మూడ్రోజులు కాగానే ఆ సన్న-పిల్లికి అర్థమైపోయినట్లుంది - మా పాలబడి పాలు తాగితే ఇల్లిల్లూ తిరిగి తిట్టించుకోవక్కర్లేదని.

ఇంక మా కాళ్ళ చుట్టూ చుట్టుకుంటూ తిరగడం మొదలుపెట్టింది. పైగా నేను పొద్దున్నే పేపర్ చదివే టైంకి వచ్చి పేపర్ మీద పడుకునేది. అలా మా అమ్మ ముగ్గురు పిల్లలం మేము, మా పిల్లీ అన్యోన్యంగా కాలం గడుపుతున్నాం.

ఓ వారం బానే గడిచింది. ఆ పిల్లి ఎంతకీ లావెక్కట్లేదు. మరి ఎలకని చూడగానే "లావొక్కింతయు లేను...ధైర్యం విలోలంబయ్యె" అనేసుకుని ఈ పిల్లే ముందు పారిపోతుందేమో అనుకుని దానికి పాలు పట్టే వేళలు ఖచ్చితంగా ప్లాన్ చేశాం. పాపం - మా అమ్మ చెప్తూనే వుంది "పిల్లికి విశ్వాసం ఉండదు. ఎన్ని పాలు పోసినా యజమాని కళ్ళు పీకెయ్యాలనే చూస్తుంది" అని. మేం వింటేగా - ఈ పిల్లికి కూడా మూడు-పూటల-పాలు-పోసే-పథకం మొదలు పెట్టాం.

ఓ రోజలాగే మధ్యాహ్నం పాలు గిన్నెలో పోసి పిల్లిని అక్కడికి తీసుకెళ్లి దింపగానే అది ఒక్క ఉదుటున ఎగిరి మా ఇంటికి, పక్కింటికి మధ్యలో వున్న పిట్టగోడ దూకి పారిపోబోయి - దాని కన్నే చెదిరిందో, కాలే జారిందో మా వాటా ముందున్న నూతిలో పడిపోయింది.

"పిల్లిని చంపిన పాపం బ్రహ్మహత్యాపాతకం కన్నా ఎక్కువ" అంటూ అమ్మ ఒకటే తిట్లు.

లక్కీగా ఆ టైంకి నాన్న ఇంట్లోనే వున్నారు. నూతి చుట్టూ చేరి "అయ్యో!" అంటున్న మా గొంతులు విని ఏమయిందో అనుకుంటూ గబగబా బయటికి వచ్చి నూతిలో చేద వేసి పిల్లిని పైకి తీశారు. పిల్లైతే బతికింది కానీ - పాపం - ఒక కాలికి దెబ్బ తగిలింది. కుంటటం మొదలుపెట్టింది. అప్పటికి Wilkie Collins రాసిన The Moon Stone నా పేవరెట్ పుస్తకం. అందులో ఒక character పేరు Limping Lucy. మా కాలు విరిగిన పిల్లికి "లింపింగ్ లూసీ" అన్న పేరు పెట్టేసి - దాన్ని మా ప్రేమ-నిర్బంధంలోంచి విడుదల చేసి జనజీవనస్రవంతిలో కలిపేసేదాకా మా అమ్మకి మనశ్శాంతి లేకపోయింది. తర్వాత చాలా రోజులు లింపింగ్ లూసీ కుంటుకుంటూ తిరుగుకుంటూ మేము కనిపించగానే మిగిలిన మూడు కాళ్లతోనే స్పీడుగా పారిపోయేది. అలా పిల్లి ముచ్చట తీరిపోయింది.

కోతి:

అప్పటికి ఓ నాలుగు రోజుల్నుంచి మా ఇంటి ఓనరైన నాయక్ గారింట్లో, పక్కనే వున్నౘందమామలో-రాక్షసిగారింట్లో దండాల మీద ఆరేసిన జాకెట్లు మాయమవడం మొదలుపెట్టాయి - అవి కూడా ఎర్రరంగువి.

[ౘందమామలో-రాక్షసిగారు ఎవరంటే మా ఇంటి పిట్టగోడ అవతల వుండే ఇంకో ఇంటి ఓనర్. ఆవిడ చూడడానికి పాత తెలుగు సినిమాల్లో హేమలతలా ఉంటారని అమ్మ మెచ్చుకుంటూ ఉండేది. కానీ ఆవిడ అమాయకుడైన కొడుక్కి పెళ్లిచేసి వచ్చిన కోడల్ని దేనికో దానికి ఏదో ఒకటి అంటూ ఉండేవారని మా కుట్టి ఆవిడకి "ౘందమామలో-రాక్షసి" అని పేరు పెట్టింది - అంటే ౘందమామ కథల్లో వుండే రాక్షసి లాంటి ఆవిడ అని.]

ముందు అందరూ ఏమనుకున్నారంటే ఎవరో మధ్యాహ్నం ఎండవేళ అందరూ తలుపులేసుకుని లోపల వున్న సమయంలో వచ్చి జాకెట్లు దొంగతనం చేస్తున్నారు అనుకున్నారు. నాలుగు రోజుల తర్వాత ఓ బుల్లికోతి మెళ్ళో ఓ జాకెట్టు వేసుకుని, ఒక చేత్తో అద్దం పట్టుకుని మా ఇంటి పిట్టగోడ మీద కూర్చుని కనిపించింది. దాన్నలా చూడగానే అందరికీ కోపంతో పాటు కొంచెం ముచ్చటగా కూడా అనిపించింది - ఆ అద్దంలో దాని మొహం చూసుకుంటూ కనిపించేటప్పటికి.

సాయంత్రం నాన్న ఆఫీస్ నుంచి రాగానే కోతి విషయం విని తెగ సంబర పడ్డారు - "ఇదేదో తెలివైన కోతిలా వుందే!" - అంటూ. పైగా "నాకు సిగరెట్లు అయిపోతే తెచ్చిపెట్టడానికి ఎవరూ లేరు. ఈ కోతికి ట్రైనింగ్ ఇచ్చి కొట్టు మీదికెళ్లి నాకు సిగరొత్తులు, మీ అమ్మ చేసే పూజకి అగరొత్తులు ఇల్లాంటివన్నీ తెప్పించుకుందాం" అని చెప్పి ఆ కోతి కోసం అరటిపళ్ళు తేవడం, దానికి చేతికి అందించడం చేసేవాళ్ళు.

మాకు కోతి అంటే కొంచెం భయంగా వున్నా అది మా నాన్న ట్రైనింగ్‌లో చేయబోయే షాపింగ్‌ని ఊహించుకుంటూ, ఆ పైన మాకు బ్రాడీపేటలో రాబోయే గొప్పపేరుని తలుచుకుంటూ ఆ కోతి-శిక్షణ ఎప్పుడు పూర్తవుతుందా అని ఎదురు చూస్తున్నాము. మా అమ్మకి మాత్రం ఒకటే టెన్షన్ - తోకలేని ముగ్గురు కోతులకి తోడు ఇంకో తోకున్న కోతి తోడైతే ఎలారా బాబూ అనుకుంటూ.  ఓ రోజు పొద్దున్నే నాన్నకి చెప్పేసింది - "రేపట్నుంచి ఆ కోతికి అరటిపళ్ళు పెట్టకండి. చుట్టుపక్కల వాళ్ళందరూ భయపడుతున్నారు. ఇలాగే ఉంటే మనల్ని ఇల్లు ఖాళీ చేసేయమంటారు. మనకొద్దీ కోతి-చుట్టం" అంటూ. ఆ రకంగా కోతికి ట్రైనింగ్ ఇచ్చి పేరు తెచ్చుకునే ఛాన్స్ మిస్సయ్యాం.

ఎర్ర వెల్వెట్లు, నల్ల యాంట్లు:

ఇలా కుక్కపిల్లలు, పిల్లులు,ఆ పైన ఓ కోతి - ఇవే కాక నేను పెంచిన ఇంకొన్ని ఏంటంటే బుజ్జిబుజ్జి red velvets, ఇంకా black ants అనబడే బుల్లిబుల్లి నల్లచీమలు. ఇవే కాక రంగులేసిన కోడిపిల్లలు.

వేసవి సెలవులకి హైద్రాబాద్ వెళ్ళినప్పుడల్లా BHEL దగ్గరున్న గంగారాంలో వున్న మా అమ్మ చెల్లెలైన చిన్నపాప్పిన్నిఇంటికి వెళ్ళినప్పుడు వాళ్ళ ఇంటి దగ్గర గడ్డిలో గునగునా తిరుగుతున్న బుజ్జిబుజ్జి వెల్వెట్ పురుగులని చూసి తెగ ముచ్చటపడి వాటిని అగ్గిపెట్టెల్లో పెట్టి పెంచుదామనుకున్నా కానీ వాటికి ఆహారం ఏం పెట్టాలో తెలీక వదిలేశాను.

వాటి తర్వాత ఇంకేం పెంచుదామా అనాలోచిస్తే చీమలు అన్నిటికన్నా హాయనిపించాయి. ఓ రోజు మధ్యాహ్నం పూట చీమల్ని తెగ పరిశీలించి, ఒక లైన్లో వెళ్లే చీమల మధ్య వేలితో రాసి ఒక చీమని దారి తప్పించి ant-nap చేసి ఓ 3-Mangoes అగ్గిపెట్టెలో కొంచెం పటికబెల్లం పెట్టి అందులో చీమని పెట్టాను - ఆ అగ్గిపెట్టెని నా దగ్గరున్న ఓ అద్దాల సంచీలో పెట్టుకున్నా.  పటికబెల్లం ఎందుకంటే దాన్ని చీమ దొర్లించుకుని పోలేదుగా! - అందుకు. తీరా చూస్తే సాయంత్రానికల్లా బోల్డన్ని చీమలు పట్టేసి, వాటన్నిట్లో నా పెంపుడు-చీమ ఏదో అర్థం కాక అన్నిటినీ దులిపేయాల్సి వచ్చింది.

చివరాఖరిగా రంగులేసిన కోడిపిల్లలు. నేనెప్పుడూ రంగులేసిన కోడిపిల్లలని కొనలేదు కానీ పక్కింటి ఆంటీ వాళ్ళు కొన్నవాటితో కాసేపు ఆడుకుని సరదా తీర్చేసుకున్నాను.

పెళ్ళై బుజ్జిజింకలు పుట్టిన తర్వాత వాళ్ళతో కథలు, కబుర్లు, ఆటలు, పాటలు మొదలయ్యాక వాళ్ళని పెంచులక్ష్మిని మాత్రమే అయ్యాను కానీ అసలింక వేరే పెంపకాల జోలికే పోలేదు.

ఇదిగో - మళ్ళీ ఇన్నేళ్ల తర్వాత మా ఇంట్లో కుక్కపిల్లల ప్రసక్తి వచ్చింది. అన్నజింకకి, బుజ్జిజింకకి - ఇద్దరికీ కూడా వాళ్ళకే సొంతమైన pet dogs కావాలని చాలాసార్లు చెప్పారు. వాళ్లకి నా stock answer - "నేను మిమ్మల్ని సవ్యంగా పెంచగలిగితే చాలు. కుక్కలో, పిల్లులో మీరు పెద్దయ్యాక మీ ఇంట్లో పెంచుకోండి" అని - ఇంచుమించుగా మా అమ్మ నాకు చెప్పిన సమాధానమే! 

బుజ్జి కుక్కపిల్లలు చూడడానికి ముద్దుగానే ఉంటాయి కానీ మా sub-division లో వుండే చాలా మంది  ఎండనక, వాననక, చలనక ఒక ప్లాస్టిక్ కవర్ పట్టుకుని, leash మెడలో వున్న కుక్కలని నడిపిస్తూ - అవి ఎక్కడైనా ఆగి చిన్నపనో, పెద్దపనో చేస్తే వెంటనే అక్కడ శుభ్రం చేస్తూ ఉండడం ఆ ముద్దుగా ఉండడాన్ని cancel చేసేస్తుంది.

ప్రస్తుతానికి మాత్రం పక్కింట్లో వుండే బార్బ్ పెంచుకునే టోసీ అనే బుజ్జికుక్కపిల్ల రెండువారాలకొకసారి గ్రూమింగ్‌కి  వెళ్లొచ్చి రెండు చెవులకూ కట్టుకొచ్చే పింక్ రిబ్బన్లను దూరం నుంచి చూసి ఆనందిస్తూ ఉన్నాననడంతో నా Peటోపాఖ్యానం అనబడు పెంచులక్ష్మి కబుర్లు సమాప్తం.

త్వామనురజామి - 27 - నాకింకా ...మేడమ్‌తో పని ఏముంది?

కిందటి 19 చెప్పిన కబుర్లు ఇక్కడ చదవండి: త్వామనురజామి - 26 - మాటే మంత్రమూ ... ముందుకాళ్ళ బంధమూ...

అమ్మ వచ్చింది - చూసింది - వెళ్ళింది. అమ్మ అలా వెళ్లిందో లేదో పప్పి దగ్గర్నుంచి ఓ ఉత్తరం వచ్చింది.

"ప్రియమైన లల్లీ, 

ఇక్కడ మేమంతా క్షేమం - నువ్వక్కడ కులాసా అని మేమంతాఅనుకుంటున్నాం.నీ సెమిస్టర్ ఎగ్జామ్స్ఎప్పుడు? నీ ఫ్రెండ్స్ శ్రీలత, సంగీత, గుత్తి పద్మజ బావున్నారా? అడిగానని చెప్పు. 

లల్లీ! అమ్మ ఎప్పుడూ నువ్వడగకుండానే అన్నీ చేస్తుంది. నీకేది ఇష్టమో అది నువ్వు చెప్పీ చెప్పకుండానే చేసేస్తుంది.నాన్న కూడా అంతే కదా! నీగ్గుర్తుందా? నీ టెన్త్ క్లాస్ అయిపోయాక నీకిష్టమైన HMT - Nutan వాచ్ కోసం హైదరాబాదులో షాపులన్నీ వెతికి మరీ కొని తెచ్చారు. మరి నువ్వంటే అంత ఇష్టమున్న మన అమ్మా-నాన్న మాట నువ్వు కూడా వింటావని ఆశిస్తున్నాను. ఆలోచించు మరి. 

నీ examsకి బాగా చదువు. నేను ఈ లెటర్ మన మంచం మీద కూర్చుని రాస్తున్నాను. కుట్టి నా పక్కనే యాపిల్ కొరుకుతూ తింటూ ఈ లెటరు చదివేస్తోంది. అది కూడా నిన్నడిగినట్లు చెప్పమంటోంది. 

నీ రిప్లై కోసం ఎదురు చూస్తుంటాను. 

లవ్,
పప్పి."

అస్సలెప్పుడూ మాటలు కన్నా నవ్వులు ఎక్కువ చిందించే పప్పి నాకిలాంటి ఉత్తరం రాసిందన్న నా-ఆనందం పట్టలేనంత అయింది. కానీ ఆ ఉత్తరంలోని విషయాన్ని నేను అవుననలేనన్న న-ఆనందం నన్ను పట్టి ఓ నిముషం ఏడిపించింది. ఆ ఉత్తరం తీసి నా ట్రంకు పెట్టెలో దాచేసుకున్నాను.

ఇంతలో దసరా సెలవులొచ్చాయి. ఇంటికి వెళ్ళాను. అప్పటికి మధ్యాంటీ (అంటే ఉషాంటీ) వాళ్ళు,  వాళ్ళుంటున్న మధ్యవాటా ఖాళీ చేసి, BH కాలేజ్ దగ్గరగా కొత్తగా కట్టిన అపార్టుమెంటుల్లో ఒకదాన్ని కొనుక్కుని అందులోకి మారారు. దసరాకి నేనింటికి వచ్చానని తెలియగానే ఫోన్ చేసి నన్ను వాళ్ళ కొత్తిల్లు చూడడానికి రమ్మన్నారు.

సప్తమి - మూలా నక్షత్రం - సరస్వతీపూజ అవగానే పప్పి, కుట్టి ఇద్దరూ - శంకర్‌విలాస్‌ సెంటర్లో  ఏవో చున్నీలు కొనుక్కోవాలని - కుట్టి  ఫ్రెండ్ రూపతో కలిసి, ముగ్గురూ మూడు సైకిళ్ళు ఎక్కి మధ్యాహ్నం ఒంటిగంటకే ఇంట్లోంచి వెళ్లిపోయారు.

నేను కూడా భోంచేసేసి ఉషాంటీ దగ్గరికి వెళ్ళాను. నన్ను చూడగానే ఆవిడ భలే సంతోషించారు. "రామ్మాయ్ లల్లీ!" అంటూ లోపలికి తీసుకెళ్లి ఇల్లంతా చూపించారు. నా కాలేజ్ విషయాలు అడిగి తెలుసుకున్నారు. వాళ్ళబ్బాయి లక్ష్మణ్‌ని విజ్ఞాన్ రెసిడెన్షియల్ కాలేజ్‌లో చేర్పించామని చెప్పారు.

ఉషాంటీ తను పెళ్లయ్యాక ఇంటర్మీడియట్ తో ఆపేసిన చదువును మళ్ళీ ఇన్నేళ్లకి తిరిగి మొదలుపెట్టాలని అనుకుని ఎంట్రెన్స్ రాసి ఏలూరు C R Reddy Law College లో ఐదేళ్ల లా కోర్స్ చేరానని చెప్పారు. దానికోసం ప్రతివారం ఏలూరు వెళ్లి వస్తున్నానని కూడా చెప్పారు. అందుకే లక్ష్మణ్‌ని హాస్టల్లో పెట్టామన్నారు. అది వినగానే,  చదువు మీద ఉషాంటీకి వున్నఇష్టం - బాగా చదువుకునే వాళ్ళని ప్రోత్సహించడం దగ్గరే ఆగిపోకుండా - ఆవిణ్ణి కాలేజ్‌కి వెళ్లి చదువుకోవడం దాకా తీసుకెళ్లడం భలే impressive గా అనిపించింది. అదే మాట ఆవిడతో నేను చెప్పగానే ఆవిడ చాలా సంబరపడ్డారు. అలా అవీఇవీ మాట్లాడుతూ నెమ్మదిగా సాయంత్రం నాలుగయ్యింది. డాబా మీద ఆరేసిన బట్టలు తీసుకుని వద్దాం రమ్మని అంటూ నన్ను పైకి తీసుకెళ్లారు ఉషాంటీ.

అక్టోబర్ నెల కదా - గుంటూరు ఎండ అంతగా గుచ్చట్లేదు - హాయిగా వుంది. అందులోనూ డాబా మీద గాలి బాగా వీస్తోంది. అక్కడ నుంచి ఎడమపక్కకి చూస్తే నేను ఇంటర్ చదివిన BH కాలేజ్ కనిపిస్తోంది. ఆంటీ ఆరిన బట్టలు దండాల మీంచి తీసేసి ఆవిడ చేతి మీద వేసుకుని - డాబా పిట్టగోడ మీంచి BH వైపుగా చూస్తున్న నా పక్కకొచ్చి నించున్నారు.

"ఏమ్మాయ్ లల్లీ! మీ అమ్మగారు ఈ మధ్య తిరుపతి వచ్చారట కదా?!"

"అవునాంటీ! ఒక వారం వున్నారు కూడా నాతో హాస్టల్లో. "

"అది కాదమ్మాయ్! ఆవిడకి నువ్వంటే అంత ఇష్టం కదా! నీకు MCA లో సీటొచ్చేవరకూ ఆవిడెంత బెంగ పెట్టుకున్నారో తెలుసా? అల్లాంటి ఆవిణ్ణి అలా బాధ పెట్టొచ్చా? అసలిదెలా జరిగిందో చెప్పు! నువ్వు చెప్తే కదా మంచో, చెడో తెలిసేలా పెద్దవాళ్ళం మేము నీకు సలహా చెప్పగలం"

నాకు ఆంటీ దేని గురించి మాట్లాడదలుచుకున్నారో, ఆ టాపిక్ తేవడానికి ఎంత మొహమాటపడుతున్నారో అర్థమయింది. కానీ ఆ విషయం ఆవిడతో అడిగిందే తడవుగా మాట్లాడేసి, అలా చేయడం వల్ల మా అమ్మకన్నా ఆవిడ దగ్గర నాకు ఫ్రీగా ఉందేమోనన్న misconception మా అమ్మకి కలిగించడం అంత మంచిగా అనిపించలేదు నాకు.

వెంటనే డాబా పిట్టగోడ మీద మోచేతులానించి కిందకి చూస్తున్న నేను straight గా నించుని, నా మోచేతులకంటిన ఇసకని దులుపుకుంటూ "ఆంటీ! మీరడగబోయేదేంటో నాకు తెలుసు. కానీ అది తప్ప ఇంకేమన్నా మాట్లాడుకుందామా, please?! అది మా అమ్మతోనే మాట్లాడతాను నేను. ఇలా అంటున్నానని ఏమీ అనుకోకండేం!" అనగానే ఆంటీ ఒక్కసారి నాకేసి చూసి నవ్వేసి "కిందకి పదమ్మాయ్! మొన్ననే పెదవడ్లపూడి నుంచి మా అమ్మ చక్రాలు, అరిసెలు పంపించింది. తిందువుగాని" అంటూ కిందకి దిగుతున్న ఆవిడతో పాటు నేనూ డాబా మెట్లు దిగి,  వాళ్ళింట్లోకి వెళ్లి,  ఆంటీ పెట్టినవి తిని ఇంకాసేపు కూర్చుని ఇంటికి వస్తూ వుండగా అప్పుడు వెలిగింది - పప్పి, కుట్టి అంత హడావిడిగా నన్ను రమ్మని కూడా అనకుండా రూపతో పాటు సైకిళ్ళ మీద వెళ్ళింది - నన్నొక్కదాన్నే ఉషాంటీ దగ్గరికి పంపించడానికి అని.

అది తలుచుకోగానే ఒక చిన్న నవ్వూ - దాంతోపాటే  
ఎంత ప్లానునే వేశారు?! 
ఎలా వదిలి వెళ్ళారూ?! 
రమ్మనక ... కిమ్మనక...  సైకిలెక్కి మీరెళ్ళారూ ...ఊఁ ఊఁ ఊఁ ... 
- అని పాడుకుంటూ గబగబ పడుతున్న నా అడుగులు నేనే సరదాగా లెక్కెట్టుకుంటూ ఇంటికి వచ్చేశాను.

దసరాల్లో అమ్మ-నాన్న నన్నేమీ అడగలేదు. నవంబర్ రెండవ వారంలో సెమిస్టర్ ఎగ్జామ్స్ వున్నాయి - ఏమన్నా అంటే దిగులుతో సరిగ్గా రాయలేనేమోనని - పాపం - వాళ్ళ ఆదుర్దాని, బెంగని వాళ్లలోనే ఉంచేసుకున్నారు. సెలవులై పోగానే హాస్టల్‌కి వచ్చేశాను.

ఫోర్త్ సెమిస్టర్ ఎగ్జామ్స్ కోసం ప్రిపరేషన్ హాలిడేస్ ఇచ్చారు. పగలంతా లెక్కపెట్టినట్టు ఓ రెండు గంటలు చదివాననిపించి -  రాత్రి లేటుగా వచ్చే ఏదో ఒక అవార్డ్స్ ప్రోగ్రాం - అంటే 'Grammy' లాంటి విదేశీ అవార్డ్స్లో, లేకపోతే  'Filmfare' లాంటి దేశీ అవార్డ్స్లో, అవీ లేకపోతే రాత్రి ఆలస్యంగా దూరదర్శన్ వాళ్ళు వేసే 'చిత్రమాల' లాంటి conglomerate పాటల కార్యక్రమమో - చూస్తేనే కానీ నా పరీక్షల ప్రిపరేషన్ పూర్తయేది కాదు.

టీవీ రూంలో నాకు తోడుగా సునీత కూడా ఉండేది. నేనో మూల తనో మూల కూర్చుని ఒకరినొకరు చూసుకుని ముసిముసినవ్వులు నవ్వుకుంటూ - మాకు నచ్చిన ఏ పాటో వస్తే మళ్ళీ ఒకరినొకరు చూసుకుని కళ్ళెగరేసుకుంటూ - ఆనందంగా టీవీ చూస్తూ ఉంటే - అప్పటిదాకా చదువుకుంటూ మధ్యలో కొంచెం రిలీఫ్ కోసం బయటికి వచ్చిన నిరుపమ టీవీ రూంలో లైట్ వేసి వుంది, ఎవరున్నారా అని చూడడానికి వచ్చి - నన్నూ, సునీతనీ అక్కడ చూసి - "మీరిట్లా చేస్తే ఈ జన్మలో పాస్ కారే!" - అని వేలితో బెదిరిస్తూ మళ్ళీ రూంలోకి వెళ్లిపోయేది. ప్రతి సెమిస్టర్ పరీక్షలప్పుడూ ఇదే రొటీన్. వీటన్నిటికీ తోడు చివరాఖరిగా తాగి పడుకునే పెద్ద గ్లాసుడు చిక్కటి పాలతో చేసిన టీ ఉండనే వుంది. అలా సందడిసందడిగా సెమిస్టర్ ఎగ్జామ్స్ కి చదివేసుకుంటున్నాను.


అంత పరీక్షల హడావిడిలోనూ అబ్బాయితో సాయంత్రం నా walk-talkలు కూడా అప్రతిహతంగా సాగిపోతున్నాయి.

ఓ రోజు సాయంత్రం నాకు బాలాజీ కాలనీలో వుండే ఓ స్వీట్ షాపులో ఉల్లిపాయ పకోడీ తినాలనిపించింది. అనిపిస్తే అనిపించింది చెప్పేదాకా, తినాలనిపించింది తినేదాకా నోరూరుకోదు కదా!

నా సంగతి తెలుసు కాబట్టి -"సరే! ఇవాళ అక్కడికే వెళదాం పద" అని నేనూ, అబ్బాయి మా యూనివర్సిటీ ఎవెన్యూలో నడవడం మొదలు పెట్టాం. SVU - SBM గేట్ దగ్గరికి వచ్చేటప్పటికి బదరి ఫ్రెండ్స్ శ్రీనివాస్, ఫ్రెడరిక్ కనిపించి "మేము కూడా మీతో వస్తాం పదండి" అని మాతోపాటే నడవసాగారు.

నలుగురం కబుర్లు చెప్పుకుంటూ వెళ్లి, ఆ స్వీట్ షాపు ముందే నించుని పకోడీలు తినేసి,  మళ్ళీ నడుచుకుంటూ మా పాలిటెక్నిక్  హాస్టల్ గేట్ దాకా వచ్చాము. అక్కడ ఓ రెండునిముషాలు ఆగి నేను వాళ్ళ ముగ్గురికీ bye చెప్పబోతుంటే బదరి నాకేసి చూసి "బుజ్జాయ్! నువ్వింక మీ హాస్టల్కి వెళ్ళిపో" అని ఇంతకు ముందెప్పుడూ చెప్పనంత సీరియస్‌గా చెప్తే వింతగా అనిపించింది,  కానీ నేనింక అక్కడ ఆగకుండా bye అంటూ చెయ్యూపేసి లోపలికి వచ్చేశాను.

ఆ తర్వాత తెలిసిన విషయమేంటంటే - ఎవరో ఒకతను అంతకు ముందు రోజే  SVU  హాస్టల్లో బదరి దగ్గరికెళ్లి "నువ్వేంటీ... ఎప్పుడు చూసినా ఆ అమ్మాయితో తిరుగుతూ కనిపిస్తున్నావ్? ఇంకలా చెయ్యకు. నాకు ఆ అమ్మాయంటే ఇంట్రెస్టు వుంది" అన్నాడట. బదరి ఆవిషయాన్ని అంతగా పట్టించుకోలేదు కానీ తన రూంమేట్, ఫ్రెండు ఐన శ్రీనివాస్‌తో మాటవరసకి చెప్పారట. అందుకనే ఈ రోజు మేము స్వీట్ షాపుకి వెళ్ళేటప్పుడు మళ్ళీ అతనెక్కడన్నా కనిపించి గొడవ చేస్తాడేమోనని శ్రీనివాస్, ఫ్రెడరిక్ మాతో వచ్చారట. నేను వాళ్లకి bye చెబ్దామని ఆగినప్పుడు పద్మావతి కాలేజ్ గోడ పక్కనున్న రోడ్డులోంచి వస్తూ అతను, అతని ఫ్రెండ్స్ కనిపించారట. అందుకే నన్ను లోపలికి వెళ్ళమని బదరి అంత గట్టిగా చెప్పారు.

సరే! ఈ రోజు కూడా అతను వచ్చి బదరిని బెదిరించబోతుంటే శ్రీనివాస్ అతన్ని ఆపి "వాళ్లిద్దరూ చదువైపోగానే మేరేజ్ చేసుకోబోతున్నారు. వాళ్ళ ఇళ్లలో కూడా తెలుసు. మీరింక వాళ్ళ జోలికి రాకండి" అన్ని గట్టిగా చెప్పి పంపించేశారట.  ఆ తర్వాత "బద్రీ! వీళ్ళు కొంచెం తేడాగా వున్నారు. మనకి తిరుపతిలో ఎవరూ తెలీదు. మన కిరణ్ అనంతపూర్ వెళ్ళాడు. తనకో సారి ఫోన్ చేద్దాం. తనకి లోకల్లో చాలామంది తెలుసు." అని చెప్పి అనంతపురం వెళ్లిన వాళ్ళ ఇంకో క్లాస్‌మేట్ శ్రీకిరణ్‌ ఇంటికి ఫోన్ చేశారట.

వీళ్ళు ఫోన్ చేసే టైంకి శ్రీకిరణ్‌కి జ్వరం. అయినా సరే ఫోన్‌లో జరిగిన విషయం గురించి వినగానే, షాపుకెళ్లి మందులు తెచ్చుకోవాలని వాళ్ళ అమ్మగారితో అబద్ధం చెప్పి,  మోటార్ బైక్ వేసుకుని అంత జ్వరంలోనూ అనంతపురం నుంచి తిరుపతి వచ్చేశారు శ్రీకిరణ్. ఆ తర్వాత శ్రీకిరణ్, రెడ్డి ప్రసాద్ అనే ఇంకో ఫ్రెండు కలిసి బదరిని బెదిరించిన అతని దగ్గరికి వెళ్లి మాట్లాడి వచ్చారట. అది జరిగిన తర్వాత మాకింకెప్పుడూ అతను కనిపించలేదు. Thanks to SriKiran!

దీపావళి వస్తోంది. దీపావళి ఐన వారానికి సెమిస్టర్ పరీక్షలు. నాకెందుకో చాలా బెంగగా అనిపించింది - దీపావళికి ఇంటికి వెళ్లాలని వుంది. కానీ రెండు వారాల క్రితమే దసరా సెలవులకి వెళ్లి వచ్చాను. పైగా పరీక్షల ముందు వార్డెన్ పర్మిషన్ ఇవ్వరు. అదే సంగతి ఆదివారం ఫోన్ చేసిన నాన్నకి చెప్పాను.  వెంటనే నాన్న ఒక ఐడియా చెప్పారు. "నువ్వు మీ వార్డెన్ దగ్గరికి వెళ్లి మా గ్రాండ్ మదర్ పోయారు అని చెప్పు.  అది ఎప్పుడో జరిగిందని ఆవిడకి తెలీదు కదా! So నువ్వు అబద్ధం చెప్పినట్లు కాదు. రైల్వే స్టేషన్‌కి వెళ్తే ట్రెయిన్లో RAC బెర్తులుంటాయి. అందులోనూ మొన్ననే దసరాలు, బ్రహ్మోత్సవాలు అన్నీ అయిపోయాయి కాబట్టి బెర్త్ ఈజీగానే దొరికేస్తుంది. చక్కగా ఇంటికొచ్చి ఓ నాలుగు రోజులుండి దీపావళి కాగానే వెళ్లిపోదువుగాని. ఈసారి టెక్స్ట్ బుక్సేమీ మోసుకురాకు.  నువ్వు చదవకపోయినా బానే రాస్తావు. ఇప్పటివరకు చదివింది చాలు." అంటూ బోల్డంత ధైర్యం చెప్పారు.

అంతే! ఆ రోజు సాయంత్రం నాలుగింటి నుంచి మా అసిస్టెంట్ వార్డెన్ అరుణాచంచల ఆవిడుండే రూంకి ఎపుడు వస్తుందా అని ఎదురు చూశాను. అంతకు ముందే నా సబ్-జూనియర్ మాధవికి చెప్పి వుంచాను - నాతో పాటు వార్డెన్ దగ్గరికి, ఆ తర్వాత రైల్వే స్టేషన్ దాకా తను తోడు రావాలని. సరిగ్గా నాలుగున్నరకి నేను, మాధవి కలిసి అరుణాచంచల ఆఫీస్ రూమ్ దగ్గరికి వెళ్ళాము. ఆవిడ ఎప్పట్లాగే అందంగా షేప్ చేసుకున్న కనుబొమలు ఎత్తి చాలా expressive గా "ఏంటి విషయం?" అన్నట్లు ఆవిడ స్టయిల్లో చూసింది మా ఇద్దరి కేసి.

నాకప్పటికే కంటి నిండా నీళ్ళొచ్చేస్తున్నాయి - గొంతు గద్గదమౌతోంది - ఇంకో పావుగంటలో బయల్దేరకపోతే ట్రెయిన్ అందదు మరి.

"Ma'am ! My grandmother passed away (4 years ago అని నోట్లో అనుకుంటూ) - I need to leave immediately to go home " అన్నానో లేదో  ఆవిడ హడావిడిగా లేచి "Don't cry" అంటూ నా చేతిలో వున్న పర్మిషన్ స్లిప్ మీద సంతకం పెట్టేసింది.

నా ఏడుపు కాస్తా ఆనందభాష్పాల్లా మారి నేనూ, మాధవి పరిగెత్తుకుంటూ ముందు 506-B కి వెళ్లి అక్కడ ఆతృతగా ఎదురు చూస్తున్న నిరుపమ, సునీతలకి నాకు ఇంటికెళ్లడానికి పర్మిషన్ దొరికింది అని చెప్తూ మాధవి "లల్లీకి ఆస్కార్ ఇవ్వొచ్చు ఇవాళ్టి ఏక్షన్‌కి" అని తెగ నవ్వింది.  తర్వాత మేమిద్దరం నా రూంకి వెళ్లి అంతకుముందే సర్దుకుని ఉంచిన సూట్కేస్ పట్టుకుని - అప్పటికే పిలుచుకుని ఉంచిన రిక్షా ఎక్కి రైల్వే స్టేషన్‌కి వెళ్లి - గబగబా టికెట్ కొనుక్కుని బయలుదేరడానికి సిద్ధంగా వున్న నారాయణాద్రి ఎక్కేసి "హమ్మయ్య" అనుకున్నాను.

Lie ను చెప్పాను  
మా మేడమ్ నమ్మింది 
Signu అడిగాను 
మా మేడమ్ పెట్టింది 
ట్రైను ఎక్కాను 
మా మేడమ్ పొమ్మంది  
నాకింకా ... మేడమ్తో పని ఏముంది? 

మిగిలిన కబుర్లు ఇంటినుంచి తిరిగొచ్చాక...

<<... మళ్ళీ 19 కి ఇంకొన్ని కబుర్లు>>




 

మనసే జతగా పాడిందిలే - 11 - కవలపాటలు - కన్నడ కల్పన ముడిద మల్లిగెహూవిన మాలె... మన తెలుగు దివిలో విరిసిన పారిజాతం...

చిన్నప్పుడు మా శివకోడు ఇంటి మండువాలో కురిసే వాననీళ్ళలో పడవలు ఒదులుతూ ఆడుకునే వేళల్లో మా ప్రసాద్ మామయ్య గదిలోంచి అలలు అలలుగా ఓ పాట వినిపించేది అప్పుడప్పుడూ - అంటే రేడియోలో ఆకాశవాణి వాళ్ళు వినిపించినప్పుడు.

అవి సినిమాలకి బ్లాక్ & వైట్ రోజులు. విచిత్రంగా ఆ రోజుల నాటి నా బాల్యం ఇప్పుడు తలుచుకుంటే బ్లాక్ & వైట్ లోనే గుర్తొస్తుంది. అప్పుడాడిన ఆటలూ, విని-పాడిన పాటలూ, చెల్లెళ్ళతో గిల్లికజ్జాలు - ఏ అహంకారపు రంగూ అద్దుకోని నలుపుతెలుపుల ఛాయాచిత్రంలా అనిపిస్తాయి.

సరే! అలాంటప్పుడు వినిపించిన అలల-అలల పాట ఇప్పటికీ ఎప్పుడు విన్నా ... 
ఆ పాటకి అంత బాగా కుదిరిన స్వరసమైన వరసకి,
ఆ వరసకి రాసిన సరసమైన పాటకి,
ఆ పాటని పాడిన సురసమైన బాల-గంధర్వ స్వరానికి  -
ముమ్మారు జేజేలు చెప్పుకుంటూ ఆ పాటలో తూగి తేలుతూ వుంటాను.

నా వంటింటి యూట్యూబ్-గానలహరిలో వారానికి రెండు సార్లైనా ఆ పాట వినందే చెవులూరుకోవు. ఆ పాటేంటంటే ఎప్పుడో దివికేగిన చెళ్ళపిళ్ళ సత్యంగారు మన చెవులకప్పగించగా, ఇప్పటికీ విన్నప్పుడల్లా ఇప్పుడే విరిసిందా అనిపించే నిత్య నవ గీత పారిజాతం - 'కన్నెవయసు' సినిమాలోని 'ఏ దివిలో విరిసిన పారిజాతమో...'.

ఆ పాట విన్నప్పుడల్లా అపుడున్నది మండుటెండైనా నల్లమబ్బు గొడుగులో వున్నట్లనిపిస్తుంది నాకు. అంత ఇష్టంగా ఆ పాట వినే నాకెప్పుడూ ఇంకోటి కూడా అనిపించేది - "డోలక్ సత్యంగారు ఎంత బాగా చేశారు ఈ పాటని?! ఇది అచ్చంగా ఆయన సొంత ట్యూనే అయుంటే బాగుణ్ణు. ఆయన్ని ఏ నిర్మాతో, దర్శకులో ఇబ్బంది పెట్టి వేరే భాషలోంచి పట్టుకొచ్చిన పెట్టుడు-ట్యూన్ కాకపోతే బాగుణ్ణు" అని.

ఎప్పుడూ వినే తెలుగు పాటలతో పాటే వాడుకగా కన్నడ, హిందీ - అవాడుకగా తమిళ పాటలు వినడం నాకు వేడుక. కిందటి వారం Radio City Kannada Gold లో పాత కన్నడ పాటలు వింటుంటే ఒక పాట అచ్చు  'ఏ దివిలో విరిసిన పారిజాతమో...' పాటలాగే వినిపించింది. అది వినగానే "అయ్యో! ఇదసలే పీబీ శ్రీనివాస్, సుశీల పాడిన పాట. అంటే చాలా పాత పాట అయ్యుంటుంది. అంటే మన సత్యంగారిది అసలు పాట కాదేమో!" అని బెంగేసేసింది. "అదేంటి? ఆ మాత్రానికే బెంగేసేస్తుందా - అసలదొక పట్టించుకోదగ్గ విషయమేనా?" అనడిగితే నేనేం చెప్పలేను కానీ ఇదీ ఓ రకమైన అపరాగ-పరిశోధనా-జనిత-బెంగే అని మాత్రం చెప్పగలను.

సరే! నేననుకున్నానని అన్నీ జరిగేస్తాయా? అనుకోలేదని ఆగేస్తాయా? తెలుగులో వున్న నాకిష్టమైన పాట కన్నడాలో కూడా వుంది. నా కవల-పాటలకొక పాటల-జత దొరికిందని సరిపెట్టేసుకున్నాను.

PBS గొంతులో విన్న కన్నడ పాట నాకు అంతగా నచ్చలేదు. అందులోనూ సత్యంగారి పాట అసలు-పాట కాదూ అన్న ఉక్రోషంతో విన్నానేమో అస్సలింకా నచ్చలేదంటే నచ్చలేదు.  మొదటి మూడు మాటలు మాత్రమే గుర్తున్నాయి - "నీ ముడిద మల్లిగె... " అంటూ.

ఆ మూడు మాటలూ పట్టుకుని యూట్యూబ్‌లో వెతికితే కన్నడ పాట దొరికింది. చెవిలో హెడ్-ఫోన్స్ పెట్టుకుని వింటుంటే - "వెన్న తిని పాడతారేమో...  అందుకే ఆయన పలుకంత మెత్తన" - అనిపించేసింది పీబీ శ్రీనివాస్ గొంతు వింటూ ఉంటే. ఆయన వెన్నపూసల పూసిన కంఠానికి తోడు సుశీల తేనెలూరే గాత్రం. ఏదో తెలియని ఉక్రోషంతో పాట వినడం మొదలుపెట్టిన నాకు పాట పూర్తయేసరికి ఈ పాటా నచ్చేసింది. అందులోనూ గాయనీగాయకులు పాడేటప్పుడు  వెనకాల మువ్వల శబ్దంలా పాటకి అలంకారంలా వినిపిస్తున్న నేపథ్య సంగీతం భలే ఉపశమనంగా, నా ఉక్రోషపు-చెవులకు సంగీత-లేపనంగా అనిపించింది. చూడకూడదనుకుంటూనే "ఎవరబ్బా ఇంత బాగా ఈ పాటను చేసిందీ?" అని చూస్తే - ఇంకెవరూ? మనవారు, మన తెలుగువారు,  మన తెలుగు-వెలుగువారు, మన విజీనగరపు చెళ్ళపిళ్ళ సత్యం గారే!

అది చూడగానే నాకెంత సంతోషం వేసేసిందంటే -  స్వయంప్రకాశమైన సూర్యుడి లాంటి అసలు పాటా మనవారిదే. ఆ సూర్యకాంతితో వెలిగే చంద్రుడిలాంటి సిసలు పాటా మనవారిదే - ఇది సత్యం, నిత్యసత్యం - అనేసుకున్నాను. అనేసుకునీ...  ఆ పాటలు రాసేసుకునీ...  ఇదిగో...  ఇలా ఈ రోజుకి మీకందించేస్తున్నాను.

మీరూ ఓ పాలి సెవొగ్గేసి ఇనేసి - ఆ బ్లాకెండువైటు బొమ్మలు సూసేసి సత్తెంగోరికి సప్పట్లు కొట్టేయండి మరి!

అసలు పాటేంటంటే... 

ఆనాటి సినేమా: గాంధీనగర (1968)
ఆనాటి పాట రాత: చి. ఉదయశంకర్
ఆనాటి పాట కూర్పు: సత్యంగారు
ఆనాడు పాడినవారు: పీబీ శ్రీనివాస్, పీ సుశీల
ఆనాడు ఆడినవారు: రాజ్ కుమార్, కల్పన

ఈ పాటలో PBS వెన్నపూసల పూసిన కంఠానికి కన్నడ కంఠీరవుని నటనా విలాసము, సరిజోడుగా తేనెలూరే సుశీల గాత్రానికి  'మిణుగుతారె' కల్పన లాస్యం చూడాల్సిందే మరి!

నీ ముడిద మల్లిగెహూవిన మాలె

నినగెందే బరెద ప్రేమద ఓలె

అద ఓదలు హరివుదు జేనినా హొళే...

నా ఓదిదె ఒలవినోలెయను

మనసారెన ముత్తనిత్తెను

హెరళేరిసి నిన్నా నెరళ కండెనూ...

నీ ముడిద మల్లిగెహూవిన మాలె

నినగెందే బరెద ప్రేమద ఓలె

నిన్నాసెయ నోటద కథె యేను?

సెరె మీరద యౌవన జతె యేను?

నిన్నాసెయ నోటద కథె యేను?

సెరె మీరద యౌవన జతె యేను?

బెళదింగళ హుణ్ణిమె మాతేనూ...?

ఆ హుణ్ణిమె మాతనాడితు

నన్న కణ్ణలి మనెయ మాడితు

సరితూగువ బెళకల్లి కూడియాడితూ...

నా ముడిద మల్లిగెహూవిన మాలె

ననగెందే బరెద ప్రేమద ఓలె

మధు మాసది హాడువ కోగిలెయ

ఆకాశదె తూగువ సిహి నుడియ

మధు మాసది హాడువ కోగిలెయ

ఆకాశదె తూగువ సిహి నుడియ

అనురాగద అలెయలి తేలి హోగువే...

తేలాడువ దోణి నీనాదె

నీ నోడువ నోటకె కణ్ణాదె

అదు తోరిద ఊరిగె సాగి హోగువే...

నీ ముడిద మల్లిగెహూవిన మాలె

ఆఆఆఆఆ

నినగెందే బరెద ప్రేమద ఓలె

ఆఆఆఆఆ

ఆ... హా... హా...

ఆ... హా... హా...

ఇక సిసలు పాటేంటంటే... 

ఈనాటి సినేమా: కన్నెవయసు (1973)
ఈనాటి పాట రాత: దాశరథి
ఈనాటి పాట కూర్పు: మళ్ళీ సత్యంగారే!
ఈనాడు పాడినవారు: బాల బాలు
ఈనాడు ఆడినవారు: లక్ష్మీకాంత్, రోజారమణి, ఎంపీ ప్రసాద్

అసలు పాటని మెత్తగా నడిపించిన సత్యంగారు ఈ సిసలు పాటని ఎత్తుగడలోనే గుండె ఝల్లనేలా పలికించారు. నూనూగుమీసాల హీరోకి పాడిన బాల-బాలు స్వరంలో పాట పల్లవిలో మొదటి రెండు లైన్ల చివర "మో..." అన్న అక్షరం దగ్గర, "బుగ్గలను... సిగ్గులను... నిదుర మబ్బులను ...మెరుపుతీగవై..." అన్న మాటల దగ్గర ఒక stylish lag ఉంటుంది - అది వింటుంటే అప్పుడే కాలేజీలో చేరిన అబ్బాయి స్ట...యిలుగా మాట్లాడడం అలవాటు చేసుకుంటున్న ఒక గీర-జీర వినిపిస్తుంది.

దానికి తోడు కన్నెపడుచు రోజారమణి రెండో చరణానికి ముందు తాడాట ఆడుకుంటూ పరిగెత్తుకుంటూ వచ్చిన బాల్య-చాంచల్యం ముచ్చటగా అనిపిస్తే, ఆ తర్వాత ఆట ఆపి నడిచిన అడుగుల్లో కనిపించిన పరువపు గర్వం మురిపిస్తుంది.

ఇంకాలశ్యం ఎందుకు - చూస్తూ వినేద్దామా?

ఏ దివిలో విరిసిన పారిజాతమో..?!

ఏ కవిలో మెరిసిన ప్రేమగీతమో...?!

నా మదిలో నీవై నిండిపోయెనే...!

ఏ దివిలో విరిసిన పారిజాతమో..?!

ఏ కవిలో మెరిసిన ప్రేమగీతమో...?!

నీ రూపమే దివ్య దీపమై - నీ నవ్వులే నవ్యతారలై

నా కన్నుల వెన్నెల కాంతి నింపెనే...

ఏ దివిలో విరిసిన పారిజాతమో..?!

ఏ కవిలో మెరిసిన ప్రేమగీతమో...?!

పాల బుగ్గలను - లేత సిగ్గులు పల్లవించగా రావే...

నీలి ముంగురులు - పిల్ల గాలితో ఆటలాడగా రావే...

కాలి అందియలు ... ఘల్లుఘల్లుమన...

కాలి అందియలు ... ఘల్లుఘల్లుమన...

రాజహంసలా... రావే...

ఏ దివిలో విరిసిన పారిజాతమో..?!

ఏ కవిలో మెరసిన ప్రేమగీతమో...?!

నా మదిలో నీవై నిండిపోయెనే...!

ఏ దివిలో విరిసిన పారిజాతమో..?!

ఏ కవిలో మెరిసిన ప్రేమగీతమో...?!

నిదుర మబ్బులను - మెరుపు తీగవై కలలు రేపినది నీవే...

బ్రతుకు వీణపై - ప్రణయరాగములు ఆలపించినది నీవే...

పదము పదములో ...  మధువులూరగా ... 

పదము పదములో ... మధువులూరగా

కావ్యకన్యవై... రా... వే...

ఏ దివిలో విరిసిన పారిజాతమో..?!

ఏ కవిలో మెరిసిన ప్రేమగీతమో...?!

నా మదిలో నీవై నిండిపోయెనే...!

ఏ దివిలో విరిసిన పారిజాతమో..?!

ఏ కవిలో మెరిసిన ప్రేమగీతమో...?!

ఇప్పుడు చెప్పండి నేను చెప్పింది నిజమేగా ... 
కన్నడ కల్పన ముడిద మల్లిగెహూవిన మాలె (కన్నడ కల్పన ముడుచుకున్న మల్లెపూల దండ) 
మన తెలుగు దివిలో విరిసిన పారిజాతమేగా?!
అది అన్నదీ, ఇది అన్నదీ సత్యంగారేగా!
అదీ ఇదీ వింటూ మీరిటనే వుందురుగా!
ఇంకో పాటల పల్లకి మోసుకు వస్తా నే తొందరగా! 

 ~ పాటల భైరవి 

అవతారంగారి నారాయణగారి బాబి - 12 - పని-పాటా? బాడ్మింటన్ ఆటా?

గతనెల కబుర్లు : అవతారంగారి నారాయణగారి బాబి - 11 - మద్యే మద్యే.. వ్యాపారాంతే ... ఉ(ద్వే)ద్యోగపర్వనాంది

ఆ రోజుల్లో గ్రాడ్యుయేట్ అంటే గొప్పే! ఇవాళ్టిలాగా ఇంజినీరింగులూ అవీ అంతగా లేవు కదా!

"ఈయనేంటి ఎలిమెంటరీ స్కూల్ పిల్లాణ్ణి అడిగినట్లుగా ఒకట్నుంచి వంద వరకు అంకెలేయమంటాడేంటి నన్ను?" అని కొంచెం కోపం వచ్చింది నాకు.

మరి తప్పదు కదా - ఉద్యోగం కావాలనుకుని వెళ్లాను కదా! సరే! ఆ కాయితం తీసుకున్నాను. అంకెలేయడం మొదలు పెట్టా. మొదలుపెట్టి లోపల ఒక విధంగా ఆయన్ని తిట్టుకుంటున్నాను. "ఈ పిచ్చోడు నన్నేయమంటాడు అంకెలు ఒకట్నుంచి వంద వరకు" అనుకుంటూ కూడా మళ్ళీ కొద్ది ఆలోచనలో పడ్డా. "ఇందులో ఏదో మతలబు లేకపోతే ఎందుకు చెప్తాడు నాకూ?!" - అని.  ఈ ఆలోచనలతోటి ఆ అంకెలేసుకుంటూ వెళ్ళాను. అయిపోయింది,  వందంకెలూ వేసేశాను. ఆ కాయితం ఆయన ముందు పడేశాను. ఆయన వేరే పని చూసుకుంటున్నాడు - చూసుకుంటూ వేరే రికార్డు రాసుకుంటూ - నేను పడేసిన కాయితం ఒకసారి చూసి చిన్న స్మైల్ కొట్టి పక్కన పెట్టాడు. రిజల్ట్ ఏమీ చెప్పలేదు నాకు. "బావుందేమో - ఏదో చూద్దాం - 'బానే వేశావ్' అని ఒక్క మాటంటే మాత్రం వాయించేద్దాం" అని వున్నాన్నేను.

ఒక పదినిముషాలు ఆయన పని అయిపోయిన తర్వాత "కరెక్టుగా వేశావా అంకెలన్నీ?" అనడిగారు నన్ను.

"ఊఁ - వేశానూ!" అన్నా.

అనేటప్పటికి ఆయన పెన్ తీసుకుని కొన్ని చోట్ల టిక్కులు పెట్టుకుంటూ వెళ్ళారు. తర్వాత ఆ పేపర్ నా చేతికిచ్చి "ఆ టిక్కులు పెట్టిన దగ్గర చూడు" అన్నారు.

నిజంగా... ఒక ఎనిమిది అంకెలు మధ్యమధ్యలో వదిలేశాను. నే వేసిన వంద అంకెల్లో ఒక ఎనిమిది అంకెల్లేవు. ఎందుకంటే ఆలోచన్లో పడి దాటుకుంటూ వెళ్లిపోయానన్నమాట. దాంతో నాకు కొంచెం సిగ్గేసింది. అయ్యో - పొరపాటైపోయింది అనుకుని "సారీ సర్!" అని చెప్పి ఆ కాయితం అక్కడ పెట్టేశాను.

అప్పుడాయన ఎక్సైజు గురించి నాకు ఎక్స్‌ప్లెయిన్ చేశారు ఆ రోజంతా. సరే! ఇవాళ్టికి ఇది చాల్లే! అన్నారు.

మరుసటి రోజు పొద్దున్న కూర్చోపెట్టుకుని "టొబాకో కంపెనీకి ఎక్సైజు హార్ట్ లాంటిది. సెంట్రల్ ఎక్సైజు ఇది. సెంట్రల్ ఎక్సైజు అనుమతి లేందే పొగాకు కొనుగోలు చేయకూడదు. అసలు మూమెంట్స్ ఏమీ వుండవన్నమాట. టొబాకోలో సెంట్రల్ ఎక్సైజు ఒకటి, అగ్‌మార్క్ అని చెప్పేసి ఒకటుండేది. సెంట్రల్ ఎక్సైజేమో నేషనల్ ట్రాన్సాక్షన్స్ అన్నీ జరిగేవి.  అగ్‌మార్క్ ఇంటర్నేషనల్ లెవెల్లో. ఎక్స్‌పోర్ట్ చేయాలంటే అగ్‌మార్క్ సర్టిఫై చేయాలి." అంటూ ఇంకొన్ని విషయాలు చెప్పారు. 

ఇక్కడ నేను కృష్ణస్వామిగారి దగ్గర ఆ రోజు నేర్చుకున్న ఎక్సైజు గురించి కూడా కొంచెం చెప్తాను. ముందుగా వేమెంట్ గురించి. రైతుల దగ్గర కొన్న పొగాకు కొనుగోళ్లకంతా ఒక వేమెంట్ ఉంటుంది. డీలర్స్ దగ్గర కొన్నవీ, గ్రేడింగ్ నుంచి వచ్చేవీ - ఇవన్నిటికి కూడానేమో ఒక వేమెంట్ ఉంటుంది. డిస్పాచెస్ చేసినప్పుడు ఒక వేమెంట్ ఉంటుంది. ఈ రకంగా మూడు రకాల వేమెంట్స్ ఉండేవి. ఈ మూడు రకాల వేమెంట్స్ కూడా నాగేశ్వరరావు అనే అతను రాసేవాడు. వాటి రికార్డ్స్ అన్నీ అతని దగ్గర ఉండేవి.

పార్ట్-1 అని అది చాలా ముఖ్యమైన బేస్ అది. ఈ పార్ట్-1 అనేది గుంటూరు సత్యనారాయణ రాసేవాడు. ఈ పార్ట్-1 ఏంటంటే రైతుల దగ్గర్నుంచి ఆ రోజుల్లో వాళ్ళు - TP-3 - అంటే Transport Permit నంబర్ 3 అనేది రైతుకిస్తారు. ఆ రైతు దగ్గర్నుంచి మనం కొనేటప్పుడు ఆ TP-3 ల మీద కొనాలి. అవన్నీ కూడా ఈ పార్ట్-1 లో రాయాలి.  వరసన ఆ రైతు పేరు, గ్రామం, ఎన్ని బండిల్స్, ఎంత క్వాంటిటీ - అనేవన్నీ వేసుకుంటూ వెళ్ళాలి. అది పార్ట్-1.

ఇదే కాకుండా బ్రాంచెస్ నుంచి గ్రేడింగులయ్యాక  స్ట్రిప్పింగ్ చేసేవారు. హ్యాండ్-స్ట్రిప్స్ అప్పుడు. ఎందుకంటే ఇప్పట్లా మిషన్లు లేవు ఆ రోజుల్లో. ఈ హ్యాండ్-స్ట్రిప్స్ అన్నీ కూడా గణపవరం వచ్చినప్పుడు ఈ రిసీట్స్ అన్నీ కూడా రాసుకోవాలి పార్ట్-1 లో. రాసుకుని పార్ట్-1 నుంచి ఏదన్నా ఇంటర్నల్ డిస్పాచెస్ - అంటే ఇక్కడ కొనుగోలు చేసిన రైతు-పొగాకు గ్రేడింగ్ పాయింట్లకి వెళ్లాలంటే అది పార్ట్-1 నుంచి ఎండార్స్ చేసిన తర్వాత కానీ పంపడానికి వీల్లేదు. ఆ పార్ట్-1 ఎండార్స్ చేయాల్సింది ఎవరంటే సెంట్రల్ ఎక్సైజు ఇన్స్పెక్టర్. ఆయన ప్రతిరోజూ కంపెనీకొస్తాడు. వచ్చి ఆయన సర్టిఫై చేసింతర్వాతే దాన్ని పార్ట్-2 కి ఇష్యూ చేస్తారు - ఫ్యాక్టరీకి కానీ, గ్రేడింగుకి కానీ పోయేదయితే. లేదూ డైరెక్ట్ డిస్పాచుకి పోయేదయితే పార్ట్-3 ఇష్యూ చేస్తారు. ఆ పార్ట్-3 సంకా బాబూరావు రాసేవాడు. పార్ట్-1 & పార్ట్-3 రిసీట్స్ అండ్ డిస్పాచెస్.

పార్ట్-2 కృష్ణస్వామిగారు స్వయంగా చేసేవారు. ఆయన హెడ్ ఆఫ్ ది డిపార్టుమెంటు. ఎందుకంటే ఈ పార్ట్-2 అనేది చాలా ముఖ్యమైనది. కంపెనీ యొక్క లాభనష్టాలు అన్నీ దాంట్లోనే ఉంటాయి. గ్రేడింగులు ఇష్యూ చేయడం, అక్కడి నుంచి వెనక్కి తెచ్చుకోవడం, ఎయిర్ డ్రైయ్యింగ్ ఇష్యూ చేయడం, ప్యాకింగులు అయింతరవాత మళ్ళీ వెనక్కి తెచ్చుకోవడం - ఇవన్నీ కూడా పార్ట్-2 లో రికార్డ్ చేస్తారు. అందుచేత ఈ పార్ట్-2 అనేది చాలా ఇంపార్టెంట్ రికార్డ్ - కొంచెం టఫ్ సబ్జెక్టు అది. 

పార్ట్-1 నాకు అప్పజెప్పారు కృష్ణస్వామిగారు. అది అంతకు ముందు గుంటూరు సత్యనారాయణ రాసేవాడు. అతను - పాపం! -  చిలకలూరిపేట నుంచి రోజూ సైకిలు మీద వస్తూ ఉండేవాడు. చిలకలూరిపేటలో కూడా మాకు రెండు బ్రాంచులుండేవి.  కృష్ణస్వామిగారు అతనితో "సత్యనారాయణా! నువ్వో పని చెయ్. చిలకలూరిపేట బ్రాంచులో ఉండిపో. అక్కడ కూడా కొత్త కుర్రాళ్ళు వచ్చారు కదా నువ్వక్కడుండి అక్కడి ఎక్సైజ్ చూడు. ఈ పార్ట్-1 కామేశ్వరరావుకి అప్పచెప్తాను" - అంటే అతను కూడా సరే అని సంతోషంగా ఒప్పుకుని చిలకలూరిపేట వెళ్ళిపోయాడు.  అలా ఆ పార్ట్-1 నాకు అప్పజెప్పారు.

నేను పార్ట్-1 రాయడం మొదలుపెట్టాను. ఆయన చెప్పింది జస్ట్ గంటలో నేర్చేసుకున్నాను.  మొదటి రోజు కొంచెం చిన్న చిన్న తప్పులు చేసినా కూడా రెండవరోజునుంచి - ఆ ఎంట్రీస్ నా అంతట నేనే కరెక్టుగా వేసుకోవడం మొదలు పెట్టాను.

సెంట్రల్ ఎక్సైజ్ ఇన్స్పెక్టరు గోపాలకృష్ణ గారని ఆయన కూడా తూర్పుగోదావరి జిల్లా నుంచి వచ్చాడు. సీనియర్ ఇన్స్పెక్టర్ ఆయన. గణపవరంలో మద్ది లక్ష్మయ్యగారి కంపెనీ హెడ్ క్వార్టర్స్ ఇది. మిగతా కంపెనీల వాళ్ళు అంటే గోల్డెన్ టొబాకో కంపెనీ, పోలిశెట్టి హరిగారి కంపెనీ, దుర్గా టొబాకో కంపెనీ, నవభారత్ - ఇలా వేరే వేరే కంపెనీలుండేవి అక్కడ. కానీ అవన్నీ బ్రాంచెస్.

ఈ గోపాలకృష్ణగారు మధ్యాహ్నం మూడు గంటలకి చిలకలూరిపేట ఎక్సైజ్ ఆఫీసు నుంచి బయల్దేరి ముందు ఆ బ్రాంచ్ ఆఫీసులన్నీ చూసుకుని మా దగ్గరికి వచ్చేటప్పటికి రాత్రి ఏడయ్యేది. ఎందుకంటే మాది హెడ్డాఫీసు కాబట్టి ఇక్కడ కార్లు అవన్నీ ఉంటాయి. పైగా మా వాళ్లేంటంటే మిరపకాయ బజ్జీలు, జీడిపప్పు పాకాలూ అవీ తెప్పిచ్చేవారు. అవి కాస్త తిని, ఆయన పనులు పూర్తి చేసుకుని, రాత్రి తొమ్మిదింటికి కార్ ఎరేంజ్ చేస్తే కార్లో ఇంటికి వెళ్లేవాడాయన.

సో... ఆయనొచ్చేవరకూ మేముండి, ఈ పార్ట్-1 లో రాసినటువంటి  ఎంట్రీస్ అన్నీ కూడా ఆయనతో సర్టిఫై చేయించి,  ఆ తర్వాత ఇంటికి వెళ్ళే వాళ్ళం. మరసటిరోజు దీన్నించి డిస్పాచెస్ అవీ ఇష్యూ అయేవన్నమాట. ఒక లారీ ఎత్తాలంటే ట్రాన్సిట్ నోటుండేది. బయటి వాళ్ళకి పంపించాలంటే TP-2 అనుండేది - ట్రాన్స్పోర్ట్ పర్మిట్-2. అది ఆయనే అంటే  ఎక్సైజ్ ఇన్స్పెక్టరు డైరెక్టుగా ఇష్యూ చేసేవాడు. కానీ ఇంటర్నల్  ట్రాన్సాక్షన్‌కి ట్రాన్సిట్ నోట్సు అని చెప్పేసి కంపెనీ దగ్గరే ఉండేవి. ఇవి కూడా ఆయన సర్టిఫై చేయాలి. పార్ట్-1 లో ఎండార్సుమెంటు అయితేనే గానీ దాన్ని సర్టిఫై చేయడానికి వీల్లేదు. సర్టిఫై అయింతర్వాత గ్రేడింగులకి పంపించాలన్నా ఇంకే ప్రాబ్లమూ ఉండేది కాదు. ఇదీ దాని పరిస్థితి.

అలా ఆ పార్ట్-1 మొదలు పెట్టి నేను దాంట్లో నిష్ణాతుణ్ణి అయిపోయాను. సాధారణంగా ఏంటంటే కొత్తగా చేరిన ప్రతివాళ్ళకీ నూట పాతిక రూపాయలు నెల జీతం. నాతో పాటు - అరుణ, కాశీ విశ్వనాథం, వెంకటేశ్వర్లు - ఇలా చాలా మంది చేరారు. ఒక నెల తర్వాత లక్ష్మయ్యగారు కృష్ణస్వామిగార్ని పిలిచి "మన వాడి పెర్ఫార్మెన్స్ ఎలా వుంది?" అనడిగితే ఈయన మంచి రిపోర్టే ఇచ్చారు - "ఇతను చాలా షార్పు - చాలా తొందరగా అన్నీ పికప్ చేస్తాడు. ఒకసారి చెప్తే సరిపోతుంది. ఇప్పుడు పార్ట్-1 అంతా అతనికే అప్పజెప్పాను. మొత్తం అతనే చూసుకుంటున్నాడు" అని చెప్పేటప్పటికి ఆయన ఒక పాతిక రూపాయలు ఇంక్రిమెంట్ ఒక నెల తర్వాతే ఇచ్చారు. నూటేభై రూపాయలు అయింది నా జీతం. ఇంకెవ్వరికీ అలా ఇవ్వలేదు.

సరే! గణపవరం కరణం గారింట్లో ఉండేవాళ్ళం - నేనూ, నా బావమరిది మణి. దత్తు గారనేవాళ్ళు అందరూ వాణ్ణి. వాడిది అకౌంట్స్ ఆఫీసు. ఆ ఆఫీసులో ముగ్గురే వుండేవాళ్ళు - క్యాషియర్ మాజేటి నాగేశ్వరరావని చెప్పేసి లక్ష్మయ్యగారి బావగారు, శ్రీనివాసరావుగారని చెప్పేసి ఒక అరవై ఏళ్లాయన, ఆయన అసిస్టెంట్ ఈ దత్తుగారు. ఈ ముగ్గురే మొత్తం.

దత్తుగారి దగ్గరున్న వీక్నెస్ ఏంటంటే - రైటింగ్ చాలా బావుంటుంది, అకౌంట్స్ రాస్తాడు గానీ - బ్యాంకు రికన్సిలియేషన్సు, బ్యాలెన్స్ షీటు వాడికి కొంచెం ఇబ్బందే! నేనందులో కూడా కొంచెం నిష్ణాతుణ్ణి (కాలేజీలో వున్నప్పుడే రికన్సిలియేషన్సు, బ్యాలెన్స్ షీటు బాగా చేసేవాణ్ణి).  అలాగే ఎక్సైజులో కూడా. ఎక్సైజులో నా పనేంటంటే పొద్దున్నే ఏడున్నరకి ఆఫీసుకి వెళ్ళేవాణ్ణి. లోపల ఓ కాంటీన్ ఉండేది. రెండిడ్లీలు తినేసి నా సీట్లో కెళ్ళిపోయి తొమ్మిదిన్నర-పదికల్లా నా పని అయిపోయేది. నిన్నటి పేపర్స్ అన్నీ టేబుల్ మీద ఉండేవి. అవన్నీ కూడా మొత్తం రాసి పడేసేవాణ్ణి. ఇంక పనుండేది కాదు. ఈలోగా ఆఫీస్ బోయ్ టీ తీసుకొచ్చి ఇచ్చేవాడు. టీ తాగేసేయడం, కాసేపలా తిరిగొద్దాం అంజెప్పేసి అకౌంట్స్ ఆఫీసుకి వెళ్ళేవాణ్ణి. ఈ దత్తుగారికి సహాయం చేస్తూ ఉండేవాణ్ణి. ఇలా నడుస్తోంది నా ఉద్యోగపర్వం.

ఇలా జరుగుతూ ఉంటే ఏమయ్యిందంటే - ప్రతిరోజూ రాత్రి పదింటికి ఇంటికి వెళ్తున్నాను నేను. దానికోసం ఏం చేశానంటే - మామూలుగా అయితే మధ్యాహ్నం రెండున్నరకల్లా వెళ్ళాలి ఆఫీసుకి. అది మానేసి సాయంత్రం నాలుగింటికి వెళ్ళడం మొదలు పెట్టా. ఎందుకంటే "ఇన్స్పెక్టర్ ఎటు తిరిగీ ఏడింటికి వస్తాడు కదా , నాలుగున్నర ఐదింటికి వెళ్తే సరి పోతుందిలే" అంజెప్పేసి నాలుగున్నర-ఐదింటికి వెళ్ళేవాణ్ణి. రాత్రి తొమ్మిదైనా పదైనా ఆ పని పూర్తి చేసుకుని వచ్చేసేవాళ్ళమన్నమాట.

ఇదిలా జరుగుతూ ఉండగా ... మరి ముందు ఆయన దగ్గరికి వెళ్తే నన్ను ఉద్యోగం లోకి తీసుకోలేదు కదా సుబ్బన్నగారు?!  - మల్లవరపు సుబ్బన్నగారని చెప్పేసి ఫ్యాక్టరీ మేనేజరు - ఆఫీసులో ఫస్ట్ రూమ్ ఆయనదే. మా మూవ్మెంట్స్ అన్నీ ఆయనకి కనబడుతూ ఉంటాయి - వచ్చేది, వెళ్ళేది కూడా. ఆయన పొద్దున్నేఏడున్నరకి వచ్చి కూర్చునేవారు. ఏడున్నరకి మేమూ కనబడుతూ ఉండేవాళ్ళం. పన్నెండున్నరా-ఒంటి గంటకి ఎవరైనా వెళ్లిపోవచ్చు కదా - భోజనానికి ఇంటికి వెళ్లిపోయేవాళ్ళం. సాయంత్రం నేను నాలుగు-ఐదింటికి వచ్చేవాణ్ణి. వచ్చి రాత్రి తొమ్మిది-పదింటికి వెళ్ళేవాణ్ణి. అలా వెళ్తుంటే అది అబ్జర్వ్ చేశాడాయన. ఆయన ఓ రోజు ఆఫీస్ బోయ్‌ని పిలిచి "అక్కడ కామేశ్వరరావు ఉంటాడు పిలువు ఇక్కడికి" అన్నారు. సరే అని వెళ్ళాను ఆయన ఆఫీసుకి.

సుబ్బన్నగారి ఆఫీసులో ఆయనేమో ఫ్యాక్టరీ మేనేజరు. ఆ పక్క సీటేమో లీఫ్ మేనేజరు - కనపర్తి సీతారామయ్యగారని ఒకాయన,  ప్రొడక్షన్ మేనేజరు L. M. తనేజా - అని యూపీ (ఉత్తర్ ప్రదేశ్) అతను. ఈ ముగ్గురూ ఉండేవారు.

సుబ్బన్నగారు నన్ను పిలిచి "మీరేమిటి కొత్తగా కాలేజ్ నుంచి వచ్చినట్టున్నారు. మీకు ప్రైవేట్ కంపెనీ అంటే ఇంకా అనుభవం లేదు. అసలు మీరు ఎప్పుడొస్తున్నారు? ఎప్పుడెళ్తున్నారు?" అనడిగారు.

"సర్ - మార్నింగ్ సెవెన్ థర్టీ కి వచ్చేస్తున్నాన్నేను. మళ్ళీ ట్వెల్వ్ థర్టీ-వనో క్లాక్కి వెళ్తున్నాను లంచ్‌కి. ఈవెనింగ్ మాత్రం నేను ఫోర్ థర్టీ -ఫైవ్‌కి వస్తున్నాను సర్. ఎందుకంటే ఆ ఎక్స్సైజ్ ఇన్స్పెక్టర్ వచ్చేసరికి సెవెన్ అవుతోంది. ఆయన వచ్చి పని పూర్తి చేశాక అప్పుడు ఇంటికి వెళ్తున్నాన్నేను." అని చెప్పాను.

" నో నో నో - ఇది ప్రైవేట్ కంపెనీ. ఇక్కడ నీ ఇష్టం వచ్చినట్టొచ్చి, నీ ఇష్టం వచ్చినట్టు పోవడానికి వీల్లేదు."

"చెప్పండి సర్. ఎప్పుడు రావాలి - ఎప్పుడు వెళ్ళాలో"

"మార్నింగ్ సెవెన్ థర్టీకి ఖచ్చితంగా ఇక్కడుండాల్సిందే!"

"ఓకే సర్"

"మళ్ళీ పన్నెండున్నర - ఒంటిగంట  - లంచ్ టైం జస్ట్ వన్-వన్నెండాఫవర్ లంచ్"

"ఓకే సర్"

"మళ్ళీ టూ-టూ థర్టీ కల్లా నువ్విక్కడుండాల" అని చెప్పి విదిలేశాడు. తిరిగెళ్లడమేం నాకు చెప్పలా.

"ఓకే సర్" అని చెప్పేసి నేనెళ్లిపోయాను.

తర్వాత రోజునుంచి పొద్దున్న ఏడూ - ఇరవై ఐదు నిముషాలకి ఆఫీసులో ఉండేవాణ్ణి నేను - ఫైవ్ మినిట్స్ బిఫోర్. నాది ఓల్డ్ డిసిప్లిన్. ఆయనొచ్చి కారు దిగుతుంటే అప్పటికే ఆయన ముందు నించే - ఆయన కన్నా ముందుగా ఆఫీసుకొచ్చేవాణ్ణి. మళ్ళీ ఆయన ఏ ఒంటి గంటకో వెళ్తుంటే ఆయన ముందు నుంచి వెళ్తుండేవాణ్ణి. తర్వాత సరిగ్గా రెండూ ఇరవై ఐదుకల్లా ఆఫీసుకొచ్చేసేవాణ్ని.

మా ఆఫీసులో కారిడార్ ఉంటుంది - ఓ పక్క లక్ష్మయ్యగారి ఆఫీసు - ఇంకో పక్క సుబ్బన్నగారి ఆఫీసు - మధ్యలో కారిడార్.

వీళ్ళేం చేసేవారంటే - సాయంత్రం ఐదు గంటలకి లీఫ్ మేనేజర్ సీతారామయ్య పంతులుగారు, సుబ్బన్నగారు వీళ్ళందరూనేమో చక్కగా బయట కుర్చీలు వేసుక్కూర్చునేవారు.

నేనేం చేసేవాణ్ణంటే ఐదూ-ఐదున్నరయేసరికి కారిడార్లోంచి బయల్దేరి ఇంటికెళ్లి పోయేవాణ్ణి. అది వాళ్ళకి తెలిసేది కాదు. సరే - రొటీన్లా నడుస్తోంది కదా అనుకున్నారు వాళ్ళు.

"నా మాట వినేశాడు వీడు  భయపడ్డాడు" అని సుబ్బన్నగారు అనుకున్నారు.

ఈ కృష్ణస్వామిగారేం చేశారంటే నేను చేసే వర్క్ కావాలని ఆయన జరక్కుండా చూసేవారు.  సెంట్రల్ ఎక్సైజ్ ఇన్స్పెక్టరు గోపాలకృష్ణగారు వచ్చేటప్పటికి నేనుండేవాణ్ణి కాదు. ఉండకపోతే పార్ట్-1 లో ఎండార్స్ చేయాల్సినవి ఆయన చేసేవాడు కాదు. కృష్ణస్వామిగారు ఆ పార్ట్-1 ఎండార్స్ చేయించేవాడు కాదు. ఎందుకంటే ఇది మేనేజ్‌మెంట్‌కి తెలియాలి - అనే ఉద్దేశ్యంలో వాళ్ళు ఆపేశారు.

అలా ఎండార్సుమెంట్స్ ఆపేస్తే ఏమైందంటే  ఒక వారం అయిపోయిన తర్వాత అర్జెంటుగా కొంత స్టాకు బ్రాంచెస్‌కి పంపించాల్సి వచ్చింది.  బ్రాంచెస్‌కి వెళ్లాలంటే అసలిక్కడ ఎండార్సుమెంట్స్ జరగలేదు, ట్రాన్సిట్ నోట్సు సర్టిఫై చేయలేదు.

అవన్నీ జరక్కపోయేటప్పటికి సుబ్బన్నగారు కృష్ణస్వామిగార్ని పిలిచి "ఆ పంపాల్సిన స్టాకు అక్కడికి పంపించు" అంటే "సారీ సర్! అవి పంపించడానికి లేదు. ఎండార్సుమెంట్స్ కాలేదు. సర్టిఫై చేయలేదు అవి" అన్నారు.

"ఎందుకని జరగలేదు అవి?" అన్నాడు సుబ్బన్నగారు.

"జరగలేదంటే - కుర్రాడువచ్చి వర్క్ చేస్తున్నాడు.  ఈవెనింగ్ ఫైవ్-ఫైవ్ థర్టీకి వెళ్ళిపోతున్నాడు ఆ కుర్రాడు. ఇంక ఇన్స్పెక్టర్ - ఆయనేమో ఏడు గంటలకి వస్తున్నాడు. మా పన్లు  మాకున్నాయి సర్!" అని కృష్ణస్వామిగారనేటప్పటికి "అదేంటది? ఫైవ్ థర్టీకి వెళ్లిపోవడమేంటి? రేపు మార్నింగ్ రాగానే నా దగ్గరికి పంపించు - ఇవాళ్టికేదో మేనేజ్ చేసి ఇన్స్పెక్టర్ కేదో చెప్పి పంపించండి - ఈ రాత్రికి కనీసం నాలుగు లారీలైనా పోవాలి గ్రేడింగుకి" అనేటప్పటికి పాపం కృష్ణస్వామిగారేదో మేనేజ్ చేసి పంపించారు.

మరసటి రోజు పొద్దున్నే ఏడున్నరకి ఆఫీసుకి వెళ్లి కూర్చున్న తర్వాత ఎనిమిదింటికి సుబ్బన్నగారు నన్ను పిలిచాడు. వెళ్ళాను.

"ఏమనుకుంటున్నావ్ నువ్వూ? ప్రైవేట్ కంపెనీ అనుకుంటున్నావా? నీ సొంత జాగీరు అనుకుంటున్నావా? సాయంత్రం ఐదు గంటలకి వెళ్ళిపోతున్నావట. ఇక్కడ ట్రాన్సాక్షన్స్ అన్నీ ఆగిపోయినయ్. అసలేమనుకుంటున్నావ్ నువ్వు?" అన్నాడు సుబ్బన్నగారు.

"సర్! మీరు టైమింగ్స్ ఇచ్చారు నాకు. ఆ టైమింగ్స్ ప్రకారం ఫాలో అవుతున్నా. ఎయిట్ అవర్స్ డ్యూటీ. అంతే! నేనంతకు మించి చెయ్యను. నేను ఫైవ్ థర్టీకి వెళ్ళిపోతా. మీరేమన్నా చేసుకోండి. లేదన్నారా మీ పని కావాలనుకుంటే నా టైం నాకు విదిలేయండి" అనేటప్పటికి - అసలే నేను డైరెక్ట్ లక్ష్మయ్యగారి అప్పాయింటుమెంటు, పైగా ఉమామహేశ్వరరావుగారి చుట్టం - దీంతో ఆయనేం చేయలేక "ఇక్కడ ముందు నాకు పని - పని ముఖ్యం. పనే చేయండి. ఈ ట్రాన్సాక్షన్స్ ఆగడానికి వీల్లేదు. నువ్వేం చేస్తావో చేస్కో" అన్నాడు.

"ఓకే సర్" అన్నా.

అలా అన్నాక ఆయనేం చేశాడంటే - చెప్తాను.  చాలా తెలివైన వాడాయన. మల్లవరపు సుబ్బన్నగారు - తర్వాత ఆయన నాకు గురువైపోయాడు - నేనాయన శిష్యుణ్ణయ్యాను.

నేను బాల్ బ్యాడ్మింటన్ ప్లేయర్నని చెప్పేసి, బాగా ఆడతాడు అదీ ఇదని మొత్తానికి ఎవరో చెప్పారు. ఆయనకది తెలిసింది. ఆయనేం చేశాడంటే - వెంటనే ఒక నెట్టు, పది బ్యాట్లు, నాలుగు బాల్సు తెప్పించి కంపెనీలో పడేశాడు. పడేసి - ఆ వెనకాల పెద్ద గ్రౌండు ఉండేది - ఈశాన్యంలో. అక్కడేమో కోర్ట్ తయారు చేయించి నన్ను పిలిచి "ఇదిగో! సాయంత్రం ఆడుకుందుకు అవన్నీ తెప్పించాను. నువ్వు మామూలుగా రెండున్నరకొచ్చేయ్. వచ్చేసి పని చూసుకుని సాయంత్రం చక్కగా ఆడుకోండి. ఇన్స్పెక్టర్ వచ్చేదాకా ఆడుకోండి. ఆయన వచ్చాక ఆ పన్లు పూర్తి చేసి వెళ్లాలి" అన్నాడు. "ఓకే సర్" అన్నాను.

రెండు టీములు తయారు చేశాను గణపవరంలో. అదే మా ఫ్యాక్టరీలోనే. నాకు అపోజిషన్ దత్తు ఆడేవాడు. నేను సెంటర్ ఆడేవాణ్ణి. రోజూ సాయంత్రం సరిగ్గా నాలుగింటికల్లా ఎవరెవరు ఖాళీగా వున్నారో అందరూ వచ్చేయాలి - ఎందుకంటే బాల్ బ్యాడ్మింటన్‌కి ఐదుగురైదుగురు చొప్పున పది మంది కావాలి. పది మంది లేకపోతె ఇద్దరిద్దరు సింగిల్ కోర్ట్ ఆడేసేవాళ్ళం. అలాగా నాలుగుగంటల నుంచి ఆరున్నర దాకా చక్కగా ఆడుకునేవాళ్ళం. ఆడుకుని ఆరున్నరకి ఫ్రెష్ అయిపోయి సీట్లో కూర్చునేవాణ్ణి. గోపాలకృష్ణగారు వచ్చేవాడు. ఆ వర్క్ అంతా మామూలుగా జరిగిపోతూ ఉండేది. ఇలా ఓ రెండేళ్లు - 1972-73 జరిగింది.

1973 అయ్యేటప్పటికి ఓ చిన్న మార్పు చేశారు నాకు.

ఎందుకంటే...ఎక్సైజ్‌లో కూడా ఎక్సైజ్‌ రికన్సిలియేషన్ అని ఉంటుంది. అది నేనే చేయాలి. బ్యాంక్ రికన్సిలియేషన్ కూడా దత్తుగారికి నేనే అనఫిషియల్‌గా చేసి పెడుతూ ఉండేవాణ్ణి.

సాధారణంగా పార్ట్ -2 కృష్ణస్వామిగారు ఎవరికీ ఇవ్వరు.

పొగాకు కంపెనీల్లో ప్రతివాళ్ళకు ఓ భయం ఉంటుంది. నాలుగైదేళ్ల తర్వాత నాకూ వచ్చింది ఆ భయం.

అదేంటో చెప్పాలంటే ఓ చిన్న కథ చెప్పాలి ఇక్కడ.

అదేమిటంటే పిల్లి పులికి అన్నీ నేర్పిందంట - చెట్టెక్కడం నేర్పలేదు. కొంతకాలం అయేటప్పటికి పులేం చేసిందంటే అన్నీ నేర్చుకుని ఆ పిల్లిని చంపేద్దామని ట్రై చేసింది - పిల్లేమో టక్కని చెట్టెక్కేసింది. ఎక్కేసేటప్పటికి "ఇదెందుకు నాకు నేర్పలేదు?" అంది పులి. "నీకు నేర్పలేదు కాబట్టే నేను బతికాను. అంచేత కొన్నికొన్ని విద్యలు నీకు నేర్పకూడదు" అని పిల్లి చెప్పింది. ఇదొక నీతికథ.

సరిగ్గా ఇలాగే టొబాకోలో కూడా ఉంటుందన్నమాట - సెంట్రల్ ఎక్సైజ్‌, అకౌంట్సుల్లో కొన్నికొన్ని కిటుకులు ఉంటాయి. అవి అన్నీ అందరికీ చెప్పరు. ఎందుకంటే Head of the Department సీటు కిందకి నీళ్ళొచ్చేస్తాయి. అది భయం వాళ్లకి.

అందుకే నాకు పార్ట్-2 ఎప్పుడూ ఇచ్చేవారు కాదు కృష్ణస్వామిగారు. నాకు ఆ పార్ట్-2 నేర్చుకోవాలని ఉండేది. ఎందుకంటే కంపెనీ టోటల్ బేస్ అంతా దాని మీదే ఆధారపడి ఉంటుంది. అంచేత ఈ పార్ట్-2 నేర్చుకోవాలని రెండు-మూడు సార్లు అడిగాను కృష్ణస్వామిగార్ని.

"సర్! పార్ట్-2 ఒకసారి ఇవ్వండి చూస్తా" నంటే - "వద్దులేవయ్యా, నీకర్థం కాదు" అనేవారాయాన.

"పోనీ అర్థం కాకపోతే పోయింది చూస్తాను లెండి" అనేవాణ్ణి.

అలా అని ఆ బుక్ తీసుకుని అలా చూసుకుంటూ వెళ్తూ చిన్నం... గా దాన్ని కూడా పట్టుకున్నాను.

ఒక నాలుగైదు రోజులు కొంచెం కష్టపడ్డాక అసలు దాని లాసెస్, దాని వ్యవహారాలూ, దాంట్లో ఉన్నటువంటి లొసుగులన్నీ కూడా పట్టేసుకున్నాను. ఇది పట్టుకోవడం తోటి కృష్ణస్వామిగారికి భయం పట్టుకుంది -  నాకు ఎసరు పెట్టేలా వున్నాడు వీడు అని. పాపం! ఆయన పెద్ద సంతానవంతుడు.

నేను ఆయనకు చెప్పా - "ఏమండీ! నేనెవరికీ పోటీ కాదు. నా పనేదో నేను చేసుకుంటాను. ఊరికే వర్క్ నేర్చుకుందామని చూస్తున్నాను నేను" - అని. తర్వాత మంచి ఫ్రెండ్ అయ్యారు నాకు ఆయన. ఆయనతో పాటే బాబూరావు వీళ్ళందరూ కూడా.

అలా నా పని నే చేసుకుంటూ నా మానాన నేనుంటే -  అయినా కూడా ఆయన మనసులో భయమే.

 "వీడెప్పటికైనా మనల్ని వేహేత్తాడు దెబ్బ" - అని భయమేసి "ఎలాగోలా వీణ్ణి డిపార్టుమెంటు లోంచి బయటికి పంపించడమే మంచిద"నుకున్నారు. రిపోర్ట్లు మాత్రం బానే ఇచ్చేవారు - "చాలా షార్ప్ అండి. ఏ పనికైనా పంపించుకోండి అసలింక తిరుగు లేదు. మొత్తం సాధించుకొస్తాడు. చాలా తెలివైనవాడు. ఒకసారి చెప్తే చాలు" - అని లక్ష్మయ్యగారికి, సుబ్బన్నగారికి చెప్తుండేవారు.  అలా చెప్పి "అతన్ని ఈ సెక్షన్ కన్నా వేరే ఇంకో సెక్షనుకి మారిస్తే బావుంటుందండి. ఎందుకంటే మిగతా ఇంపార్టెంట్ సెక్షన్స్ ఉన్నాయి కదా" - అంటూ - స్టాటిస్టిక్స్ అని చెప్పేసి ఒకటుండేది. ఆ స్టాటిస్టిక్స్ ఏంటంటే గ్రేడింగ్ రిపోర్ట్స్ అన్ని బ్రాంచెస్ నుంచి వచ్చినవి కలెక్ట్ చేసుకుని అవన్నీ కూడా కన్సాలిడేట్ చేస్తూ ఉండాలి. అంతే కాకుండా డీలర్స్ కమ్మిన పొగాకు గానీ, ఎక్స్పోర్ట్ పోయేది కానీ,  invoices ఇవన్నీ-  మొత్తం ఇన్ఫర్మేషన్ స్టాటిస్టిక్స్ డిపార్టుమెంటుకు వస్తుంది. దీనికి టోటల్ కంట్రోల్ సుబ్బన్నగారు. "అటువంటి ఇంపార్టెంట్ రోల్లో పెడితే బావుంటుంది అతన్ని, చాలా షార్ప్ గా వున్నాడండి" - అంజెప్పేసి కృష్ణస్వామిగారు సుబ్బన్నగారికి నన్ను రికమెండ్ చేశారు.

ఇక్కడికి ఆపుతున్నాను కాసేపు!

<వచ్చేనెల తరువాయి కథ>