ఏప్రిల్ "విహంగ"లో నా వ్యాసం ఇక్కడ చదవండి.
విమర్శామృతాంజనం
శ్రీ నందన నామ తెలుగు సంవత్సరాది వస్తోంది వస్తోంది అనుకునేలోగా రానూ వచ్చింది, అంతే హడావిడిగా వెళ్లనూ వెళ్ళింది. ఉగాది పచ్చడి కి అన్ని రుచులూ కుదిరాయి కానీ వేపపూతే దొరకలేదు. బహుశా పేపర్ చదవడం వల్ల తెలుస్తున్న (దుర్) వార్తల వల్ల అందాల్సినంత చేదు అందిపోతోందో ఏమో వేపపూత లోటు అంతగా కనిపించలేదు ఉగాది పచ్చడిలో. అంతా అయాక దూరంలో వున్న ఆత్మీయులైన బంధువులకి, స్నేహితులకి ఫోన్లు చేసి ఉగాది శుభాకాంక్షలు చెప్తూ వున్నాను. అలా ఒకరితో మాట్లాడుతూ వుండగా ఏదో మాటల సందర్భంలో ఆఫీసు కి వెళ్లాలని తొందరలో ఉగాది సంబరాన్ని తొందరగా ఎనిమిది గంటల లోపలే ముగించానని చెప్తూ వుంటే - నువ్వే నయం లలితా! మన ఆంధ్రాకి, మన ఊరుకి దూరం గా వున్నా కూడా చక్కగా అన్ని పండుగలూ పద్ధతిగా చేస్తావు. ఇంకా ఇక్కడ వున్న వాళ్ళే పాటించట్లేదు కొన్ని, కొన్ని పద్ధతులు - అనగానే ఎప్పుడూ వినే మాటలే అయినా మళ్ళీ మొదటిసారే వింటున్నట్టు సంబరపడి పోయాను. ఇంకో పది నిముషాలు వారితో అవీ, ఇవీ విశేషాలన్నీ మాట్లాడి ఫోన్ పెట్టేశాక ఆఫీసు కి వెళ్తూ ఆలోచించాను - ఆ సంభాషణ గురించి. తీరా ఆ కబుర్లని మననం చేసుకున్న తర్వాత అనిపించింది - నిజంగా నేనంత మెచ్చుకోదగినంత గొప్ప పని చేస్తున్నానా అని. అలోచించి చూడగా నా మనసుకి నాకే "కాదు" అని గట్టిగా అనిపించింది.
మన దేశానికి, రాష్ట్రానికి, ఊరికి దూరంగా వున్నా కూడా మనం చేసే పనుల్లో, ప్రవర్తనలో ఏమన్నా మార్పు ఉందా అని చూద్దామని రోజువారీ చేసే పనుల, ప్రవర్తనల జాబితా ఒకటి వ్రాసి చూద్దామనిపించింది. ఇదిగో ఈ క్రింద ఇచ్చానే అదే అది:
- అమెరికాలో కూడా సూర్యుడు ఉదయించే దిక్కుని తూర్పు అనే పిలుస్తున్నాను
- రాత్రి పడుకుంటున్నాను, పగలు పని చేస్తున్నాను
- ఎక్కడ ఏ రకమైన ఇటాలియన్, మెక్సికన్, చైనీస్, థాయి - ఏ రకమైన వంటకాలు తిన్నా ఆవకాయ అమృతం లాగే అనిపిస్తోంది ఇంకా
- నా పిల్లలు మాట వినాలని, బాగా చదివేయాలని అనుకుంటున్నాను
- మా ఆయన నాతో బోల్డంత సేపు అలసట లేకుండా కబుర్లు చెప్పాలనే అనుకుంటున్నాను
- ఆకలి వేస్తోంది, నిద్రా వస్తోంది - ఎక్కడా అమృతం త్రాగిన దేవతా లక్షణాలేమీ రాలేదు
- రోజు రోజుకీ ఇండియాలో పెరిగినట్టే వయసు పెరుగుతోంది కానీ తగ్గట్లేదు
- ఇలా ఇంకా చాలా చాలా వున్నాయి కానీ వాటితోనే ఈ పేజీ నిండి పోతుందని ఇక్కడితో ఆపేస్తున్నాను.
మరి ఇవన్నీ ఎప్పట్లాగే జరుగుతున్నప్పుడు ఏ దేశం లో వున్నావీలయినంతవరకూ మన పద్ధతులు పాటించడం, పండగలు చేసుకోవడం నా బాధ్యత, మామూలుగా చేయవలసిన నా కనీస కర్తవ్యం అనుకోకుండా, అదేదో అపురూపమైన విషయం అన్నట్టు, నేనే ఏదో గొప్ప పని చేసి మన తెలుగు సంప్రదాయాన్ని నా భుజాల మోసేసి ఉద్ధరిస్తున్నట్టు అనేసుకుంటూ - "నేను కాబట్టి, ఇంత దూరంలో వున్నా ఎలా చేస్తున్నానో మీకు తెలుసా?" అనే అర్థం వచ్చేలా మాట్లాడుతున్నానేమో అనిపించింది. అలా నాకు తెలియకుండానే నాకు తెలియని ఎవరినో నాతో పోల్చి విమర్శించేలా చేస్తున్నానేమో అనిపించింది. మరి నేను పండగ ఎలా చేసుకుంటున్నానో మరీ మరీ అదేదో ఒక అచీవ్మెంట్ లా చెప్పబట్టే కదా నేనేదో ఇండియా లో వున్నవాళ్ళకన్నా నయమనిపించింది?! కదా! కదా!
అందరూ న్యూ ఇయర్ రిసోల్యూషన్స్ చేసుకుంటారు కదా - అలాగే నా ఈ నూతన సంవత్సర తీర్మానం, నిశ్చయం - పేరేదైనా సరే - ఏంటంటే అతి మామూలుగా చేయవలసిన, చేస్తున్న పనులని నేనే చేస్తున్నానని గొప్పగా అనుకోకూడదు, అలా ధ్వనించేలా మాట్లాడకూడదు, తెలీకుండా కూడా ఎవరినీ విమర్శించకూడదు.
తెలీకుండా ఎవరైనా ఎవరిని విమర్శిస్తారు? అని మీరు అనుకోవచ్చు. నన్ను ఎవరైనా "నువ్వు కాబట్టి...." అని మెచ్చుకున్నారంటే వారు ఇంకో ఎవరితోనో నన్ను పోలుస్తున్నారనే అర్థం కదా - అంటే నాకు తెలియకుండానే నేను ఇంకొకరిని విమర్శించడానికి కారణం అవుతున్నాను కదా - అలా అన్న మాట.
విమర్శించడం అనే విషయం వచ్చింది కాబట్టి దీనిమీద ఈ మధ్య కాలం లో నేను గమనించిన కొన్ని విశేషాలు చెప్పేసుకోవాలి మరి.
అప్పుడెప్పుడో ఒక రేడియో కార్యక్రమం వింటూ వుంటే ఒక ఆసక్తి కరమైన సంభాషణ చెవుల బడింది. ఒక శ్రోత ఫోన్ చేసి ఒక పాట కోరారు, ఆ రేడియో వారు వేస్తామని అన్నారు. అంత వరకూ బాగానే వుంది. ఇంతలో పాట కోరిన వారు రేడియో వ్యాఖ్యాత గారిని అడిగారిలా - ఈ పాట వున్న సినిమా చూశారాండీ? అని. వెంటనే ఆ వ్యాఖ్యాత గారు - ముక్కూ, మొహం సవ్యం గా లేని అలాంటి హీరోల సినిమాలు చూసే అలవాటు లేదండి నాకు - అనేశారు. వెంటనే నాకనిపించింది సదరు "ముక్కూ మొహం సవ్యం గా లేని" హీరో గారు అనుకోకుండా ఆ రేడియో స్టేషన్ కి వస్తే, ఆ వ్యాఖ్యాత గారితో చేయి కలిపి "హలో" అంటే ఆయన అలాగే "నీ ముక్కూ మొహం సవ్యం గా లేవోయి. నీ సినిమాలు చూడలేకపోతున్నాను. ఏక్షన్ మానేయి" అంటారా? లేకపోతే "మొదటి సినిమా అయినా, నటనానుభవం లేక పోయినా మీరు బాగా నటించారు - కీపిటప్" అంటారా?
ఒక పది మంది కలిస్తే సాధారణంగా సినిమాల తర్వాత వేడి వేడి గా మాట్లాడుకునేవి రాజకీయాల గురించి. ఎవరో, ఎక్కడో అన్యాయం చేసి దేశాన్ని దోచుకు తింటున్నారని ఒకానొక రాజకీయ నాయకుణ్నో, వారసుణ్నో తెగ తిట్టేస్తూ ఉంటారనుకోండి. ఇంతలో ఆవ్యక్తే అక్కడికి వచ్చేస్తే "నువ్వు ఇంత దుర్మార్గుడివి, అంత మోసగాడివి - ఎంతో దోచేశావిప్పటికి. దిగిపో ఇంకా" అంటారా? లేక "మిమ్మల్ని ఇలా కలిసినందుకు ఆనందం గా వుంది" అంటారా?
ఇంకో పది మంది కలిసి క్రికెట్ చూస్తూ వుంటారు. ఏ ఆటగాడో డకౌట్ అవుతాడు. అంతే ఇంక "వీడిని ఇంకా ఎందుకు తీసుకుంటున్నారో అస్సలర్థం కాదు. బాలు కొట్టడం రాదు, రన్ను చేయడం రాదు" అనేస్తారు. కానీ, బాబులూ! అన్ని వేల మంది మధ్య మనల్ని నిలబెడితేనో? మేమేమన్నా క్రికెటర్లమా అంటారా? పోనీ క్రికెట్ ఆడడానికి కాదులెండి - మనకి వచ్చిన ఒక కూనిరాగం తీయడానికే అనుకోండి - ఎంత మంది చేయగలరు - అర చేతుల్లో చెమటలు పట్టకుండా, తడబడకుండా?
పోనీ ఇవన్నీ కొంచెం సాధారణమైన విమర్శలు - పబ్లిక్ ఫిగర్స్ అయిన వ్యక్తుల గురించి ఎవరైనా ఎప్పుడో ఒకసారి మాట వచ్చినప్పుడు సందర్భానుసారంగా చేసేవి.
ఇవి కాకుండా పని గట్టుకుని మనం చేయాల్సిన పని మానుకుని వేరే వారి పని గురించి చేసే విమర్శలు కొన్ని.
వేటూరి గారో, ఆత్రేయ గారో వ్రాసిన పాటలుంటాయి. మనకి నచ్చేవీ వుంటాయి, నచ్చనివీ వుంటాయి. కొన్ని పాటలు నచ్చనంత మాత్రాన, మనకి అర్థం కాన్త మాత్రాన పోయిన వారి పాటల్లో తప్పులు పట్టి - "ఈయనకి ఏమీ రాక పోయినా అర్థం కాని మాటలు వాడి చాల తెలివిగా తానొక గొప్ప రచయితననే ఫీలింగ్ వచ్చేలా వ్రాశాడు" అన్నామనుకోండి -వారెలాగూ భౌతికంగా మన మధ్య లేరు ఎలాంటి వివరణా ఇవ్వడానికి కానీ, వారిని వారు సమర్ధించుకోవడానికి కానీ. పోనీ ఒక వేళ వారు జీవించి వున్నా వారికి అదనం గా వున్న ఏ గంట సమయం లో అయినా ఇంకే సినిమాకి పాటలు వ్రాసే అవకాశం వస్తుందా అని చూసుకునేవారేమో తప్ప ఎలాంటి విమర్శలకూ జవాబివ్వాలని అనుకుంటారని మాత్రం నేననుకోను. అయినా "పోయినోళ్ళు అందరూ మంచోళ్ళు" అన్నట్టే వున్నారు కానీ "ఉన్నోళ్ళు పోయినోళ్ళ తీపి గురుతులు" అని కాకుండా "ఉన్నోళ్ళు పోయినోళ్ళ తప్పులెన్నువారు" అనిపిస్తోంది.
నా మటుక్కు నాకు కయ్యానికి, వియ్యానికే కాదు - విమర్శకీ సమ వుజ్జీ అయి ఉండాలనిపిస్తుంది. ఏ విద్యలో రాణించిన వారు ఆ విద్యకిసంబంధితమైన వ్యాఖ్యలు చేస్తే చదవడానికైనా, వినడానికైనా బావుటుంది. ఒక క్రికెటర్ గురించి గవాస్కర్ లాంటి వారు, ఒక సినిమా నటుడు / గీత రచయిత గురించి ఆ ఆ శాఖల్లో వున్నవారు - ఇలా సంబంధించిన వారు విమర్శించినా, వ్యాఖ్యానించినా ఒక విలువ వుంటుంది. ఆ విషయ పరిధులకి ఆవల వున్న మిగిలిన వాళ్లందరమూ మనకు ఆయా "ఇంటలెక్చువల్ ప్రొడక్ట్స్" మనకి నచ్చాయో లేదో చెప్పగలము కానీ, అవి "బావున్నాయో, లేదో" అని పదిమందికీ చెప్పలేము. అలా చేస్తే నాకు వచ్చిన తలనొప్పికి నా చేతులతో నేను వాడిన సారిడానో, అనాసినో పని చేసిందని అదే టైం కి డాక్టర్ గారిచ్చిన ఇంకేదో మందు పనిచేయలేదని ఆయన్ని విమర్శించినట్లే వుంటుంది.
సరే - ఇది కూడా పెద్ద వారి వ్యవహారం కాబట్టి - సర్లే ఆ విమర్శకులకి విద్వత్తు వుంది, వారెవరి గురించి విమర్శలు వ్రాస్తే నీకెందుకు అంటారా- శుభం - ఇంకా మాట ఎత్తను లెండి. నా లెవెల్కి వచ్చేస్తాను.
అలా గోళ్ళు కొరుకుతున్నాడేంటి వీడు? మా ఇంట్లో ఎవ్వరికీ లేదు. ఎక్కడి అలవాటో ఇది మరి? - ఒక బామ్మ గారి కంప్లెయింటు.
మీ పిల్లల్లా కాదు బాబూ...మా పిల్లలకి నేనెంత చెప్తే అంత. ఇలా "ఇది వద్దు, అది కావాలి" అని అడగనే అడగరు - ఒక ప్రక్కింటి పిన్నిగారి పిల్లల మురిపెం.
అదేం సెలెక్షన్ తల్లీ...మరీ అలుగ్గుడ్డలా వుంది ఈ చీర. ఇంత కన్నా ఏం దొరకలేదా నీకు? - ఒక అక్క ప్రశంస చెల్లెలి ఎంపికకి.
ఇలాంటివి తెచ్చారేంటి? నన్ను అడిగితే నేనూ రాకపోయానా సెలెక్షన్ కి? - ఏది తెచ్చినా ఒకావిడ / ఒకాయన అనే మాట.
ఏంటి ఇవేవీ మీకు విమర్శల్లా అనిపించట్లేదా? కొంచెం జాగ్రత్తగా చూడండి - వీటి అన్నిట్లో "రాజుగారి పెద్ద భార్య మంచిది" అనే వాక్యానికి పోలిక కనిపిస్తుంది ;)
అలాగే - ఔత్సాహికులైన తెలుగు వారు కొందరు మాతృ భాషలో తమ ఆలోచనలు, అనుభవాలు తోటి తెలుగు వారితో పంచుకుందామని బ్లాగుల్లో ఎంతో ఇష్టంగా వ్రాసుకుంటారు. వాటిని చదివి నచ్చితే వ్యాఖ్య పెట్టనూ వచ్చు, లేదా ఇది మనకి సంబంధించిన విషయం కాదు అని హుందాగా తప్పుకోనూ వచ్చు. అంతే కాని శల్య పరీక్ష చేసి, లేని అర్థాలని వెతికి, మన ఉనికిని తెలియజేయడానికి అన్నట్టు వ్యాఖ్యలు పెడితే ఎవరికి ఉపయోగమో తెలియదు. మరి అలా సద్విమర్శా పూరిత వ్యాఖ్యలు పెట్టకపోతే తమ తప్పులు ఎలా తెలుసుకుంటారు అంటారా? అంత తెలుసుకోలేని తప్పులు ఉంటాయని అనుకోను, ఒకవేళ వుంటే ఎవరికి వారికి తప్పులు దిద్దేందుకు వారికి ఆత్మీయులైన వారు ఉండనే వుంటారు. అన్నీ మనమే కాయక్కర్లేదేమో కదా?!
అదేదో సినిమాలో బాలసుబ్రహ్మణ్యం గారి డైలాగ్ లో చెప్తారు కదా - పొగడ్త పన్నీరులాంటిది అని (ఇంద్ర అనుకుంటాను ఆ సినిమా). అలాగే నా దృష్టి లో విమర్శ అమృతాంజనం లాంటిది. సరి అయిన నొప్పికి తగు మోతాదులో అమృతాంజనం ఎంత ఉపశ మనాన్నిస్తుందో, అదే తగలరాని చోట అంటే కళ్ళల్లో పడితే ఎంత మండుతుందోఅందరికీ అనుభవమే కదా (సరే - అమృతాంజనం అంటే తెలియని వారు జండు బామ్, లేకపోతే ఇంకో పేరుతో రిప్లేస్ చేసుకోండి).
అలాగే విమర్శ కూడా కాని వేళల, కూడని విషయాల్లో ఏమీ ప్రయోజనం లేకుండా చేస్తే చేసే వారికి మంచి చేస్తున్నాము అనిపించినా పడే వారికి "కళ్ళల్లో పడిన అమృతాంజనం" లాగా - అబ్బా! ఎప్పుడు వదులుతుందిరా ఇది - అని మంట పుట్టిస్తుంది.
అలాంటి "విమర్శామృతాంజనం" బారిన మీరెవరూ పడకుండా వుండాలని కోరుకుంటూ...
ఈ నందన లో మీ జీవితం ఆనంద నందనం కావాలని ఆశిస్తూ...
నూతన సంవత్సర శుభాకాంక్షలతో.....
~లలితా TS
