పూజ వేసి, పూజ చేసుకున్నా...

    అనగనగా ఒక ఊళ్ళో - రెండు అరుగులు, మూడు నల్లబల్లలు, నలుగురు మాష్టార్లు, ఐదు తరగతులూ వున్న ఒక బడి. 

    ఆ బళ్ళో ఆ రోజు తెగ సందడిగా ఉంది. ఇంకో రెండ్రోజుల్లో భాద్రపద శుద్ధ చవితి - ౘలువజోతి ౘందమామ చవితిచంద్రుడై చిక్కిన రోజు - బుజ్జిపిల్లలకి ఇష్టుడైన బొజ్జదేవర పుట్టినరోజు మరి! అందుకే ఆ హడావిడి.   

    అంతకు ముందు రోజే రామశేషు మాష్టారు మమ్మల్నందరిని కొత్త నోటు పుస్తకాలు - మధ్యపేజీలో "పూజ" గీసుకుని రంగులేసుకుని తెచ్చుకోమన్నారు. 

    అప్పటికప్పుడు కొత్తవంటే ఎక్కణ్ణుంచి వస్తాయి? అందుకని అమ్మ ఇంట్లో ఉన్న ఒక దస్తా తెల్లపేపర్లని అట్టలేసే బ్రౌన్ పేపర్ మధ్యలో పెట్టి - అన్నిటినీ కలిపి - దబ్బనంతో నోటుపుస్తకంలా కుట్టిచ్చింది. 

    అందులో మధ్య పేజీలో నాలుగు పక్కలా చిన్న స్కేలుతో మార్జిన్లు గీసి - అందులో నాకు చేతైన కొండల డిజైన్ వేసి - నాన్న మైసూర్ నుంచి తెచ్చిన మైనం రంగులతో  ఆ కొండల డిజైనుకి ఎరుపు-ఆకుపచ్చ-పసుపు రంగులు వేశాను. 

*******
*******

    నాలాగే పుస్తకాలు కుట్టుకుని రంగురంగుల పూజలు గీసుకుని వచ్చిన వాళ్ళు ఇంకా ఎవరెవరంటే... 

    మా మూడో క్లాసులో అందరికన్నా బాగా చదివే  గొట్టిముక్కల రంగరాజు, 
    అన్నతో సమానంగా పోటీ పడి చదివే రంగరాజు చెల్లెలు గొట్టిముక్కల సరోజిని,  
    మెయిన్ రోడ్డు కవతలున్న మిల్లు వాళ్ళమ్మాయి భవాని, 
    బాయమ్మగారి మనవడూ, సువర్చలా-బాబూరావు గార్లబ్బాయి - రాధాయ్, 
    బడి పక్కనే ఉన్న ఇంట్లోంచి ఒక చిందేస్తే బళ్ళోకొచ్చేసే చివుకుల రమణ, 
    రాజేశ్వరమ్మ గారి మనవరాలు రెండుపొడుగుజళ్ళ చైనం రమాదేవి, 
    రమాదేవి ఇంటి పక్కనే ఉండే రెండుపొట్టిజళ్ళ రాజేశ్వరి, 
    ఎంటీరామారావు కృష్ణుడి వేషంలో ఉన్న ఫోటో పుస్తకంలో పెట్టుకునే గాలి శీను, 
    నల్లతాడు-తాయెత్తు మెళ్ళో కట్టుకున్న కంసాలి శీను, 
    హైమవతమ్మగారి రమణ, కృష్ణ. 

    వీళ్ళందరితో పాటు - ఒంటి పోనీటెయిల్ వేసుకున్న నేను... 

*******

*******

    చుట్టూ నించున్న మా మూడో తరగతి పిల్లలందరి మధ్యనా - పేంటు రెండు కాళ్ళూ రెండేసి మడతలు పైకి మడుచుకుని - మఠం వేసుకుని కూర్చుని - మా అందరి నోటు పుస్తకాలూ బొత్తిగా పెట్టుకుని - ఒక పుస్తకం తర్వాత ఇంకో పుస్తకం అందుకుంటూ - అందుకున్న పుస్తకంలో మధ్య పేజీలో రంగురంగులుగా ఉన్న "పూజ" మధ్యలో నీలంరంగు ఇంకు, ఆకుపచ్చరంగు ఇంకూ మార్చి మార్చి వాడుతూ - ఒక ఓం, రెండు కంద పద్యాలు రాస్తూ - రాస్తున్న పద్యాలని తాను అంటూ, మాతో కూడా అనిపిస్తూ - చకచకా రాసేస్తూ - రాయడం పూర్తి చేసిన పుస్తకాన్ని - పేరుపేరునా పిలిచి - చుట్టూ నించున్న పిల్లలమందరికి అందిస్తూ - అక్కడ కూర్చున్నదెవరూ అంటే - మా రామశేషు మాష్టారు. 

    నా పుస్తకం అప్పటికే నా చేతిలో ఉంది. అందులో రాసిన రెండు పద్యాలూ - మొదటి రెండు సార్లూ - రెండేసి మాటలకొకసారి - కళ్ళు సగంసగం తెరిచి చూస్తూ చదివినా - ఆ పాటికి నాకు కంఠతా వచ్చేశాయి. 

    అంతకు ముందు రామశేషు మాష్టారు చెప్పిన తర్వాత పద్యాలు అంటూ ఉన్న నేను - ఇప్పుడు ఆయనతో పాటే అంటున్నా. నాతో పాటే రంగరాజు, సరోజినీ, భవానీ కూడా మాష్టారితో గొంతు కలిపారు.  

*******

*******

    నా చేతిలో ఉన్న పుస్తకం ఎంత బావుందో! నేను వేసిన "పూజ" మధ్యలో రామశేషు మాష్టారు శుక్లాంబరధరం శ్లోకమూ, రెండు తెలుగు పద్యాలూ రాసిచ్చారు. 

    ఆ రెండు పద్యాల్లో మొదటిది నాకు బోల్డు నచ్చేసింది. "అటుకులు కొబ్బరి పలుకులు చిటిబెల్లము నానుబ్రాలు చెరకురసంబున్" అన్న మాటలు చదివినకొద్దీ చవులూరాయి, విన్నకొద్దీ చెవులూరాయి. 

    నేనెందుకలా అనుకున్నానో తెలీదు కానీ మొదటిసారి నాకుగా నేను చదువుకున్నప్పుడు  అటుకులకి, చిటిబెల్లానికీ మధ్యనున్న కొబ్బరి పలుకులని "పలుకులు" అని  కాకుండా "పటుకులు" అని చదువుకున్నాను. 

    ఆ తర్వాత రామశేషు మాష్టారు నేర్పించినప్పుడు సరిగ్గానే అన్నా - నాకు నేను చదువుకున్నప్పుడు మాత్రం "కొబ్బరి పటుకులు" అనే చదువుకునేదాన్ని. 

అటుకులు... కొబ్బరి పటుకులు ... చిటిబెల్లము ... 

అటుకులు ... పటుకులు ... చిటిబెల్లము ... 

టుకులు ... టుకులు ... టిబెల్లము ... 

టులు ... టులు ... టిలు ... 

టుకులు ... టుకులు ... టిబెల్లము ... 

అటుకులు ... పటుకులు ... చిటిబెల్లము ...

అటుకులు... కొబ్బరి పటుకులు ... చిటిబెల్లము ... 

    ఇలా ఎన్నిసార్లు చదువుకున్నానంటే కొబ్బరిపలుకులు నా పలుకుల్లో కొబ్బరిపటుకులు అయ్యేదాకా. 

*******

*******

    వినాయకచవితి రోజు పొద్దున్నే - ఒక స్టీలు ప్లేటులో బియ్యం పోసి, దానిమీద చిన్న అరిటాకుముక్క వేసి, ఒక పావలా నాచేతికిచ్చేది అమ్మ. 

    అవి జాగ్రత్తగా - గాలికి అరిటాకు ఎగిరిపోకుండా అదిమి పట్టుకుని - మేముండే మేడమీద ఇంటి మెట్లు దిగి - మా ఇంటికి రెండిళ్ళ అవతలున్న కంసాలి శీను ఇంటికెళితే - అప్పుడే నూనె రాసి అచ్చుపోసిన బంకమట్టితో చేసిన నిగనిగలాడుతూ మెరిసిపోయే వినాయకుణ్ణి నా చేతిలో వున్న స్టీలుప్లేటులో అరిటాకుముక్క మీద జాగ్రత్తగా పెడుతూ - కంసాలి శీను ఏమనేవాడో తెలుసా? 

    "లల్లీ! ఈ వినాయకుడి బొమ్మలు నేనే చేశా. నువ్విచ్చే డబ్బులన్నీ నావే తెలుసా?" అంటూ డబ్బులెయ్యడానికి చిల్లు పెట్టి డిబ్బీలా చేసుకున్న గులాబీరంగు పాండ్స్ పౌడర్ డబ్బా గలగల్లాడించేవాడు. 

    ఆ క్షణంలో కంసాలి శీను బోల్డంత గొప్పవాడైపోయినట్టనిపించేవాడు - వినాయకుడి బొమ్మలు చెయ్యడమే గొప్ప అనుకుంటే, ఆ బొమ్మలు అమ్మిన డబ్బులు కూడా తనవే అంటే...మరి గొప్ప కాక ఇంకేంటి? 

*******

*******

    ఈసారి సెప్టెంబర్ 10న వచ్చిన వినాయకచవితికి పూజ కోసమని ముందు రోజు రాత్రి అన్నీ సిద్ధం చేస్తున్నప్పుడు నేను నా మూడో తరగతి రోజుల్లోకి వెళ్ళిపోయా. 

    పైన చెప్పినవన్నీ ఒకదాని తర్వాత ఒకటి గుర్తుకొచ్చాయి. దాంతో పాటే రంగురంగుల పూజ, పద్యాలు గుర్తుకొచ్చాయి. వెంటనే కిందటి నెల కొనుక్కున్న Essential Poetry Collection పుస్తకాలతో పాటు వచ్చిన ఒక journal ఉందని గుర్తుకొచ్చింది. 

    అంతే! చిన్నప్పుడు ఎలా వేశానో అచ్చు అలాగే "పూజ" వేసి, రంగులేసి, రామశేషు మాష్టారిని తలుచుకుని పద్యాలు రాసుకున్నాను. కాయితం చిన్నదై నే రాసిన కందాలు ఖండాలయ్యానుకోండి... కానీ నా చిన్నప్పటి గుర్తుతో పూజ వేసి, పూజ చేసుకున్నా!  

*******

*******

ఆకురాలుకారు పాట - యే పత్‌ఝడ్ కా మౌసమ్ - ఘడీ దో ఘడీ హై...

 మా ఊళ్ళో అక్టోబర్ కాలం - ఆకురాలు మొదలవు కాలం. 

ఎటు చూసినా రంగురంగుల ఆకులతో సింగారించుకున్న చెట్లు కనిపిస్తాయి. 

ఆ రంగుల హంగులెలాంటివంటే... అపరంజి మెఱుగుల నారింజ - పసిడి వన్నెల పసుపుపచ్చ - పగడపు జిలుగుల తొగరు - నిప్పు కణిక వెలుగుల కెంజాయ - మధ్య మధ్య ఇంకా నేనున్నానంటున్న పసిమి-పసరుల ఆకుపచ్చ. 

రాబోయే శీతవేళ చెట్లకి నిదురవేళ. 

అన్ని నెలలు కదలక, మెదలక పడుకుని ఉండి, పూలకారు వేళకి కొమ్మారెమ్మా చిగురేసి, మొగ్గేసి, పూత పూసి పువ్వుల నవ్వులు రువ్వాలంటే - ఇప్పటికిప్పుడు ఆ ఆకులు తమలోని రసమూ, బలమూ - తమకి ఆటపట్టైన పుడమిపుట్టువుకిచ్చి నేలకి చేరాల్సిందే. 

అలా - ఆ చిక్కనైన ఆకుపచ్చ సత్తువ చెట్టులోకి చేరుకోగా - రాలబోయే ఆకులు చేసుకునే రంగుల పండుగే ఆకురాలుకారు. 

రాలబోయే ఆకులు - గాలి తగిలి, ఆకూ ఆకూ రాసుకుని, పూసుకునే వేళ కూడబలుక్కుంటాయేమో! 

వీడుకోలు వేళ వేసట రాకుండా ఉండాలంటే, వేదన పడకుండా రాలాలంటే - ఏ రంగు పూసుకుంటే బావుంటుందో! 

"నవ్వుతూ బ్రతికాను, నవ్వుతూనే వెళ్తాను" అంటూ రాలే ఆకు నారింజ నాదంటుంది. 

నే వెళ్ళి నా చోటు ఇంకో చిగురుకిస్తాననుకునే ఆకు విచ్చి పచ్చనవుతుంది. 

ఉండాలనే ఆశ, వెళ్ళక తప్పదనే నిరాశల రాపిడికి లొంగిన ఆకు సిగ్గిలి కెంపవుతుంది. 

అంటిపెట్టుకున్న తరువు నొదిలి వెళ్ళలేని పొగులు బాధతో కనలు ఆకు ఒడలు మండి ఎఱ్ఱనవుతుంది. 

రాలు ఆకులకి బాసటగా - 

ఆకురాలు దారులలో ఆసరాగా - 

ఉన్నట్టుండి మొదలవుతుంది 

కనీకనిపించని చినుకు ఆట... 

వినీవినిపించని వాన పాట... 

కాఱుమబ్బు పాడు ఉరుము పల్లవి

గాలి చేర్చు అనువైన తాళం

సృష్టి కూర్చు ఒనరైన మేళం

అది మొదలు ...

ప్రతికాలపు ఆ మలుపులో 

పదే పదే అదే పాట... 

ఆగకుండ సాగు పాట... 

అలుపు లేని 

ఆకురాలుకారు పాట... 

ఆ పాట వింటూనే ... 

చిటి రెమ్మల - చిటారు కొమ్మల 

కిటకిటలాడుతు - గలగలమను ఆకులు... 

బిలబిలమంటూ - జలజల రాలుతాయి  

కిలకిలమంటూ - కలకలమను ఆకులు...  

ఇలకు చేరుదమంటూ - బిరబిర ఉరలుతాయి  

ఎంత ఒద్దనుకున్నా , శిశిరమన్న మాట తలవకుండా - ఆకురాలుకారులో ... రంగు పూసుకుని... హంగు చేసుకుని... ఆకు ఆకు రాలు - అని poetic గా నా మాటలతో నన్నే మాయ చేసుకుని - ఎంత సర్ది చెప్పుకున్నా - బోసివవుతున్న చెట్లని చూసి ఒక్కోసారి వదిలించుకోలేని బెంగ చుట్టుముడుతుంది. 

అప్పుడేం చెయ్యాలీ? 

నచ్చిన పాటేదో తోడు తెచ్చుకోవాలి. 

తోడొచ్చిన పాటతో దిగులు-గుబులుని తరిమికొట్టాలి. 

గాలి వాలున అలవోకగ సోలి తూలు ఆకు రీతిగా - ఆ పాట జాలువారాలి. 

ఈ కాలం ఇలాగే ఎల్లకాలం ఉండబోదనీ - రాలిన ప్రతి ఆకు తావునా క్రొంజివురులు మొలకెత్తుననీ -  ఆ పాట మాటమాటలో చెప్పాలి.  

ఆ పాట పాడిన గొంతు మెత్తగా సాగాలి - మెల్లగా పాడాలి. 

వెచ్చని ఊర్పులా తాకాలి - చల్లని ఓదార్పు కావాలి. 

అల్లాంటి పాటే... "బాతోం బాతోం మే" సినిమాలో కిషోర్ కుమార్ "యే పత్‌ఝడ్ కా మౌసమ్ - ఘడీ దో ఘడీ హై..." అని భరోసా ఇస్తున్న  పాట ... 

కహా తక్ - యే మన్ కో - అంధేరే ఛలేంగే?

ఉదాసీ భరే దిన్ - కభీ తో ఢలేంగే! 

కహా తక్ యే మన్ కో - అంధేరే ఛలేంగే?

ఉదాసీ భరే దిన్ - కభీ తో ఢలేంగే!

కభీ సుఖ్, కభీ దుఖ్ - యహీ జిందగీ హై.. 

యే పత్‌ఝడ్ కా మౌసమ్ - ఘడీ దో ఘడీ హై... 

యే పత్‌ఝడ్ కా మౌసమ్ - ఘడీ దో ఘడీ హై... 

నయే ఫూల్ ... కల్ ఫిర్ - డగర్ మే ఖిలేంగే!

ఉదాసీ భరే దిన్ - కభీ తో ఢలేంగే!

భలే తేజ్ కిత్‌నా - హవా కా హో ... ఝోంకా!

మగర్ అప్‌నే మన్ మే - తూ రఖ్ యే భరోసా...

మగర్ అప్‌నే మన్ మే - తూ రఖ్ యే భరోసా...

జో బిఛ్‌డే సఫర్ మే - తుఝే ఫిర్ మిలేంగే!

ఉదాసీ భరే దిన్ - కభీ తో ఢలేంగే!

కహే కోఈ కుఛ్ భీ - మగర్ సచ్ యహీ హై...

లహర్ ప్యార్ కీ జో - కహీ ఉఠ్ రహీ హై...

లహర్ ప్యార్ కీ జో - కహీ ఉఠ్ రహీ హై...

ఉసే - ఏక్ దిన్ తో - కినారే మిలేంగే!

ఉదాసీ భరే దిన్ - కభీ తో ఢలేంగే!

కహా తక్ - యే మన్ కో - అంధేరే ఛలేంగే?

ఉదాసీ భరే దిన్ - కభీ తో ఢలేంగే!

********************

********************

ఈ పాట తోడుగా - చోటియ్యకూడదనుకున్నా చొచ్చుకువచ్చే శిశిరాలనీ, రానీయకూడదనుకున్నా మంచుతో ముంచెత్తే  శీతవేళల్నీ - ఆడుతూపాడుతూ దాటెయ్యలనుకుంటూ... 

~ పాటల భైరవి 

అమ్మకి హాఫర్లీ పరీక్ష

అనువుగాని కాలం
అలవిమాలిన కాలం
అయినవాళ్ళందరూ అక్కడక్కడే ఉన్నా అందరు కలిసి మెలిసి ఉండలేని కాలం
అత్తిపత్తి పోలికని అందరూ అరువు తెచ్చుకున్న కాలం.

అలాంటి అర్థం-పర్థం లేని కాలంలో అక్కడ అమ్మ ఒక్కతే ఒంటరిగా.

ఆ ఏకాంతం కూడా "అందరిలో ఉన్నా నాకు నేనే... నాతో నేనే ఉన్నా మీరందరూ ఉన్నట్లుంటుంది నాతోనే. అందుకే నా ఇష్టం వచ్చినట్టు, నా మనసుకి నచ్చినట్టు నన్నుండనీయండ్రా బాబూ ! " అని గలగలా నవ్వేసే అమ్మ కోరుకున్నదే.

అమ్మకి బోల్డంత ధైర్యం, ధీమా.
అమ్మ ఎప్పుడు మాట్లాడినా ఆ మాటల్లో ధిలాసా.
అమ్మ హమేషా కులాసా.
అసలు అమ్మే అందరికీ దన్నూ, ధైర్యం, అండా, దండా!

ఇక్కడున్న అబ్బాయి - ఇండియాలో ఇంటిలో ఉన్న అమ్మకి రోజూ ఫోన్ చెయ్యాల్సిందే...

అబ్బాయితో పాటు అబ్బాయి అందించిన వేలు పట్టుకుని వచ్చేసిన కోడలు పిల్ల-అమ్మాయి కూడా అ(త్త)మ్మతో మాట్లాడాల్సిందే!

ఒకరి తర్వాత ఒకరొకరుగా మాట్లాడుతున్న అబ్బాయి-అమ్మాయిలతో అ(త్త)మ్మ "హమ్మయ్య! ఇవాళ్టికి అందరూ హాజరు వేయించుకున్నారా?" అని మేలమాడాల్సిందే.

రోజూ మాట్లాడుకోవడానికి ఏముంటాయి?

"అమ్మా! అన్నం తిన్నావా?
అత్తయ్యా! ఇవాళ వాకింగ్ చేశారా?
అమ్మా! ఇవాళ చెల్లాయికి ఫోన్ చేశావా? తమ్ముడొచ్చాడా?
అత్తయ్యా! ఇవాళేం సినిమా చూసారు టీవీలో?
అమ్మా! సీరియల్స్ చూస్తున్నావా?
అత్తయ్యా! రామకోటి రాస్తున్నారా?"

ఎంత మార్చిమార్చి అడిగినా ఇవే ప్రశ్నలు. అవే సమాధానాలు.

కానీ ఈ మధ్య - అమ్మ - మాట్లాడుతూ మాట్లాడుతూ - వారంలో ఓ రెండు-మూడు సార్లైనా "పెద్దదాన్నవుతున్నానుగా..." అనేస్తోంది.

అది వింటుంటే అబ్బాయికి ఏదో తెలియని గుబులు మనసులో.

తెలిసీ తెలియని చిన్నారి వయసులో పెళ్ళై పెద్దరికం తెచ్చుకున్న అమ్మ - ఉన్నపళాన నాన్నగారు గుండెనొప్పితో కూలిపోతే - అయినవాళ్ళెవ్వరూ అండలేని వేళ అదరక, బెదరక -  దేనికైనా వెరవక - తనని, తమ్ముడిని, చెల్లాయిని - కంటిరెప్పల కావలిలో పెంచి పెద్దచేసిన అమ్మ అప్పుడే పెద్దయిపోవడమేంటి? పెద్దదాన్నయి పోతున్నానని అనుకోవడమేంటి? - అని.

ఉన్న సమస్యకి చేతనైన పరిష్కారం వెతుక్కోవటం తప్ప - ఊర్కే బెంగ పడి ఆగిపోవడం అసలు అలవాటు లేదు అబ్బాయికి.

అమ్మని పెద్దతనపు తలపు నుంచి తప్పించాలి - ఆ మాట మరిపించాలి. ఆ మాట మరిపించాలంటే అమ్మ కోసం ఏమన్నా చెయ్యాలి - అమ్మకి నచ్చినదేదన్నా కొనుక్కోమనాలి.

కానీ అమ్మకి ఏమీ వద్దంటుందే! అమ్మ చేతిలో పెట్టిన డబ్బు పారాడే పాపాయి చేతిలో బొమ్మలాంటిది. అటూ-ఇటూ చూసి ఎక్కడో పెట్టి మళ్ళీ తిరిగి తన చేతికే ఇచ్చేస్తుంది. అందుకని అమ్మకేదైతే నచ్చుతుందో అబ్బాయే ఆలోచించి కొనిపెట్టాలి. 

అలా అనుకున్నదే తడవు అబ్బాయి నుంచి తమ్ముడికి పిలుపు వెళ్ళింది - అమ్మకో స్మార్ట్ ఫోన్ కొనిపెట్టి అది ఎలా వాడాలో నేర్పించమని.

అమ్మ "నాకు వద్దురా బాబూ!" అన్నా వినిపించుకోలేదు అబ్బాయి. మొత్తానికి అమ్మకి ఆడుకోవడానికి ఓ కొత్తబొమ్మ దొరికింది - అదే అబ్బాయి అమ్మకి కొనిపెట్టిన స్మార్ట్ ఫోన్.

ముందు వద్దు-వద్దన్నా అమ్మకి ఆ ఫోన్ నచ్చింది. అది నొక్కి, ఇది నొక్కి అన్నీ ఒక్కటొక్కటిగా నేర్చుకోవడం మొదలు పెట్టింది.

ఇక్కణ్ణించి అబ్బాయి, అక్కడున్న తమ్ముడు కలిసి అమ్మకి చిన్నచిన్న పరీక్షలు పెట్టారు - "రాజమండ్రి ఆంటీకి voice call చెయ్యి, శివకోడు చెల్లాయత్తకి video call చెయ్యి, సౌండ్ పెంచు- తగ్గించు" అంటూ already smart ఐన అమ్మకి smart-phone వాడడం ఆడుతూ, పాడుతూ నేర్పించారు.

కొన్నదేదైనా కొత్తలో కాలక్షేపంగా ఉంటుంది కానీ పాతబడేకొద్దీ అలవాటుగా మారి అంతగా అలరించదు కదా!

మరి అమ్మని హుషారుగా ఉంచాలంటే ఇంకేం చెయ్యాలీ అని మళ్ళీ అబ్బాయికో ఆలోచన.

అప్పుడు తట్టింది అబ్బాయికి - మహత్తరమైన ఓ idea.

చిన్నప్పుడు అమ్మ అబ్బాయికి "అనగనగా ఓ రాజుగారుండేవారు. ఆ రాజుగారికి  ఏడుగురు కొడుకులూ. వాళ్ళో రోజు వేటకెళ్ళి ఏడు చేపలు తెచ్చారు...." అంటూ మొదలుపెట్టి బోల్డన్ని కథలు చెప్పేది.

అబ్బాయి కూడా తాను పెరుగుతూ ఉన్నప్పుడు అమ్మ చెప్పిన కథలకి దీటుగా - చెప్పిన పని చెప్పినట్లు చెయ్యకుండా ఉండడానికో, చేసిన పని చేసినట్లు చెప్పకుండా ఉండడానికో చెప్పిన కథలు - ఉన్నవీ, లేనివీ, ఊహించుకున్నవీ, ఊహకందనివీ - ఇంకా బోల్డన్ని ఉన్నాయి.

అవన్నీ అబ్బాయికి గుర్తొచ్చాయి.

అవి అలా గుర్తు రాగానే "అమ్మకెందుకు మళ్ళీ కథలు చెప్పకూడదు?!" అనిపించింది అబ్బాయికి.

అబ్బాయి ఇటీవల చేసుకున్న కథ-లవాట్లు రెండు.

కొప్పర్తి వారి కథావాహినిలో కొప్పర్తి రాంబాబు గారు చదివే కథలు వినే అలవాటొకటి  -  విన్నవి ఎవరికైనా చెప్పకుండా ఉండలేని అలవాటింకొకటి.

అలా విన్న కథల్లో వారానికో కథ అమ్మకి చెబ్దామన్నదే అబ్బాయికొచ్చిన బహు-మంచి ఆలోచన.

అనుకున్నదే తడవు వారం, వారం - కథలు చెప్పుకొనువారం - చెప్పిన కథలు వినువారం అయ్యారు అబ్బాయీ-అమ్మా.

సాధారణంగా శుక్రవారం కథల వారం.

మొదటి వారం మునిమాణిక్యం నరసింహారావుగారి కాంతం కథల్లో "వెండి కంచం" కథతో మొదలయ్యింది.

 "అమ్మా! ఇప్పట్నుంచి నీకు వారానికో కథ చెప్తాను.వింటావా?" ఊరింపుగా అబ్బాయి ప్రశ్న.

"కథ చెప్తావా? చెప్పు నాయనా వింటాను" ఉత్సాహంగా అమ్మ బదులు.

అలా మొదలు  - ఇటు నుంచి అబ్బాయి చెప్తున్న కథలూ - అటు నుంచి అమ్మ కథ  వింటూ కొడుతున్న "ఊఁ ఊఁ - లూ... 

ఒక ఇరవై నిముషాల్లో కథ చెప్పడం పూర్తయింది. అబ్బాయి చెప్పిన కథ అమ్మకి నచ్చింది.

రెండో శుక్రవారం అబ్బాయి చెప్పిన కథ భమిడిపాటి రామగోపాలం గారి "వెన్నెల నీడ".

"అమ్మా! ఇవాళ నీకు 'వెన్నెల నీడ' అనే కథ చెప్తున్నానూ... దీన్ని భమిడిపాటి రామగోపాలం అనే ఆయన రాశారు. విను మరి!" గొంతు సవరించుకుంటూ అబ్బాయి.

"చెప్పయ్యా బాబూ వింటాను" చెవులు అప్పగిస్తూ అమ్మ.

"ఒకమ్మాయి, వాళ్ళాయన, ఇద్దరు పిల్లలతో ట్రెయిన్ ఎక్కుతారు - బంధువుల పెళ్ళికెళ్ళి వాళ్ళ ఊరికి తిరిగెళ్తూ.అప్పుడు ఆ అమ్మాయి తన ఎదురు సీట్లో కూర్చున్న ఒకతన్ని అదే పనిగా చూస్తూ - ఇతన్ని ఇంతకు  ముందు ఎక్కడ చూశానా? - అని గుర్తు తెచ్చుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తూ ఉంటుంది" అంటూ మొదలు అబ్బాయి చెప్తున్న కథ.

అమ్మ వింటోంది. కథఎక్కడా ఆగకుండా భలే సాగుతోంది.

కథ చెప్తూ ఉన్న అబ్బాయికి ఓ చిలిపి ఆలోచన వచ్చింది.

చెప్తున్న కథ హఠాత్తుగా ఆపేసి "ఇవాళ ఇక్కడికి ఆపేస్తాను. మిగిలిన కథ వచ్చేవారం. ఈలోగా కథలో తర్వాత ఏం జరుగుతుందో నువ్వు ఊహించి నాకు చెప్పు" అని అనగానే ఫక్కున నవ్వి "నాకు హోంవర్క్ ఇస్తున్నావన్న మాట. బావుంది నాయనా!" సంబర పడింది అమ్మ ఆట్లాడే-బాలలా.

"అంతే మరి! నువ్వు రోజూ కార్తీకదీపం, వదినమ్మ సీరియల్స్ చూస్తావు కదా... అలాగే నేనూ నీకు కథలు సీరియళ్ళలా చెప్తా. వచ్చే వారం నేను కథ ఎక్కడాపానూ అనడిగితే సరిగ్గా నేనెక్కడ ఆపానో గుర్తు పెట్టుకుని నాకు చెప్పాలి." అమ్మ సంబరం విని అబ్బాయి గొంతులో ఆనందం.

అమ్మకి కథలు ఆసక్తికరంగా చెప్పడంలో అబ్బాయి వేసే ఎత్తుగడలు - అబ్బాయి పక్కనే ఉండి వింటున్న అమ్మాయి క్కూడా భలే సరదాగా అనిపించింది.

తర్వాత శుక్రవారం అమ్మ అప్పటివరకూ విన్న 'వెన్నెల నీడ' కథ గుర్తు చేయడం, అక్కణ్ణించీ మొదలుపెట్టి అబ్బాయి మిగిలిన కథ పూర్తి చెయ్యడం - అంతా అనుకున్నట్టుగానే జరిగింది.

మరసటి శుక్రవారం అబ్బాయి ఫోన్ చేసీ చెయ్యగానే అమ్మ తనంతట తానే అడిగింది "కథ చెప్తావా నాయనా!" అంటూ.

అలా అడిగినప్పుడు అమ్మ చిన్నప్పుడు అమ్మమ్మని ఇలాగే అడిగేదేమో అనిపించి చాలా సంతోషమేసింది అబ్బాయికి.

అమ్మ అడగ్గానే అబ్బాయి మొదలు పెట్టి చెప్పిన కథ వెధవ డబ్బు. ఈ కథ రాసినవారు పాలంకి వెంకట రామచంద్రమూర్తిగారు.

కథ మొదలుపెట్టి చెప్తున్న అబ్బాయికి మధ్యలో ఎందుకో అమ్మ కథ వినట్లేదేమో అనిపించింది.

"అమ్మా! నేను చెప్తున్న కథ వింటున్నావా? లేకపోతే టీవీ చూస్తున్నావా? నీకు వినాలని లేకపోతే చెప్పు. ఇంకోసారి చెప్పుకుందాం" అబ్బాయి గొంతులో ఇసుమంత కినుక.

"అయ్యో! లేదురా బాబూ! నువ్వు చెప్పే కథే వింటున్నా. చెప్పు. చెప్పయ్యా బద్రీ! "చెప్తూచెప్తూ ఉన్న కథ అబ్బాయి ఆపేస్తాడేమోనన్న బెదురు అమ్మకి.

"సరే! విను... " అంటూ అబ్బాయి మొదలుపెట్టిన కథ పూర్తయింది.

"హమ్మయ్య! కథ మధ్యలో ఆపేసి మిగిలింది మళ్ళీ వచ్చేవారం చెప్తాననలేదురా బాబూ నువ్వు!" అప్పటిదాకా ఊపిరి బిగబట్టి కథ విన్న అమ్మ 'చూశావా! నువ్వెలా బోల్తా కొట్టావో?' అంటున్నట్టు కలకలా నవ్వింది.

ఫోన్ తీగకి ఇవతల నుంచి అమ్మకి కథ చెప్తున్న అబ్బాయి కళ్ళు నవ్వుతో వెలిగాయి - అమ్మ కోసం ఇంకోటేదో ఆలోచించుకుని అట్టేపెట్టాడుగా మరి!

ఆ అమ్మ పెంచిన అబ్బాయి మరి! అమ్మ చిన్నప్పుడు ఆడించిన ఆటల్లో ఆరితేరిన అబ్బాయి! మరిప్పుడు అమ్మని ఆడించే వంతు తనదని మురిసిపోతున్న అబ్బాయి!

"అక్కడికే వస్తున్నానమ్మా! ఆగు మరి... తొందర పడకు... ఇదేం నెల...చెప్పమ్మా?!" తాపీగా అబ్బాయి పలికాడు అబ్బాయి.

ఓస్ ఇంతేనా - ఈ మాత్రం నాకు తెలీదా అనుకుంటూ "ఆగష్టూ...."  అంటూ దీర్ఘం తీసింది అమ్మ.

"కరెక్టుగా చెప్పావ్" అబ్బాయి మెచ్చుకోలు విని అమ్మ చిన్నపిల్లలా మురిసింది - ఆ మెచ్చుకోలు తర్వాత దేనికి దారి తీస్తోందో అమ్మకి ఇంకా తెలీదు కదా!

"అమ్మా! ఇప్పటికి మొత్తం మూడు కథలు చెప్పాను - అవేంటో చెప్పు!" మెత్తటి గొంతుతో అబ్బాయి నుంచి తర్వాతి ప్రశ్న.

అమ్మకి హుషారొచ్చేసింది - తనకి సమాధానం తెలుసు కదా!

"ముందు చెప్పిన కథ డబ్బులు దాచి వాళ్ళాయనకి వెండి కంచం కొనిపెట్టిన కాంతం కథ, రెండోది వాళ్ళాయన ఊరెళ్తే బెంగ పెట్టుకున్న అమ్మాయి కథ వెన్నెల నీడ, ఇవాళ చెప్పింది - కింద పడ్డ కాణీనేరుకున్న డబ్బున్న ముసలాయన కథ వెధవ డబ్బు ... సరిగ్గా చెప్పానా?" గబగబా తడుముకోకుండా చెప్పేసి గొప్పగా అడిగింది అమ్మ.

"భలే చెప్పావమ్మా!" అబ్బాయి చప్పట్లు కొట్టబోయి ఆగాడు.

అమ్మ - పైకనలేదు కానీ - "నేనంటే ఏమనుకున్నావురా!" అనుకుంటున్నట్టుగా నవ్వింది. ఆ తర్వాత ఇంకేమేం ప్రశ్నలు రాబోతున్నాయో అమ్మకింకా తెలీదు కదా!

"సరే! అమ్మా! ఇప్పుడేం చేద్దామంటే... ఇప్పుడు చెప్పినట్టే ప్రతీవారం నీకో కథ చెప్తాను. డిసెంబర్లో నీకు పరీక్ష. పరీక్ష ఏంటంటే  - ఎన్ని కథలు చెప్పాను? ఏం కథలు చెప్పాను? ఇవన్నీ గుర్తు పెట్టుకోవాలి నువ్వు. నేనడిగిన కథ నువ్వు మళ్ళీ నాకు చెప్పాలి. మరి సంక్రాంతికి ముందు చిన్నప్పుడు మాకు హాఫర్లీ పరీక్షలు పెట్టేవాళ్ళు కదా బళ్ళో. అలాగే నీక్కూడా ఇది హాఫర్లీ పరీక్ష " నెమ్మదిగా అమ్మకి పెట్టబోయే పరీక్ష గురించి చెప్పాడు అబ్బాయి.

"అమ్మో! కథంతా అంటే నువ్వు చెప్పినట్టే చెప్పలేను కానీ - టూకీగా చెప్తా" అమ్మ స్కూల్ కెళ్ళే పాపాయిలా మారాం చేసింది.

"సరే! సరే! టూకీగానే చెప్పు. కానీ నేను చెప్పే కథలు అన్నీ నువ్వు గుర్తుంచుకోవాలి. ఏ కథ అడుగుతానో నాకే తెలీదు" అమ్మని సరదాగా సవాల్ చేస్తున్నట్టు అన్నాడు అబ్బాయి.

"అలాగేరా బాబూ! గుర్తు పెట్టుకుంటాను. కాయితం మీద రాసుకోవచ్చా?" అబ్బాయి పెట్టబోతున్న పరీక్ష ఎలాగైనా పాసవ్వాలన్న ఆరాటంతో ఆరాగా అడిగింది అమ్మ.

"రాసుకో అమ్మా! నే చెప్పే ప్రతి కథ గురించి ఒకటో రెండో లైన్లు రాసుకో - నీ గుర్తు కోసం.  " ఏదో రాయితీ ఇస్తున్నట్లుగా అబ్బాయి సమాధానం.

అలా అమ్మకి హాఫర్లీ పరీక్షకి సిలబస్సు, తేదీ ఖరారు అయిపోయాయి.
అమ్మ అప్పుడే పరీక్షలకి తయారవడం మొదలు పెట్టింది.

 అమ్మతో మాట్లాడి ఫోన్ పెట్టిన వెంటనే అబ్బాయి తమ్ముడికి ఫోన్ చేశాడు - "చిన్నా! అమ్మకి కథలు చెప్తున్నా" అంటూ.

అది వింటూనే అటునుంచి తమ్ముడు నవ్వి "అమ్మేమందిరా, అన్నాయ్!? నాకెందుకురా ఈ కథలు అందా?" అనడిగాడు.

వెంటనే అబ్బాయి "అమ్మ అలా ఎప్పుడూ అనదురా చిన్నా! అన్నట్టు అమ్మకి డిసెంబర్లో హాఫర్లీ పరీక్ష కూడా పెడతానన్నాను. పేపర్ కూడా లీక్ చేశాను" అని ఇటునుంచి నవ్వులు రువ్వాడు.

అటునుంచి తమ్ముడు కూడా "హహ్హహ్హా!" అని నవ్వి "మంచి పని చేశావన్నాయ్! లాపోతే చిన్నపుడు ఎప్పుడూ మన చేత పరీక్షలకి చదివించి, పరీక్షలు రాసొచ్చాక కూడా ఏం రాసొచ్చామో కూడా మన చేతే చెప్పిస్తుందా? అమ్మకి అట్టా పరీక్ష పెట్టాల్సిందే!" అంటూ అన్నైన అబ్బాయి నవ్వులకి ఇంకొన్ని రవ్వలు చేర్చాడు.

ఇక అ(త్త)మ్మకి కోడలైన అమ్మాయి...
ఇటునుంచి అబ్బాయి అ(త్త)మ్మకి చెప్పిన కథలూ వింది.
అటునుంచి అ(త్త)మ్మ కొట్టిన "ఊఁ -ఊఁ" లూ వింది.
అబ్బాయి అ(త్త)మ్మకి పెట్టబోయే  హాఫర్లీ పరీక్ష కబుర్లూ వింది
అ(త్త)మ్మ రాయబోయే పరీక్షకి రాసుకోబోతున్న నోట్స్ వివరాలూ వింది.
ఆఖర్న - అన్నదమ్ములిద్దరూ కలిసి అ(త్త)మ్మ రాయబోయే పరీక్ష గురించి రువ్విన నవ్వుల సవ్వడీ వింది.

ఇన్ని విన్న అమ్మాయి --- ఊరికే ఎందుకుంటుంది?
విన్నవన్నీ -  తనకూ ఉన్నారుగా - ఇద్దరబ్బాయిలు - వాళ్ళకి కథలుగా చెప్పుకోవడానికి - కబుర్లుగా రాసుకుంది.
రాసుకున్నవి బోల్డన్ని కబుర్లలో చేర్చుకుంది.

ఒకే పాట పలుకుతోంది వేరు వేరు గొంతుల్లో...

ఓ ఆషాఢ మాసపు మధ్యాహ్నం.

గుంటూరు బ్రాడీపేట రెండోలైనులో బండ్లమూడి హనుమాయమ్మ హిందూ గర్ల్స్ జూనియర్ కాలేజ్‌లో ప్రిన్సిపాల్ కాకాని లీలా సీతారాం గారి ఆఫీస్ ముందు - గుళ్ళో పూజారి శఠగోపం పెట్టడానికి వచ్చే ముందు అటూ ఇంటూ నించుంటామే - అలా నుంచున్నాం అమ్మ, నేను, లక్ష్మి దొడ్డ, ప్రశాంతి. 

లేతగులాబీరంగు పరికిణీ - అంచు దగ్గర వెడల్పాటి తెల్లపూలు, వాటిని కింద నుంచి పైకి లాక్కెళ్తున్నట్టుగా - ముదురాకుపచ్చ ఆకుల సాయంతో పైకి సాగిన లేత ఆకుపచ్చ రంగు తీగలు - ఆ పరికిణీ మీద అరండల్ పేట సికేరా టైలర్స్ దగ్గర కుట్టించిన అంతే లేతగులాబీ రంగులో కాలర్ ఉన్న బ్లౌజ్ వేసుకుని - చేతిలో పదోతరగతి మార్కుల లిస్టు పట్టుకుని - ముక్కు చిట్లించుకుని - చుట్టూ చూస్తున్నాను.

అప్పటికి ఓ రోజు ముందు వర్షం పడిందేమో - కాలేజ్‌లో పరిచిన నాపరాళ్ళ మీద పల్లంగా ఉన్న చోట అక్కడక్కడా నీళ్ళు నిలిచి ఉన్నాయి. చుట్టూ ఎత్తుగా కాంపౌండ్ వాల్. దాని పక్కనే వరసగా నుంచుని గోడవతలకి తొంగి చూస్తున్న అశోకా చెట్లు. ఆ చెట్ల నుంచి రాలి కిందపడి - అటూ ఇటూ నడుస్తున్న వాళ్ళ పాదాల కింద పడి నలిగి పగిలిన చిన్నచిన్న కాయలు - వాటి చుట్టూ ఆషాఢ మాసపు అనాహ్వానిత అతిథులు - ఈగలు.

ఓ పక్క వెళ్ళొద్దే అన్నా వినకుండా ప్రశాంతి (దానికప్పుడు నాలుగేళ్లు) పరిగెత్తుకుంటూ వెళ్ళి మడుగులుగా ఉన్న నీళ్ళల్లో తపతపా అడుగులేస్తూ చుట్టూ ఉన్న వాళ్ళ మీద పడేలా తకిట తధిమి తకిట తధిమి తందానా ఆడేస్తోంది. దాన్ని ఇవతలికి లాక్కొస్తుంటే రానంటూ సాగుతూ ఏడుస్తోంది. వాతావరణం చెమ్మగా, ఉక్కగా, చిరాగ్గా ఉంది.

నేనప్పుడే - నెమ్మదిగా అమ్మకి మాత్రమే వినిపించేలా - ఏడుపు గొంతుతో గొణుగుతున్నాను "నాకీ కాలేజ్ అస్సలు నచ్చలేదమ్మా! ఇక్కడ అమ్మాయిలు ఒక్కళ్ళే ఉంటారు. నేనెప్పుడూ గర్ల్స్ స్కూల్లో చదవనేలేదు. అందరూ అమ్మాయిలే అయితే ఇక competition ఏముంటుంది? నువ్వే అంటావుగా 'స్పర్థయా వర్ధతే విద్యా' అని - కాంపిటిషనే లేకపోతే ఇంకేం విద్య? పైగా ఇక్కడ అన్నీ ఈగలే. నాకు వాటిని చూస్తేనే దురదొచ్చేస్తోంది. ఇంతకు ముందు మనమున్న SVN కాలనీ ఇంటి దగ్గరున్న JKC లో చేరతాను నేను. కావాలంటే రోజూ బస్సులో వెళ్ళొస్తా." అంటూ చుట్టూ ఉన్న ఈగల రొద కన్నా ఎక్కువగా మా అమ్మ చెవిలో సొద పెడుతూ.

అమ్మ - మరి నాకు అమ్మ కదా!

నేను మాట్లాడేది వింటూనే -"అలాక్కాదు లల్లీ! ఇది చాలా మంచి కాలేజ్. మంచి మార్కులొచ్చిన వాళ్ళకే సీట్లు ఇస్తారు. పైగా పప్పి, కుట్టి కూడా ఇక్కడే హైస్కూల్లో చేరారు. ఆ జేకేసీ చాలా దూరం. నిన్నక్కడ చేరిస్తే సాయంత్రం నువ్వు ఇంటికొచ్చే దాకా నాకు బెంగగా ఉంటుంది. ముందిక్కడ చేరు. ఓ ఏడాది చూద్దాం. నీకు నచ్చకపోతే అప్పుడే జేకేసీకి వెళ్దూగానివి, సరేనా?!" అంటూ నేను మాట్లాడిన దానికి దీటుగా తను చెప్పాలనుకున్నది చెప్పేసింది.

ఇంకేం చేస్తాను? మొహం చిట్లించుకుంటూనే - నా ఎదురుగా - నాలాగే ఓ ఫైల్ పట్టుకుని వాళ్ళమ్మగారితో నించున్న ఓ అమ్మాయిని చూశాను.

Off White రంగు మీద ఆకుపచ్చ అల్లిబిల్లి పూలు-లతల డిజైన్ ఉన్న కాటన్ చుడీదార్, దాని మీద అదే రంగూ-డిజైన్లతో ఉన్న చున్నీ వేసుకుని, కాళ్ళకి హవాయి చెప్పులు వేసుకుని ఉంది తను.

అప్పుడు నేనూ హవాయి చెప్పులే వేసుకుని ఉన్నాను. కానీ నేను వేసుకుంది పరికిణీ కదా - ఏ చెప్పులేసుకున్నా  ఫర్లేదు. ఆ అమ్మాయి చుడీదార్ మీద హవాయి చెప్పులు వేసుకుంది. అదీ నాకు నచ్చనిది.

"హుఁ ! ఇదిగో ఇల్లాంటి ఫేషన్ తెలీనివాళ్ళతో చదవాలి ఈ బండ్లమూడి హనుమాయమ్మలో చేరితే. అసలెవరైనా చుడీదార్ మీద హవాయి చెప్పులు వేసుకుంటారా? అసలీ కాలేజ్ పేరే బాలేదు - బండ్లమూడి హనుమాయమ్మట - బండ్లమూడి హనుమాయమ్మ." - నాకేం చెయ్యాలో తోచని చిరాకుతో - ఏవేవో రకరకాల అసహనాలతో - అర్థమే లేని ఆలోచనలతో - నాలో నేనే పళ్ళు కొరికేసుకున్నాను. ఇహ ఆ చుడీదార్ అమ్మాయి కేసే చూడకుండా ఇంకెటో చూస్తూ నించున్నాను.

సరే! నా పళ్ళు కొరుక్కున్నా, నా కాళ్ళు నేనే తొక్కుకున్నా - BH ఆఫీస్ వాళ్ళు నా మార్కులు చూసి నాక్కావాల్సిన MPC లో సీటు ఇచ్చేసి, ఫీజు కూడా కట్టించేసుకున్నారు. రోజూ మధ్యాహ్నం పన్నెండున్నర నుంచి ఐదింటిదాకా ఇంటర్మీడియట్ క్లాసులు జరుగుతాయి - ఆగస్టు ఆరు నుంచి కాలేజ్ కొచ్చెయ్యి అని చెప్పారు.

ఆఫీస్ రూం దాటగానే కుడివైపున్న వరండాలో మొట్టమొదటి గదే మా క్లాస్. అందులో MPC, BiPC గ్రూపులు రెండిటి నుంచి అమ్మాయిలు ఉండేవాళ్ళు. ఇంగ్లీష్, ఇంగ్లీష్ నాన్-డీటెయిల్, ఫిజిక్స్, కెమిస్ట్రీ లాంటి కామన్ సబ్జక్ట్స్ క్లాసెస్ మాత్రం ఆ గదిలో జరిగేవి. 

మొదటి రోజు కాలేజ్ కెళ్ళిన నాకు - మొదటి బెంచులో సీట్ దొరకలేదు. ఎక్కడో నాలుగో బెంచ్ మధ్యలో - ఇటు లక్ష్మీ ప్రసన్న అనే MPC అమ్మాయికీ, అటు బీనా అనే BiPC అమ్మాయికి మధ్యలో - కూర్చున్నాను.

నా ముందు రెండు బెంచీలకి అవతల ఆ చుడీదార్-హవాయి చెప్పుల అమ్మాయి కనిపించింది.  క్లాసులో చాలా మంది అమ్మాయిలు - తనని చూడగానే - "హాయ్ K. R. అపర్ణా!" అని పలకరిస్తూ మాట్లాడుతున్నారు. నా పక్కనున్న బీనా కూడా ఆ అపర్ణతో మాట్లాడి, నాకేసి తిరిగి "Aparna studied in Brodiepet Bal Kuteer. I went to Syamala Nagar branch" అంది. నాకేమో అసలు ఆ బాలకుటీర్ అంటే ఏంటో అర్థం కాలేదు. కాకపోతే అమ్మాయిలతో అంత కిక్కిరిసి ఉన్న క్లాస్ వాతావరణం నాకు కొత్త కావడంతో అసలు నాతో ఎవరేమంటున్నారో, నేనేం వింటున్నానో అంతా చాలా గజిబిజిగా అనిపించి నిశ్శబ్దంగా చుట్టూ చూస్తూ కూర్చున్నాను.

BH లో చేరిన మొదటి రెండ్రోజులు చాలా uneventful గా గడిచిపోయాయి.

మూడో రోజు ఆగస్టు ఎనిమిదో తారీఖు.

ఆ రోజు ఇంగ్లీష్ క్లాస్ తీసుకోవాల్సిన యశోధరా మేడంసెలవు పెట్టారు. వరండాలో తిరుగుతుండే అమ్మాయిలని అదిలిస్తూ తిరిగే వరండా-ప్రిన్సిపాల్ వీరాస్వామి మా క్లాసులోకొచ్చి "అమ్మాయిలూ... మీకివ్వాళ క్లాస్ లేదు. గొడవ చెయ్యకుండా గ్రౌండుకెళ్లి ఆడుకోండి. స్పోర్ట్స్ రూంకి వెళ్ళి మీక్కావల్సిన బేట్లూ, బంతులూ పట్టుకెళ్ళండి. క్లాసురూంలో ఎవ్వరూ ఉండడానికి వీల్లేదు" అని గట్టిగా చెప్పాడు.

క్లాసులో ఉన్న అమ్మాయిలందరూ - అప్పటి వరకు కుదురుగా కట్టి ఉంచిన దారం ముడి సడలగానే నేలకి జారి ఘల్లుఘల్లుమనే మువ్వల్లాగా - గలగలా మాట్లాడుకుంటూ జట్లుజట్లుగా ప్లే గ్రౌండ్ వైపు వెళ్ళిపోయారు.

వాళ్ళల్లో వాళ్ళకి ఒకళ్ళొకళ్ళు బాగానే తెలుసు గుంటూరు లోనే ఏదో ఒక స్కూల్లో చదివి ఉండడం వల్ల. అప్పటి వరకు టంగుటూరులో చదువుకుని ఆ ఏడాదే గుంటూరు వచ్చిన నాకేమో ఒక్కరంటే ఒక్కరు కూడా తెలీదు.

 నిజానికి చిన్నప్పట్నుంచి నాన్నకి ట్రాన్స్ఫర్స్ అవుతూ ఉండడం వల్ల నాకు జరిగిన ఒక మంచి ఏంటంటే - నాకు ఎక్కడికక్కడ మాట కలుపుకోవడం, నాతో కలిసి చదువుతున్న అందరితో ఒకే లాగా మాట్లాడుతూ - ఎవరెలా ఏం మాట్లాడినా - ఎవరి ప్రభావం నా మీద పడకుండా నేను నేనుగా ఉంటూ - ఎవరితో నేను మాట్లాడితే వాళ్ళకే నేను ఫ్రెండేమో అనిపించేలా ఉండడం - అలవాటు అయింది. దాంతో ఏ కొత్త వాతావరణం లోకి వెళ్ళినా తొందరగానే కలిసిపోయేదాన్ని.

కాకపోతే ఈ కొత్తగా చేరిన అమ్మాయిల కాలేజులో మిగిలిన అమ్మాయిలందరూ - ఎవరి స్కూల్ నుంచి వచ్చిన వాళ్ళతో వాళ్ళలో వాళ్ళు తప్ప - కొత్తగా వచ్చిన నాతో మాట్లాడడానికి అంతగా ఉత్సాహ పడలేదు.

నా అంతట నేను పలకరించినా, నేనడిగిన దానికి సమాధానం చెప్పి మళ్ళీ వాళ్ళ ఫ్రెండ్స్ వైపు తిరిగి మాట్లాడేసుకుంటూ ఉండేవాళ్ళు.

ఇంతలో కొంతమంది అమ్మాయిలు స్పోర్ట్స్ రూం వైపు వెళ్దామనుకోవడం విని, ఏం చేయాలో తోచని నేను వాళ్ళతో వెళ్ళాలని అనుకోకపోయినా - వాళ్ళ వెనకాలే నడుచుకుంటూ వెళ్ళాను. తీరా స్పోర్ట్స్ రూంకి వెళ్ళాక వాళ్ళందరూ కావాల్సిన షటిల్ రేకెట్స్, షటిల్ కాక్స్ పట్టుకుని వెళ్ళిపోయారు.

నాకైతే ఏం చెయ్యాలో అర్థం కాలేదు. ఆ స్పోర్ట్స్ రూమ్ పక్కనే అటూఇటూ హడావిడిగా తిరుగుతున్న వేరే క్లాసుల అమ్మాయిలని చూస్తూ నించున్నాను.

ఇంతలో 'KR అపర్ణ' అని అందరూ పలకరిస్తున్న అమ్మాయి నా దగ్గరికి వచ్చింది. అప్పుడు తను ఒక తెల్ల frock వేసుకుని, రెండు జళ్ళు వేసుకుని ఉంది.

వస్తూనే నాకేసి భలే friendly గా చూసి నవ్వి "Hi! My name is Aparna Raghunath. What's yours?" అంది.

నేను మొహమాటంగా నవ్వుతూ "లలిత" అన్నాను.

"లలితా! రింగ్ బాల్ ఆడదామా?" అంది.

నా కళ్ళు ఒకసారి వెలిగాయి - భలే భలే - నన్ను పలకరించడమే కాకుండా - నన్ను తనతో ఆడడానికి రమ్మంటోంది.

నోరంతా తెరిచి నవ్వుతూ - ఓ! - అన్నాను.

ఇద్దరం కలిసి ఓ రింగ్ తీసుకుని గ్రౌండు లోకి వెళ్ళాము.

ఓ చోట నించుని ఒకరికొకరం రింగ్ విసురుకుంటూ ఆడుకుంటూ - ఒకరి గురించి ఒకరం బోల్డన్ని ప్రశ్నలేసుకుంటూ - సమాధానాలు చెప్పుకుంటూ - ఆ మాటల్లోనే - మేమిద్దరం ఒకే నెలలో - తను నాకన్నా మూడ్రోజుల ముందు - పుట్టామని తెలుసుకున్నాక - మేమిద్దరమూ Virgos అని తెలిశాక - మా మధ్య affinity - మాట మాటకీ పెరుగుతున్నట్టు మా ఇద్దరికీ తెలుస్తోంది.

"నీ పేర్లో KR అంటే ఏంటి? మరి నీ పేరు చివర రఘునాథ్ అంటే ఏంటి?" కొంచెం different గా అనిపిస్తున్న తన పేరు గురించి నాకున్న సందేహాలు.

"KR అంటే కొడిగెనహళ్ళి రఘునాథ్ అపర్ణ. కొడిగెనహళ్ళి మా ఇంటి పేరు, రఘునాథ్ మా డేడీ పేరు. నేను నా పేరు అపర్ణా రఘునాథ్ అని రాసుకుంటాను. మరి నీ పూర్తి పేరు ఏంటి? Just లలితేనా?"

"నా పేరు లలితాత్రిపురసుందరి. మా ఇంటిపేరు వడ్లమాని. నా పేరు కొంచెం పొడుగు కదా - అందుకని నాకు లలితా TS వడ్లమాని అని రాసుకోవడం ఇష్టం - అచ్చు మా సుబ్బారావు పెదనాన్న రాసుకుంటారే SR అయసోల అనీ ?! -  అలాగ!" అంటూనే "అవునూ! నీ White Frock చాలా బావుంది. ఎక్కడ కొనుక్కున్నావ్?" నాకు చాలా నచ్చిన తన గౌను గురించి అడిగాను.

"ఇది మా రత్నాంటీ జెర్మనీ నుంచి తెచ్చారు. నాకో కజిన్ కూడా ఉంది. హేమ - రత్నాంటీ'స్ డాటర్." తన సమాధానం.

ఇలా మా పేర్ల గురించి, పేర్ల వెనకాల పెద్దల గురించి, siblings, cousins గురించి, మా ఇష్టాలు, hobbies - ఇలా అవీ-ఇవీ అని లేకుండా అన్నీ మాట్లాడేసుకుంటూ ఉన్నాం.

అప్పుడే చెప్పింది - శ్రీశ్రీ జయంతి సందర్భంగా రాష్ట్ర స్థాయికవితల పోటీలో తనకి మొదటి బహుమతి వచ్చిందని, అది తీసుకోవడానికి వైజాగ్ వెళ్ళొచ్చానని. నాకు అంత గొప్ప ప్రైజ్ వచ్చిన అమ్మాయి తెలియడం భలే గొప్పగా అనిపించింది.

(ఆ తర్వాత వాళ్ళింటికి వెళ్ళినప్పుడు ఆ బహుమతితో భాగంగా తనకి ఇచ్చిన శ్రీరంగం రాజేశ్వర రావు గారి ఎఱ్ఱచీర కథా సంకలనం నాకు చదవమని ఇచ్చింది.)

అంతలో - ఇద్దరం ఒక్కసారిగా - ఒకళ్ళనొకళ్ళం - "నీ best friend ఎవరు?" అని అడుగుకున్నాం.


అప్పుడే ఇద్దరం - "ఇవాళ్టి నుంచి మనిద్దరం Best Friends. ఇవాళ ఆగస్టు ఎయిత్. ఇప్పట్నించీ ఇది మన ఫ్రెండ్షిప్ డే. "అనుకున్నాం.

అలా అనుకుంటూ ఉండగానే - అపర్ణకి చెప్పాను - ఫ్రెండ్షిప్ మీద నాకొక మంచి పాట వచ్చని - అది తన కోసం పాడతానని... అంటూనే పాడేశా "స్నేహబంధమూ...ఎంత మధురమూ... చెరిగిపోదు... తరిగిపోదు.... జీవితాంతము...ఒకే ఆత్మ ఉంటుంది రెండు శరీరాలలో - ఒకే పాట పలుకుతుంది వేరు వేరు గుండెల్లో " - అంటూ.

అది పాడాక, ఆ పాట తనకి నచ్చాక - నేను తనని మొదట చూసినప్పుడు తన డ్రెస్సు, హవాయి స్లిప్పర్స్ చూసి ఏమనుకున్నానో కూడా చెప్పేశాను - మరి బెస్ట్ ఫ్రెండ్స్ మధ్య రహస్యాలు ఉండకూడదు కదా!

అలా మొదలు.... "Two is a company - Company is important for each other !" అన్న motto తో మా స్నేహం!

ఆ రోజు నుంచి అంతకు ముందు నాకు అస్సలు నచ్చని బండ్లమూడి హనుమాయమ్మ పేరు కూడా నచ్చేసింది.

అప్పుడే ఇంకోటి కూడా అనుకున్నాము - ఆ తర్వాతి రోజు నుంచి First bench - first two seats మావి మాత్రమే అని. దాని కోసం పన్నెండున్నరకి మొదలయ్యే కాలేజ్‌కి పొద్దున్నే పదిన్నరకల్లా వెళ్ళిపోయేదాన్ని. Morning shift లో జరుగుతూ పన్నెండు గంటలకి పూర్తవ్వాల్సిన డిగ్రీ క్లాసులు ఒక్కోసారి పదకొండూ-పదకొండున్నరకల్లా అయిపోయేవి మరి!

ఇంట్లో అమ్మ కూడా నా కోసం గబగబా వంట చేసేసి నన్ను పంపించేసేది. ఆవిడకి బాగా తెలుసు - నాకు కావాలీ అని పట్టించుకున్నది ఏదైనా నన్ను చెయ్యనిస్తేనే - నేను ఆలపించే అమృతవర్షిణి రాగం బారిన పడకుండా వుండే సౌలభ్యమూ, సుఖమూ కూడానని.

సరే! అలా పదిన్నరకల్లా కాలేజ్ చేరే నేను - వెళ్ళి మా క్లాసుకి ఎదురుగుండా ఉన్న చిన్న తోటలో - బండ్లమూడి హనుమాయమ్మగారి విగ్రహం కింద మెట్టు మీద కూర్చుని - డిగ్రీ క్లాస్ ఎప్పుడు అయిపోతుందా? ఆ అమ్మాయిలు ఎప్పుడు బయటికి వస్తారా అని ఎదురు చూస్తూ ఉండేదాన్ని. వాళ్ళ క్లాస్ అయిపోయి బయటికి రాగానే - గబగబా లోపలికి వెళ్ళి - మొదటి బెంచులో - మొదటి రెండు స్థానాల్లో డెస్క్ మీద రెండు పుస్తకాలు పెట్టి - అప్పుడు BH కాలేజ్ వెనక సందులో వేంకటేశ్వర బాలకుటీర్ పక్కనే ఉన్న అపర్ణ వాళ్ళింటికి వెళ్ళేదాన్ని.

అక్కడ ఆంటీ "నువ్వు ఇంట్లో ఎంత తినొచ్చుంటావో నాకు తెలుసు - మళ్ళీ నేను పెట్టింది తినాల్సిందే" అని అపర్ణతో పాటు నాకు అన్నం కలిపి ఇచ్చేవారు. అది తిని మేమిద్దరం క్లాసుకి వెళ్ళేవాళ్ళం.

మొదటి సీటులో అపర్ణ, తన పక్కనే నేను - కూర్చుని - మేము రాసే నోట్స్ కూడా - రాసే లైనులో ఏ మాటతో మొదలు పెడతామో, ఏ మాటతో ముగిస్తామో - ఇద్దరివి అచ్చంగా ఒకేలా ఉండేవి.

అప్పట్నుంచి - మా రాతలో పదాలు, బాటలో పాదాలు - ఒకే రీతి, ఒకే లయ.
అప్పట్నుంచి - మేమిద్దరం గుంటూరులో కలిసి (BH లో ఇంటర్ + ఏసీ కాలేజ్‌లో డిగ్రీ) చదువుకున్న ఐదేళ్ళూ  - ప్రతిరోజూ, ప్రతి నిముషం మాతో మేమిద్దరమే ఉన్నాం. నాకు అపర్ణ తప్ప వేరే ఫ్రెండ్ ఎవరూ లేరు.

యశోధరా మేడం చెప్పిన O. Henry రాసిన After 20 years కథ పాఠం విన్నాక బండ్లమూడి హనుమాయమ్మ గారి విగ్రహం దగ్గర మట్టి తవ్వి రూపాయి నాణేలు పాతిపెట్టి  -  ఓ ఇరవై ఏళ్ళ తర్వాత వెళ్ళి అవి ఉన్నాయో లేదో చూద్దామని అనుకున్నది మేమిద్దరమే!

యశోధరా మేడం డైరెక్ట్ చేసిన A Pound of Flesh (based on Shakespeare's drama TheMerchant of Venice) లో అపర్ణ పోర్షియా, నేను నెరిస్సాగా act చేశాం.

గాయత్రీ మేడం Guy De Maupassant రాసిన The Chair Mender కథ పాఠం చెప్తూ చెప్తూ - ఆవిడ ఫేవరెట్ హీరో శోభన్ బాబు సినిమాల ఉదాహరణాల్లోకి వెళ్ళిపోయినప్పుడు - ఆవిడ చూడకుండా రహస్యంగా మాలో మేమే కిసుక్కుమన్న girly girly giggles మా ఇద్దరివే!

అపర్ణ వాళ్ళింట్లో తనకో రూం ఉండేది. ఒక చిన్నమంచం మాత్రం పట్టి - బయటి వైపుకి ఉన్న ఒకే ఒక కిటికీ మీదుగా సన్నజాజి తీగ పాకి ఉండే ఆ చిన్నగది అంటే నాకు బోల్డంత ఇష్టం. ఆ గది లోనే ఫైనల్ ఎగ్జామ్స్ కోసమని కంబైన్డ్ స్టడీ చేద్దామని కూర్చుని, చేస్తున్న ఫిజిక్స్ థీరమ్స్ తో పాటు - ఇంకో పక్క  దేవులపల్లి కవితలు, Anne of Green Gables కథలూ - చదువుకున్నది మేమే!

నవోదయాలో కొనుక్కున్న తెల్ల కాయితాలు పుస్తకంలో - మాథ్స్ చేస్తూ పక్కన మార్జిన్లో హిందీ పాటలు రాసుకున్నది మేమే!

వేసవిలో పవర్-కట్ రోజుల్లో - వాళ్ళింటి ముందున్న బాలకుటీర్ గోడ మీంచి ఇవతలకి వాలి ఉన్న గోరింటాకు పూల వాసన పీలుస్తూ మౌసమ్ హై ఆషికానా ... ఆజావో మై బనాదూ పలకోం కా శామియానా అని పాడుకుంటూ - మెరిసిన starry-eyes మావే!

సంక్రాంతి నెల పట్టగానే నేర్చుకున్న కొత్త ముగ్గులు వాకిళ్ళలో వేసుకుని - అవి చూడడానికి రాత్రి ఒకళ్ళ ఇంటికి ఒకళ్ళు వెళ్ళి వచ్చిందీ మేమే!

నవోదయాలో తెలుగు పుస్తకాలు కొనుక్కోవాలన్నా - ఏసీ కాలేజ్ సెంటెనరీ జరుగుతున్నప్పుడు మా కలెక్షన్ కోసం స్టాంపులు కొనుక్కోవాలన్నా - మా పప్పి పుట్టినరోజుకి దానికిష్టమైన గులాబీ మొక్క surprise gift కొనడానికి ఏసీ కాలేజ్ ముందున్న నర్సరీకి వెళ్ళాలన్నా - ఏసీ కాలేజులో లంచ్ చెయ్యగానే నాజ్ సెంటర్ వైపు నడుచుకుంటూ వెళ్ళి  అక్కడున్న Florist షాపులో బొకేలు window-shopping చేసి రావాలన్నా - ట్యూషన్లకి వెళ్తున్నా - రిక్షాపై టాప్ తీసేసి ఏసీ కాలేజ్‌కి వెళ్ళే దారిలో వచ్చే ఓవర్ బ్రిడ్జ్ వాలులో జోరుగా జారుతున్న రిక్షాలో - మొహానికి తగులుతున్న గాలికి ఇంకొంచెం పెరిగిన హుషారులో పకపకలాడాలన్నా - పుట్టిన రోజులకి ముందే అనుకుని ఎవరికి నచ్చినవి వాళ్ళు ముందే చెప్పుకుని  ఒకళ్ళకొకళ్ళం gifts కొనుక్కున్నా - Royal Ice Creams కి వెళ్ళి బాదంఖీర్ తాగాలన్నా - డిగ్రీ అయిపోయాక PG చేయడానికి యూనివర్సిటీలకి అప్లికేషన్లు పెట్టాలన్నా - ఏం చెయ్యాలన్నా, ఎక్కడికి వెళ్ళాలన్నా - మేమిద్దరమే! నాకు గుర్తుండి డిగ్రీ మొదటి ఏడాదిలో ఒకసారి మాత్రం అపర్ణ లేకుండా నేను, ఇంకోరోజు నేను లేకుండా అపర్ణ  ఏసీ కాలేజ్‌కి వెళ్ళాం అంతే!

డిగ్రీ అయ్యాక - కొండల కోనల తిరుపతిలో నేనూ, కోటల తోటల మైసూరులో తనూ చదువుకున్నా - పెళ్ళిళ్ళయ్యాక - మళ్ళీ ఇద్దరం బెంగుళూరు చేరాం.

ఆ తర్వాత అనుకోకుండా- చెరో చోటయ్యాము కానీ - ఈ దూరాలు మా మధ్య పేరుకే కానీ మా మాటల-పేరుకి అడ్డమే కాలేదు.

ఇప్పటికీ ఓ రెండు సార్లైనా పలకరించుకుని - ఒకప్పుడు తిరిగిన దారులని గుర్తు చేసుకోందే వారం గడవదు మాకు.

ఇప్పటికీ ఇండియా వెళ్తే - ఒక వేళ నేను బెంగుళూరు వెళ్తే సరే సరి - లేకపోతే నేనెక్కడ ఉంటే అక్కడికి వచ్చి నాతో ఓ రెండ్రోజులు గడిపివెళ్తుంది అపర్ణ.

ఇప్పటికీ - నాకిష్టమని - ఎఱ్ఱెఱ్ఱని పూల కాశీరత్నాలని, లేతగులాబీరంగు బఠాణీ పూలని బెంగుళూరులో తనింట్లోని తోటలో పెంచుతోంది అపర్ణ.

ఎన్ని చెప్పుకున్నా - చెప్పుకున్న కొద్దీ ఊరే కబుర్లు
ఎంత నవ్వుకున్నా - నవ్వుకున్న కొద్దీ మీఱే నవ్వులు
రాశి పోసుకున్న ఆ కబుర్లు - పూలు పూసినట్లాయే నవ్వులు
చెప్పుకుంటూ - నవ్వుకుంటూ -
ఒకరికొకరం - ఎప్పటినుంచో - ఇంకుతో రాసుకోకపోయినా - synch లో ఉంచుకున్న Walking డైరీలం!

అందుకే...
అప్పడూ... ఒకే పాట పలికింది వేరువేరు గొంతుల్లో...
అప్పటినుంచి ఇప్పటిదాకా... ఒకే పాట పలుకుతోంది వేరు వేరు గొంతుల్లో...
ఇప్పటి నుంచి ఎప్పటికైనా... ఒకే పాట పలుకుతుంది వేరు వేరు గొంతుల్లో...

నేర్పించిరి (చదివించని) గురువులు - 8 - పాపాయత్తయ్య

సినీకవి కొసరాజుగారు అల్లిన ఒక పాటలో చరణం:

ఊరు విడచి వాడ విడచి ఎంత దూరమేగినా 
సొంత ఊరు అయినవారు అంతరాన ఉందురోయ్

అంతరాన ఉన్న అయినవారు ఎంత దూరాన ఉన్నా - ఆ దూరం మనసుకి భారం కాకుండా సాయపడేవి ఫోన్లు.

రోజూ ఇండియాకి - ఇంటికి ఫోన్ చేస్తాను - అటు పుట్టినింటికి, ఇటు మెట్టినింటికి.

అలా రోజువారీ పలకరింపుల ఫోన్ పిలుపులు కాకుండా, కొంచెం తీరిగ్గా  ఓ అరగంట టైం దొరికి -  మా ఇద్దరికీ కుదిరి - నాన్న, నేను మాట్లాడుకున్నప్పుడల్లా - పాపయత్తయ్య ప్రసక్తి వస్తూనే ఉంటుంది.

అలా వచ్చిన ప్రతీసారీ నాన్న "ఎంత జ్ఞాపక శక్తో ఆవిడకి! తొంభై ఏళ్ళ వయసులో కూడా పోతన భాగవతంలో ఘట్టాలన్నీ పద్యాలుగా పాడేస్తూ ఉంటుంది." అని వాళ్ళక్కగార్ని గురించి చాలా ముచ్చటగా తలుచుకుంటూ వుంటారు నాన్న.

పాపాయత్తయ్య మా నాన్నకి పెద్దక్కగారు.

తొంభయ్యవ పడి సమీపిస్తున్నా కూడా ఈ రోజుకీ ఆవిణ్ణి చూడడానికి నేను హైదరాబాదు వెళ్తే - ఆవిడ చేత్తో నాకేదైనా కాఫీయో, పళ్లరసమో కలిపిస్తారు. ఆ తర్వాత - హుషారుగా ఎన్నో పాటలు, పద్యాలు, శ్లోకాలు, స్తోత్రాలు పాడి వినిపిస్తారు. పలికే మాటతో పాటు ఒలికే నవ్వు చేర్చి గలగలా మాట్లాడే మా పాపయత్తయ్యతో ఉంటే గంటలు నిముషాల్లా గడిచిపోతాయి.

నాకెప్పుడూ ఒకటనిపిస్తూ ఉంటుంది. మనకంటూ మనల్ని ఇష్టపడేవారు ఎంత మంది మనతో ఉంటున్నా మనిషిగా ఎవరికి వారు ఒంటరే. ఎవరి సంతోషం వారిదే. ఎవరి బాధ వారిదే. ఎవరి నొప్పి వారిదే. ఎవరి అనుభవం వారిదే. ఎవరి అనుభూతి వారిదే. మహా అయితే మనవాళ్ళు అనుకునేవాళ్ళు మనం నవ్వితే నవ్వుతారు. మనం ఏడిస్తే మనతో పాటు ఆ దుఃఖాన్ని పంచుకోగలుగుతారు. అంత వరకే! కానీ మన నొప్పి - అది శరీరానికైనా, మనసుకైనా - అది ఎవరిది వారికే!

అలాంటప్పుడు ఎవరికైనా అలవాటవాల్సిన దృక్పథం ...

నిన్నటిలో మంచిని తలుచుకుని నవ్వుకోగలగడం -
ఈ రోజుకి హాయిగా ఉన్నామని తృప్తి పడడం -
రేపటికి బావుంటామని ఆశించడం.

ఇవన్నీ నాకు మా పాపాయత్తయ్యతో మాట్లాడినప్పుడల్లా ఆవిడలో కనిపిస్తాయి.

పాపాయత్తయ్యకి చదువు మీద ఉన్న ఇష్టం నాకెంతో అబ్బురంగా అనిపిస్తుంది. ఆ కాలంలో ఐదో తరగతి తర్వాత బడికి వెళ్ళి చదువుకునే వీలు లేకపోయినా ఇంట్లోనే ఉంటూ రామాయణ, భారత, భాగవతాలతో పాటు మా లలితత్తయ్యతో కలిసి హిందీ కూడా నేర్చుకున్నారు. వాళ్లిద్దరూ పెళ్ళిళ్లయ్యి అత్తవారిళ్ళకి వెళ్ళాక హిందీలో ఉత్తరాలు రాసుకునేవారట.

పాపాయత్తయ్య తన ముగ్గురు కొడుకులతో పాటు కూతురైన జయాంటీని కూడా ఆ రోజుల్లోనే బీఈడీ చదివించి టీచరుగా ఉద్యోగం కూడా చేసే అవకాశం కల్పించారు. నాకు తెలిసి నా ముందు తరంలో మా ఇంట్లో మా జయాంటీయే మొట్టమొదటి ఉద్యోగస్థురాలు. నాకది ఎంతో గొప్ప విషయంలా అనిపిస్తుంది. (జయాంటీ వరసకి నాకు వదినైనా చిన్నప్పట్నుంచీ జయాంటీ అని పిలవడమే అలవాటు.)

నాగ్గుర్తుండి ఆవిడకి నచ్చని విషయాల గురించి పాపాయత్తయ్య మాట్లాడిన సందర్భమేదీ లేదు.

ఇప్పటికీ పాపాయత్తయ్య గురించి మాట్లాడుకునేటప్పుడు కొన్ని తమాషా విషయాలు తలుచుకుని - ఆవిడకి గుర్తు చేసి మరీ - నవ్వుకుంటాం.

చిన్నప్పుడు ఏ పండక్కో, పెళ్ళికో అనాతవరం వెళ్ళినప్పుడు సాధారణంగా ఏదో ఒక పూట కరెంటు పోయేది. అప్పుడు పిల్లలందరం కూర్చుని కబుర్లు చెప్పుకుంటూ ఉంటే మా కబుర్లన్నీ కాసేపటికి తేళ్ళూ, జెర్రులూ, పాముల మీదకి మళ్ళేవి.

వెంటనే ఆ పక్కనే ఉండి మా మాటలు వింటున్న మా పాపాయత్తయ్య "వాటి పేరనకండి ... ఇంట్లోకి వచ్చేస్తాయి" అనేవారు.

ఆవిడ దేని గురించి అంటున్నారో మాకు అర్థమయినా మేము కావాలని "వేటి పేరనద్దత్తయ్యా?" అనడిగేవాళ్ళం.

అప్పటికీ ఆవిడ నోటితో అవేంటో చెప్పకుండా "అదే... ఆ పాకేదాని పేరు అనకండి" అనేసేవారు. మా ఆకతాయి పిల్లమూకతో కలిపి భళ్ళుమని నవ్వేసేవారు.

మా పాపాయత్తయ్యకి చీర నలక్కూడదు. చేతికి పెట్టుకునే వాచీకి గోల్డ్ కలర్ చెయిన్ మాత్రమే ఉండాలి.

కట్టే ప్రతీ చీరా రోలింగ్ చేయించుకుంటారు. నేను ఆవిడకి ఫోన్ చేసి మాట్లాడినప్పుడల్లా "చూశావా లల్లీ! మీ నాన్నేం చేశాడో ? నాకు రోలింగ్ పాపాయి అని పేరు పెట్టాడు" అని గలగలా నవ్వుతారు.

కిందటి వారం ఫోన్ చేసినప్పుడు "రోలింగ్ చీరలు బందయిపోయాయి ఇప్పుడు లాక్-డౌన్ కదా!" అని మళ్ళీ నవ్వారు.

మా పాపాయత్తయ్య ఛలోక్తులకి అసలు తడుముకోరు. మొన్నామధ్య నేను ఆవిడకి ఫోన్ చేసినప్పుడు బదరి తాను కూడా ఒకసారి అత్తయ్యతో మాట్లాడతానన్నారని ఫోన్ బదరికి ఇచ్చాను.

"హలో పాపాయత్తయ్యా! బావున్నారాండీ ?" అంటూ ఇటు నుంచి బదరి పలకరింపు.

మా ఇంట్లో పెద్దవాళ్లందరినీ - ఒక్క మా అమ్మ-నాన్నని తప్పించి - మిగిలిన వాళ్ళందర్నీ నేనెలా పిలుస్తానో బదరి కూడా అలాగే పిలుస్తారు.  అందుకే మా పాపాయత్తయ్యని తను కూడా "పాపాయత్తయ్య!" అనే పిలుస్తారు.

"బ్రహ్మాండంగా ఉన్నాను నాయనా!" అటు నుంచి అత్తయ్య సమాధానం.

"మరి సాయంత్రం పూట వాకింగ్ చేస్తున్నారా?" ఇండియాలో ఎవ్వరికి ఫోన్ చేసినా ఎండలో నడవమని చెప్పే బదరి వాడుకగా అడిగే కుశలప్రశ్న ఇది.

అది వినగానే అత్తయ్య "నేను గబగబా నడవలేను నాయనా... ఇంట్లోనే అడుగులు వేస్తూ వుంటాను" అని చెప్తున్నారు.

అది వింటూనే "అయ్యో! అలా అయితే ఎలాగండి? ఈసారి మీకో వాకింగ్ స్టిక్ తెస్తాను. కిందటి సారి అంకుల్‌కి కూడా కొనిచ్చాను ఒకటి. చిన్న లాఠీలాగా మడిచేసుకోవచ్చు. చాలా బావుంటుంది" - చేతికఱ్ఱ అమ్మేవాళ్ళు కూడా అంతగా వర్ణించరేమో అన్నంత బాగా సదరు చేతికఱ్ఱ గుణగణాలని చెప్పుకొస్తున్నారు బదరి.

అది వింటూనే "హహ్హహ్హ! మా ఇంటిపేరు కఱ్ఱావారు. నాకు ఇంకో కఱ్ఱ అవసరం లేదు నాయనా" అని గలగలా నవ్వారు మా అత్తయ్య కఱ్ఱా పాపాయిగారు.

ఇప్పటికీ అది తలుచుకుని తలుచుకుని నవ్వుకుంటూ ఉంటారు నా మేలి-సగం. 

ఇప్పుడంటే కొంచెం ఓపిక తగ్గి రాయడం మానేశారు కానీ - పాపాయత్తయ్య ఒక డైరీ పెట్టుకుని తనకి వచ్చిన ఆలోచనలు, మంచి మంచి నీతివాక్యాలు, సినిమా పేర్లు ఉపయోగించి రామాయణం, సమస్యా పూరణాలు, చిన్నచిన్న కథలు - ఇలా ఏదో ఒకటి రాసుకుంటూనే ఉండేవారు. ఆవిడ రాసుకునే డైరీయే కాకుండా అందులో కొన్ని - నేను అడిగానని - నాకు వేరే డైరీలో రాసి ఇచ్చారు కూడా. నేను బ్లాగ్ రాస్తానని తెలిసినప్పుడు "నువ్వూ, నేనూ ఒక్కలాగే" అని మురిసిపోయారు.

ఎత్తులంటే ఇష్టపడని మా పాపాయత్తయ్య బోల్డు అంతస్తులు ఉండే అపార్టుమెంటులంటే అస్సలిష్టపడరు. అందుకే ఆవిడ మనవరాలు, నా చిన్నప్పట్నుంచి నేస్తమైన మధుమతి "అమ్మమ్మకి పంచభూతాలూ కనిపిస్తూ ఉండాలి" అంటూ ఉంటుంది.



ఆవిడకి రాముడు ఆరాధ్య దైవం. సుందరకాండ శ్లోకాలు చదివితే మంచి జరుగుతుందని ఓ ఏడు శ్లోకాలు అచ్చు వేయించి, లామినేట్ చేయించి - చదువుకునే పిల్లలు, ఉద్యోగాలు వెతుక్కునే యువతీ యువకులు, పిల్లలకి పెళ్ళి చేయాలనుకునే పెద్దలు, ఏదో జరగాలని ఆశించే వారు - ఇలా ఎంత మందికో పంచిపెట్టారు, ఇంకా పంచుతూనే వున్నారు. 

 
మొన్నటికి మొన్న నేను అడిగానని ఆవిడ ఎప్పుడూ పాడుకునే మేలుకొలుపులు పాట పాడి నాకు పంపించారు. అందులో కొంత భాగం మాత్రం ఈ కింద రాసి పెట్టుకున్నాను ప్రస్తుతానికి.

పాట పాడిన పాపాయత్తయ్యకి, రికార్డ్ చేసి పంపించిన బుజ్జికి, దాన్ని యూట్యూబ్లో ఉంచిన బదరికి బోల్డన్ని థాంక్స్!

కేశవా! అని నిన్ను వాసిగా భక్తులు వర్ణింపుచున్నారు...  మేలుకో... 

వాసవ వందిత... వసుదేవ నందన... వైకుంఠపురవాస... మేలుకో...

తెల్లవార వచ్చెను!

మేలుకో శ్రీకంఠ...  మేలుకో శశిధర...  మేలుకో వృషవాహ...  మేలుకో...

మేలుకో జగదాంబ మేలుకో లలితాంబ మేలుకో భ్రమరాంబ మేలుకో...

తెల్లవార వచ్చెను!

నాగేంద్ర హారాయ... నాగలింగవాస...  నగజ ప్రాణేశ్వర... మేలుకో... 

ఆగమసన్నుత... అఖిల లోకాధీశ... భక్తార్తి విఛ్చేదన... మేలుకో... 

తెల్లవార వచ్చెను!

భూజనుల కోర్కెలు - మోజుగా నొసగేటి - రాజరాజేశ్వరి...  మేలుకో

రాజీవముగ - నూరు రాజ సఖులు - నిన్ను పూజింప వచ్చిరి... మేలుకో

తెల్లవార వచ్చెను!

కుదురు పాపశయన... కొక్కొరోయని  కోళ్ళు కుయ్యంగ జొచ్చెను... మేలుకో

మధువైరి మొదలైన - మహనీయ సురులెల్ల - నీ మది గోరి వచ్చిరి...  మేలుకో

తెల్లవార వచ్చెను!

కమలములు వికసించే - కమలాప్తుడుదయించే - హిమగిరి నందన... మేలుకో

కమలా మొదలైన - అమరకాంతలెల్ల - నిను గొల్వ వచ్చిరి ... మేలుకో

తెల్లవార వచ్చెను!

తెల్లవార వచ్చే - తెలుపారే దిశలెల్ల - పల్లజడల స్వామి...  మేలుకో

ముల్లోకములకెల్లా - మూలకారణమైన - మృత్యుంజయ ప్రభూ...  మేలుకో

తెల్లవార వచ్చెను!

కాకాది నీరాజ ఘనరావములు చెలగ - కాళీ పరంజ్యోతి... మేలుకో

ప్రకట నిడమర్తి కామాక్షిని బ్రోచే - లోకసుందరి బాల... మేలుకో

తెల్లవార వచ్చెను!

********

పేర్చుకున్న జ్ఞాపకాలు - పెంచుకున్న ఇష్టాలు - చేసుకున్న ఆలోచనలు - అన్నీ తనకు తగ్గట్టుగా - తనదైన జీవితాన్ని తన పద్ధతిలో, తను అనుకున్న విధంగా జీవించగలగడం మా పాపాయత్తయ్య సాధించిన అపురూప జీవితానుభవం.

ఆవిడ మేనకోడలుగా చిన్నప్పట్నుంచీ ఆవిణ్ణి చూస్తూ అందులోంచి కొంతైనా దక్కించుకోగలగడం నాకు చిక్కిన అదృష్టం.

వారట అరుదైన మనుషులు - వారివి అపరంజి మనసులు

జీవితమంటేనే... 

మనుషుల కలయికలా...  

మనసుల కూడికలా..

ఒక్కొక్కరితో ఒక్కోలా... 

కాదనాలనుకున్నా-
కట్టి పడేసే ఏదో బంధమో... 

కావాలని చెయ్యకపోయినా -
వీడిపోనియ్యని కమ్మని కయ్యమో...

తలచుకొనే నెపమేదో ఉంటుందలా...

ఒక్కొక్కరితో ఒక్కోలా ... 

కమ్మని కాలాన -
కలిసివచ్చిన అనుకోని అనుబంధమో...  

కలిమిలా ముసిరి -
కుదురుకున్న విడలేని నెయ్యమో... 

నిలుపుకునే బలమేదో వస్తుందలా... 

ఒక్కొక్కరితో ఒక్కోలా ... 

21వ శతాబ్దంలో రెండో దశాబ్దపు చివరి ఏడాది 2019.
ఒక్కసారి వెనుతిరిగి చూసుకుంటే మా వరకు మాకు ఎన్నో మొదళ్ళు వున్న ఏడు ఇది.

మొదటిసారిగా...
అన్నజింక ఉద్యోగంలో చేరడం...
బుజ్జిజింక ఒక్కడూ ఫ్లైట్ ఎక్కి సెలవులకి అన్న దగ్గరికెళ్ళడం...

మొదటిసారిగా...
పిల్లల్ని వదిలి మేమిద్దరం ఇంటికి, ఇండియాకి పెళ్ళికి వెళ్ళడం...
కటార్ వారి ఎకానమీని దాటి ఎక్కానమీ తరగతిలో వెళ్ళడం...

మొదటిసారిగా...
నాకు వంగూరి ఫౌండేషన్ వారి నుంచి అతిథిగా, వక్తగా రమ్మని ఆహ్వానం రావడం...
నేనొక్కదాన్నీ ఆర్లాండో వెళ్ళడం...
అలా వెళ్ళిన నన్ను కలవడానికే గంట ప్రయాణం చేసి నా ఆఫీస్ కొలీగ్, చెలి సిరి రావడం...

మొదటిసారిగా...
వంగూరి వారి సభలో నేను మాట్లాడిన నాలుగు మాటలూ విని నచ్చినవారు, నను మెచ్చినవారు నలుగురై, పదుగురై, పలువురై నన్ను అభిమానించడం...
అదే సభలో నాకు అపురూపస్నేహభాగ్యాలు - ఒకటి కాదు, రెండు కాదు... ఎన్నో కలగడం...

మొదటిసారిగా...
వంగూరి సాహితీ సదస్సులో కలిసిన మిత్రుల నుంచి క్రూజ్‌కి రమ్మని పిలుపు రావడం... 
వచ్చిందే తడవు మేము నలుగురం మొట్టమొదటిసారి క్రూజ్‌కి వెళ్ళడం...
ఎప్పట్నుంచో నేపథ్యసంగీతసహితంగా పాట పాడాలీ అన్న బదరి కోరిక కిశోర్ గారి వల్ల తీరడం...

మొదటిసారిగా...  
క్రూజ్ నుంచి - అప్పటికి కలిసింది మొదటిసారైనా - మమ్మల్ని వాళ్ళ స్నేహబంధంతో కట్టేసుకుని, వారి వెంటపెట్టేసుకుని, వారింట మమ్మల్ని అట్టేపెట్టేసుకున్న - సురేఖ-కిశోర్ గార్ల ఇంటికి వెళ్ళడం...
అలా వెళ్ళేటప్పుడు మొదటిసారిగా బదరి డ్రైవ్ చెయ్యకుండా వెనక సీట్లో హాయిగా పాడుకుంటూ, కునికి-పాటుకుంటూ ఉండడం - అది కూడా సురేఖ లాంటి నారీరథసారథ్యంలో... 


మొదటిసారిగా...
మా కుటుంబం ఒక మంచి, మరపురాని నూతనసంవత్సర ఆహ్వాన మహోత్సవ వేడుకలో పాల్గొనడం... 
అది మా 2019 తీపి జ్ఞాపకాల యాత్రకి మార్గశీర్షమై, హేమంతమున సరదాగా నడిచిన శారద-విభావరి కావడం...

అన్ని మొదటిసార్లూ మొదటిరకపు మేలు అనుభవాలే.

వీటిలో నేను రాసుకోవాల్సినవి, రాసి దాచుకోవాల్సినవి - ఏమనగా... కొంచెం వెనక్కి వెళ్ళి ఇప్పటికే మొదలెట్టి ఇకపై పూర్తి చేయాల్సిన వంగూరి సాహితీ సదస్సు విశేషాలు.

వాటికన్నా ముందుగా చెప్పాల్సినవి - డిసెంబర్ నెలలో సముద్రపుటలల మీద సాగిన నౌకాయాన విశేషాల  - వేడివేడి కబుర్లు వున్నాయి.

(శీర్షిక ఆలోచించుకుని అట్టేపెట్టుకున్నా - పదకొండతస్తుల ఓడ అదీ... పకపకలాడిన యాత్ర అదీ అంటూ ... దాసరివారి వరసలో)

వాటికి కొనసాగింపుగా మరీమరీ రాసుకోవాల్సినవి మా నవ్వులగని శారద సరదా-కబుర్లు. అవన్నీ త్వరలోనే చెప్తా...- అప్పటిదాకా - నా బ్లాగున - ఉండి రాగమవ్వుడి!  - అనగా... Stay Tuned! 

సరే! ఇవన్నీ ఒక ఎత్తు.

ఎంతటి మంచి అవకాశాన్ని కోల్పోబోతున్నామో తెలుసుకోకుండా "ఈ సారికి మీ ఇంటికి రాలేమూ" అంటున్నా, పదే-పదే మమ్మల్ని వాళ్ళింటికి రమ్మని ఆహ్వానించి - క్రూజ్ అయిన తర్వాత వారింటికి వెళ్ళడానికి ఎంతో మొహమాటపడుతూ "సరే"నని ఒప్పుకున్న- మా బుజ్జిజింకల చేత "కిశోర్ అంకుల్, సురేఖ ఆంటీ మన బంధువులై మనకి దగ్గర్లో ఉంటే ఎంత బావుంటుందో కదా! " అనిపించిన సురేఖ-కిశోర్ గార్ల గురించి మామూలు మాటల్లో చెప్పలేక, అలా అని వాళ్ళ మంచితనాన్ని, గొప్పతనాన్ని, ఆత్మీయతను, ఆప్యాయతను కొలిచి చెప్పగలిగే గొప్పభాష నాకు చేతకాక మొట్టమొదటిసారిగా తెలుగులో Terzanelle రాశా - అచ్చంగా వాళ్ళ కోసమే!

తెలుగులో రాసే Terzanelle కదా - అందుకే ఈ మాటలపేర్పుకి ఇంతకు ముందెప్పుడో చెప్పినట్లు తరంగమాల (అలలదండ) అని పేరు పెట్టా.

ఈ Terzanelle / తరంగమాల / అలలదండ కథా-కమామీషు తెలియాలంటే ఇంతకుముందో కొత్త సంవత్సరానికని నే రాసిన English Terzanelle / తెలుగు తరంగమాల (అలలదండ) - ఇదిగో... ఇక్కడ చదవొచ్చు:
Here is a new page to turn.../ రాసుకుందాం రండి తెరిచిన కొత్త పుటలో...[New Year Terzanelle / తరంగమాల (అలలదండ)] 

సురేఖ-కిశోర్ గార్లకు అభిమానంతో ... ఈ తరంగమాల (అలలదండ):

వారట అరుదైన మనుషులు - వారివి అపరంజి మనసులు

వారి స్నేహమున చిక్కును కిశోర భానుకిరణాల నులివేడి 

వారితో చెలిమి కలకాలపు కలిమి కాక మరేమి?

వారట అరుదైన మనుషులు - వారివి అపరంజి మనసులు

వారికి వారే సాటి మనసిచ్చుటలో 

వారి సన్నిధిని మనసు విచ్చునహో   

వారితో చెలిమి కలకాలపు కలిమి కాక మరేమి?

వారి మాటల ఇంపున మనము మురియునట 

వారి చేరువన మనసునకూరట దొరకునదే  

వారి సన్నిధిని మనసు విచ్చునహో 

వారిని చేరిన విడువలేము ఎన్నటికీ 

వారి మనముల మనమై మనుమను మాటే మెదలునెప్పటికీ 

వారి చేరువన మనసునకూరట దొరకునదే  

వారినొక్కసారి కలిసినంతనే కలుగు కూరిమి

వారి ప్రేమమున దక్కును చంద్ర(సు)రేఖల చలువల చలిమి 

వారి మనముల మనమై మనుమను మాటే మెదలునెప్పటికీ

వారి జతలో మసలే భాగ్యము మాదని మేమన ...

వారి స్నేహమున చిక్కును కిశోర భానుకిరణాల నులివేడి

వారి ప్రేమమున దక్కును చంద్ర(సు)రేఖ చలువల చలిమి

వారట అరుదైన మనుషులు - వారివి అపరంజి మనసులు 

నేర్పించిరి (చదివించని) గురువులు - 7 - లక్ష్మిదొడ్డ, సుబ్బారావు పెదనాన్న

"డియర్ పాపా! ఇప్పుడు మధ్యాహ్నం రెండయ్యింది. బాగా ఎండగా వుంది. పది నిముషాల ముందే నేనూ, మీ బావ సుబ్బులు టీ తాగాము. పప్పి బయట ఆడుకుంటోంది. నేను, పప్పి బయల్దేరి శనివారం మూడు గంటల బస్సుకి వస్తున్నాము. లల్లీ, కుట్టీలు కులాసాగా ఆడుకుంటున్నారని తలుస్తాను. వాళ్ళకి దొడ్డ బోంబే డైయింగ్ స్కర్టులు, ఎమ్మెస్ 55 షిమీజులు తెస్తోందని చెప్పు. కుట్టీ కోసం లస్కోరా తెస్తున్నాను. బాబీ కిష్టమని మజ్జిగట్లు వేసి పట్టుకొస్తాను, పిల్లలు జాగ్రత్త. వుంటాను మరి - ఇట్లు లక్ష్మి"

నా చిన్నప్పుడు వేసవి సెలవుల ముందు ఇలాంటి తాయిలం లాంటి కమ్మని కబురు మోసుకొచ్చే నీలంరంగు ఇన్లాండు లెటరు కోసం మా అమ్మతో పాటు నేను కూడా తెగ ఎదురు చూసేదాన్ని.

ఉత్తరం వచ్చిన మూడో, నాలుగో రోజులకి ఓ ఎయిర్-బాగ్గులో బట్టలు, పైన కవర్ వుండే ప్లాస్టిక్ బుట్టలో చెగోడీలు, జంతికలు, లేతకొబ్బరి తురిమి బెల్లం పాకం పట్టి చేసిన లస్కోరా, పుల్లమజ్జిగలో అటుకులు నానేసి వేసిన మజ్జిగట్లు పట్టుకుని  ఫుల్ వాయిలు చీర కట్టుకొచ్చిన కాశీ-అన్నపూర్ణలా వచ్చేది మా లక్ష్మిదొడ్డ.

మా ఇంటికి ఎవరొచ్చినా బస్టాండుకో, రైల్వే స్టేషనుకో వెళ్లి రిసీవ్ చేసుకునేవాళ్లం. మా లక్ష్మిదొడ్డ మాత్రం ఎంత రాత్రైనా ఆవిడంతట ఆవిడే ఎక్కొచ్చిన బస్సో, రైలో దిగి - రిక్షానో, ఆటోనో కట్టించుకుని జా... మ్మని ఇంటికొచ్చేసేది. అసలు మా లక్ష్మిదొడ్డతో ఉంటే మననంటిపెట్టుకుని వున్న భయానికే ధైర్యమొచ్చేసి, మననొదిలేసి ధైర్యంగా వెళ్ళిపోతుంది.

వస్తూవస్తూ ఉత్తరంలో రాసినట్లే బోంబే డైయింగ్ స్కర్టులు, వాటి మీదకి బ్లౌజులు తెచ్చేది. వాటికి తోడు వేసంకాలం పిల్లలు మల్లెపువ్వుల్లా ఉండాలి అంటూ తెల్లటి షిమీజులు ఎమ్మెస్ 55 గుడ్డతో కుట్టించి తెచ్చేది.

అప్పటికి నేను ఇంకా బళ్ళో వున్న రోజులు. లక్ష్మిదొడ్డతో పాటే వచ్చే పప్పికి భుజాలు దాటని బాబ్డ్ హెయిర్ ఉండేది. దానికో హెయిర్ బ్యాండు. పప్పిని అలా చూడగానే అప్పటిదాకా రెండు జళ్ళేసుకుని రంగురంగుల రిబ్బన్లతో పైకి కట్టుకునే నేను వెంటనే జుట్టిప్పేసుకుని బాబ్ కట్ చేయించేసుకునేదాన్ని మా దొడ్డ చేత. అందులోనూ మహా-ఆశావహి అయిన మా అమ్మకొక నమ్మకం ఉండేదేమో - బుద్ధిమంతుల జుట్టు భుజాలు దాటదని - ఎలాగోలా నాకు బుద్దొస్తే చాలనుకుని జుట్టు కత్తిరించడానికి ఒప్పుకునేది.  అంతే! ఇంక ఆ వేసవి కాలపు సాయంత్రం - బాబ్డ్ హెయిర్, తెల్ల షిమీజు లల్లమ్మ గారు, బాబ్డ్ హెయిర్, ఇంకో తెల్ల షిమీజు పప్పమ్మ గారు - అని గంతులేసుకుంటూ తిరిగేవాళ్ళం పప్పి, నేను. అన్నట్లు మా ఇద్దరికీ లల్లి, పప్పి అనిన్నీ, ఆ తర్వాత కుట్టికి కుట్టి అనిన్నీ పేర్లు పెట్టింది మా లక్ష్మి దొడ్డే!

అసలు లక్ష్మిదొడ్డ వచ్చిందంటే ఇంట్లో ఒకటే సందడి. ఓ పక్క అమ్మతో కబుర్లు చెప్తూనే, ఇంకో పక్క పొద్దున్న కాఫీలు కలపడం దగ్గర్నుంచీ, మధ్యాహ్నం మూడింటి వేళ పిల్లలకి ఆకలేస్తోందని పూరీ-బంగాళాదుంప కూర, సాయంత్రం "అస్తమానూ అన్నమే ఏం తింటాం?" అంటూ వేసే రొట్టిముక్కలూ, అందులోకి చేసే సివంగి పులుసూ, పప్పీ కోసమని తెచ్చే తేనెపానకం - ఇలా ఒక చిన్న సైజు ఫుడ్-ఫెస్టివల్ నడిచేది మా ఇంట్లో రోజూ.

ఇవి కాక దొడ్డ మాకోసమే ఇంట్లో తయారు చేసే మిక్స్డ్ ఫ్రూట్ జాములు, రోజ్ మిల్క్ ఎస్సెన్సూ, కస్టర్డ్ పౌడర్ పాలల్లో మరిగించి దాంట్లో ద్రాక్ష, దానిమ్మ, ఆపిల్, అరటి పళ్ళేసి చేసే ఫ్రూట్ సలాడ్, రేగి వడియాలు, దేవుడి పెళ్లి గారెలు, సొజ్జప్పాలు - వాహ్! ఎన్నెన్ని వంటలు, ఎన్నెన్ని వంటలు, నాకున్నదేమో ఒకటే నోరు  - అని ఒకానొక శోభన్ బాబు పాట స్టయిల్లో పాడేసుకుంటూ - తిన్నవాళ్ళం తిన్నట్లే ఉండేవాళ్ళం.

నేను వేసవికాలం ఒంటిపూట  బడికెళ్ళి ఎండలో నడుచుకుంటూ ఇంటి దాకా వచ్చి, బయట మెట్ల మీదే కూర్చుని ఆకలి అని ఏడుస్తూ ఉంటే, మా లక్ష్మి దొడ్డ గబగబా అన్నం కంచంలో పెట్టి అక్కడికే తెచ్చిచ్చి, నేనో రెండు ముద్దలు తిన్నాకే ఇంట్లోకి తీసుకెళ్లేది.

మా లక్ష్మిదొడ్డ ఇంకో స్పెషాలిటీ ఏంటంటే - పల్చగా, కొంచెం తొరకలు-తొరకలుగా మీగడ పైకి తేలేలా చిలికి, చంద్రావతి ఇంట్లోంచి తెచ్చి మరీ వేసే దబ్బాకులు కలిపి, ఉప్పేసిన వెన్నమజ్జిగ - దాని పేరు దబ్బాకు-మజ్జిగ. అది తాగి ఔరా ఏమి రుచి?! - అన్నాం మైమరచి! 

ఈ రోజుకి కూడా వేసవి కాలం రాగానే బజారుకి వెళ్లి మామిడి కాయలు దగ్గరుండి ముక్కలు కొట్టించుకొచ్చి, కారం-ఆవపిండి కొనుక్కొచ్చి ఆవకాయ పెట్టే మా ఇంటి ఆంధ్రమాత లక్ష్మిదొడ్డే! 


నేను ఐదో తరగతిలో వున్నప్పుడు బళ్ళో మల్లయ్య మాస్టారు "ఆధునిక మూల్యాంకన దర్శిని"  అనే పుస్తకం గురించి చెప్పారు. అందులో వుండే లెక్కలు, ఇంగ్లీష్ లాంటి సబ్జెక్టులలో వుండే కొత్తకొత్త ఎక్సర్సైజుల గురించి విన్న తర్వాత నాకెలాగైనా ఆ పుస్తకం కొనుక్కోవాలనిపించింది. తీరా అమ్మతో వెళ్లి ఊళ్ళో వున్న పుస్తకాల షాపులో అడిగితే అది విజయవాడలో తప్ప దొరకదు అని చెప్పారు. వెంటనే విజయవాడ సత్యన్నారాయణపురంలో రాజన్ కిళ్లీషాపు పక్కనున్న ఇంట్లో అద్దెకున్న మా లక్ష్మిదొడ్డకి ఉత్తరం రాసేశాను నాకు ఆధునిక మూల్యాంకన దర్శిని పుస్తకం కొనిపెట్టమని. నా ఉత్తరం అందిన వెంటనే "మన లల్లి అడిగింది, వెంటనే కొని పంపిద్దాం" అన్చెప్పి మా సుబ్బారావు పెదనాన్న ఆ పుస్తకం కొని, దానికి మంచి రంగురంగుల సోవియట్ ల్యాండ్ పేజీల అట్ట వేసి రిజిస్టర్డ్ పోస్టులో పంపించారు. ఐదో తరగతిలో అంత అందమైన ప్యాకేజ్ అందుకోవడం నాకు భలే గొప్పగా అనిపించింది. ఈ రోజుకీ ఏ పుస్తకం కొన్నా, ఆ కొత్తపుస్తకపు వాసనలో జ్ఞాపకం వచ్చేది ఆ ఆధునిక మూల్యాంకన దర్శిని వాసనలే.

మొట్టమొదటి సారిగా ఇల్లు వదిలి హాస్టలుకి వెళ్ళినప్పుడు ఇంటికి దూరంగా వుండి బెంగ పెట్టుకుంటానని హైదరాబాదు నుంచి లక్ష్మిదొడ్డ, అప్పటికే ఉద్యోగం కోసం రియాద్ వెళ్లిన సుబ్బారావు పెదనాన్న చెరో ఉత్తరమూ రాసేవాళ్ళు. నాకు స్టాంప్స్ కలెక్ట్ చేయడం ఇష్టం అని తెలిసిన పెదనాన్న నా కోసం తనకి, తన స్నేహితులకి వేరే దేశాల నుంచి వచ్చే ఉత్తరాల మీద వుండే స్టాంపులని తీసి, దాచి నాకు రాసే ప్రతి ఉత్తరంలో పెట్టి పంపించేవారు.

నా పెళ్ళైన కొత్తలో గ్యాస్ సిలిండర్లు అంత సులువుగా దొరికేవి కావు. "అడగ్గానే మనకిష్టమైనట్టు పెళ్లి చేశారు కదా, మన పెద్దవాళ్ళనింకెప్పుడూ ఏమీ అడిగి కష్టపెట్టకూడదు" అనేసుకుని కిరోసిన్ స్టవ్వుతో సతమతమౌతూ - ఇంగువ పోపు ఘుమఘుమలకన్నా కిరోసిన్ ధుమధుమలతో నా వచ్చీరాని వంటని నింపేస్తున్నానని తెలిసి - "అయ్యో పాపం! పిల్ల కష్ట పడుతోంది" అని తెలిసిన గ్యాస్ డీలర్ల చుట్టూ పట్టువదలకుండా తిరిగి నాకోసం ఓ సిలిండర్ని సంపాదించేసింది మా లక్ష్మిదొడ్డే.

తొలిచూలు కానుపుకి రాజమండ్రి వెళ్లిన నా కోసం, అమ్మకు సాయంగా ఉండడం కోసం రాజమండ్రి వచ్చింది లక్ష్మిదొడ్డ. అప్పుడు అమ్మావాళ్లు అద్దెకున్న నిబ్బరాజు గారింట్లో సదుపాయంగా ఉండదని పురుడైన పదకొండో రోజు వరకూ హాస్పిటల్లోనే ఉంచింది అమ్మ నన్నూ, పుట్టిన బుజ్జిగాడినీ. ఆ పదకొండు రోజులూ లక్ష్మిదొడ్డ నాకు సాయంగా నాతో పాటే ఉండేది. రాత్రి పూట పక్కలో వున్న చంటిపిల్లాడు కదిలితే,  నా కన్నా ముందు ఆవిడ లేచి "నువ్వు పడుక్కో లల్లీ! నిద్ర లేకపోతే నీరసం వస్తుంది" అంటూ చంటిపిల్లాణ్ణి  రెండు చేతుల్లో ఎత్తుకుని ఊపుతూ రాత్రంతా అలాగే కూర్చునేది. మళ్ళీ పొద్దున్నే పెందరాడే నేను లేవకుండానే ఇంటికెళ్లి స్నానం చేసి, చాకింటి చీర కట్టుకుని కొత్తరూపాయి నోటులా ఫెళఫెళలాడుతూ, నా కోసం పాలూ, బ్రెడ్డూ పట్టుకొచ్చేది. నా పథ్యం కోసం శొంఠిపొడి, కాయం, కారప్పొడి అన్నీ ఓపిగ్గా చేసి పెట్టేది. మధ్యాహ్నం భోజనం తర్వాత కవిరి వేసిన తాంబూలం కట్టించుకొచ్చి నాతో తినిపించేది. అన్నం తినగానే నిద్రొస్తోంది అంటే బాలింత మధ్యాహ్నం పడుకోకూడదు అని, అలా అని పుస్తకాలూ చదవకూడదు అని, నాతో ఏవో కబుర్లు చెబుతూ కూర్చునేది. అందులోనూ అదే టైంలో కత్తిపీటతో అనాసపండు కోస్తూ తన చెయ్యి కూడా కోసుకుంది పాపం! అది బాగా లోతుగా తెగింది కూడా. అయినా సరే! అదేమీ లెక్క చెయ్యకుండా మా అమ్మతో పాటు, తనూ ఇంకో అమ్మలాగే నాకు ఏ నొప్పీ తెలీకుండా, తెలీనీకుండా సేవ చేసింది.

నేను పుట్టిన దగ్గర్నుంచీ, నాకు పిల్లలు పుట్టే వరకూ నా జీవితపు పుస్తకంలో మా లక్ష్మిదొడ్డ ప్రసక్తి రాని పేజీ లేదు.

మా చిన్నప్పుడు ...
ఒళ్ళంతా వాయిలు కోక
కళ్ళకు కాటుక రేఖ
బారెడు ఈత పాయల జడ
తెల్లగా - చలాకీగా
సన్నగా - చురుగ్గా
ఒబ్బిడిగా - శుభ్రంగా 
పొడుగ్గా - గడుగ్గాయిలా
చూడ్డానికి "అమెరికా అమ్మాయి" దేవయానిలా ఉండేది మా దొడ్డ.


అలా అమెరికా అమ్మాయి సిన్మా హీరోయిన్లా వుండే మా దొడ్డకి సరిగా-సరిజోడుగా మా సుబ్బారావు పెదనాన్న కూడా అమెరికా అబ్బాయిలా ఉండేవారు. పచ్చగా, ఎత్తుగా, సన్నగా ఉండి మెడికల్ రిప్రెజెంటేటివ్ కిట్ పట్టుకుని, తలకి హేటూ, కళ్ళకి గాగుల్స్ పెట్టుకుని వచ్చే మా పెదనాన్నని చూసి ఎవరో ఫారినర్ అని అనుకునేవాళ్లు.

ఇల్లాళ్లు వాళ్ళవాళ్ళ పతిదేవుళ్ళని పదిమందిలో "ఏమండీ" అని పిలవడానికే మొహమాట పడుతూ ఉండే ఆ రోజుల్లోనే లక్ష్మిదొడ్డ మా సుబ్బారావు పెదనాన్నని "ఇదిగో సుబ్బులూ!" అని పిలిచేది. ఇద్దరూ చిన్నపిల్లల్లా  పోట్లాడుకునేవాళ్ళు, మళ్ళీ అంతలోనే పోట్లాట మర్చిపోయి బోల్డన్ని మాట్లాడుకునేవాళ్లు. పిల్లలైన మాతో ఆట్లాడుకునేవాళ్లు. పప్పిని తీసుకెళ్లి పెంచుకున్నదొడ్డ-పెదనాన్నలకి కొంచెం ఆలస్యంగా ప్రశాంతి పుట్టింది. సుబ్బారావు పెదనాన్నకి పుట్టపర్తి సాయిబాబామీద చాలా నమ్మకం ఉండేది. అందుకే ప్రశాంతికి ఆ పేరు పెట్టారు.

అన్నట్లు మర్చిపోయాను చెప్పడం... మా దొడ్డ వాడే భాష చాలా తమాషాగా ఉంటుంది. 

లొడలొడ వాగడం - అంటే ఎక్కువగా మాట్లాడడం
దడదడలాడిపోతోంది - అంటే నీరసంగా వుంది
లొట్టలొట్ట చేతులు, లొట్టలొట్ట కాళ్ళు - అంటే సన్నగా ఉన్నట్లు (నన్ను చిన్నప్పుడు ఎప్పుడూ ఇలాగే అనేది)
వంకాయ బంగాళదుంప పేస్ట్ - పేస్ట్ అంటే ముద్దకూర
టమటమా పప్పు - టొమాటో పప్పు
టమటమలాడించడం - దెబ్బలాడడం (పోట్లాట)
మంకీ బ్రాండ్ - అల్లరి పిల్లలు
డిబ్బీ - పెద్దకబుర్లు చెప్పే పిల్లలు

ఇప్పటికీ ఒక్క నిముషం కూడా కూర్చోకుండా, ఎప్పుడూ ఏదో ఒకటి చేస్తూ ఉంటుంది మా లక్ష్మిదొడ్డ. 

ప్రశాంతి చిన్న పిల్లగా వున్నప్పుడే - కొండంత అండగా వుంటారనుకున్న పెదనాన్న గుండెనొప్పి  భరించలేక వెళ్ళిపోతే - తనకి తానే అండనుకుని, తనని తానే ఆదుకుని - పట్టుదలే పెట్టుబడిగా చీరల వ్యాపారం చేసి - తన కాళ్ళ మీద తను నిలబడి - తన కూతుర్ని ఒకింటి కోడలిగా నిలబెట్టింది స్వయంసిద్ధ మా లక్ష్మిదొడ్డ.

మా లక్ష్మిదొడ్డ  ఐదు-పదహార్ల వయసులోకి అడుగు పెట్టబోతూ కూడా పదహారేళ్ళ పడు-చురుకుదనంతో కదులుతూ ఉంటుంది. "నీకెన్నేళ్లు దొడ్డా!" అనడిగే నాతో "ఎంతా?! ఇంకా పదహారే నాకు" అని నవ్వేస్తుంది ఇప్పటికీ.

GPS పెట్టుకుని కూడా తప్పిపోగలిగే హైదరాబాదు రోడ్లలో, ఏ రోడ్డులో ఏ మలుపులో చెట్టు ఉంటుందో, పోస్టుబాక్స్ ఏ వైపు ఉంటుందో చీకట్లో కూడా గుర్తులు చెప్పగలిగే మా లక్ష్మిదొడ్డని చూసి క్యాబ్ డ్రైవర్లు కూడా ఆశ్చర్యపోతారు.

కలిమి మిగలదు

లేమి నిలవదు

కలకాలం ఒకరీతి గడవదు

నవ్విన కళ్ళే చెమ్మగిల్లవా 

వాడిన బ్రతుకే పచ్చగిల్లదా  -

అన్న పాట స్ఫూర్తితో, ఎంత కష్టాన్నైనా నవ్వుకుంటూ, ఈదుకుంటూ వచ్చేసిన మా లక్ష్మిదొడ్డ నా all-time-favorite-real-life-heroine!

 It is always said that:
    Every fairy tale has a prince

    Every story has a hero

    Every family has a head

    Every office has a chairman

    and also that:

    Two is a company

    Together can have fun

    Duet is sung by two

    Duel is done by two

    You rewrote all those rules:


    You took over the prince

    You made hero a part of you (i.e., heroine)

    You're both mommy and daddy for your offspring.
    You're the boss of your life

    and also


    You learnt to enjoy being yourself

    You have fun even while chasing your life

    You sing all voices in a life's chorus

    You play all sides in the game of life.....

    That's why I'm proud to say....లక్ష్మిదొడ్డా!

    YOU inspire me.....

మంచుపూట నేర్చిన మంచిమాట - సంక్రాంతుల కాంతుల మించునంట...

ఎప్పట్లాగే ఈసారి కూడా సంక్రాంతి పుష్యలక్ష్మి మా ఊళ్ళో మంచుపూల వానలో తనివి తీరా తడిసింది.
ముగ్గు లేదని ముడుచుకున్న వాకిలి మంచుపూతతో మెరిసింది, మురిసింది.
నేల మీద నిలవలేని ముగ్గు ఇంటి ముంగిట ఇనప గుమ్మటమెక్కి మంచు చుక్కల మెలికలు తిరిగింది.

పెరట్లోని చెట్లు -  కప్పుకున్న ఆకులవీ, తప్పుకున్న ఆకులవీ - మంచు చిగురులు తొడిగాయి.  

శుక్రవారం మధ్యాహ్నం మొదలైన మంచువాన శనివారం మధ్యాహ్నానికి ఓ పదంగుళాల దళసరి కంబళైంది పుడమికి.
శుక్రవారం బడులు తొందరగా వదిలేశారు - పిల్లలను చప్పున ఇంటికెళ్లి వెచ్చగా ఒదిగుండమని.
శనివారపు ఆట-బడులు, పాట-బడులు అన్నీ కూడా చలి పాలబడి మూత-బడులు. 

ఇంట కాలు నిలవని పిల్లలు కాలుగాలిన పిల్లులే ఇక !
ఊసుబోవని ఇంటి సావిట్లో ఆటల పందిరిగా పిల్లలజంట  - వంటింట్లో పాటల సందడి తోడుగా గరిట తిప్పగా సాగిన నా వంట.
అన్నాల వేళకు నోటికి హితవుగా వెచ్చావెచ్చని పులుసు కూరల బువ్వల నిండిన బొజ్జలు.
ఆకలి తీరినపాటునే మళ్ళీ మొదలైన Super Mario Odyssey ఆటలు. 
ఆటల మునిగిన పిల్లల పక్కనే ఓ మూల కూర్చుని నెమరేస్తూ నే తిరగేసిన పాత పుస్తకాల దొంతరలు.

వారానికి ఒక పూట అపురూపంగా దొరికే siesta-సమయాన్ని అందబుచ్చుకుని, మెట్లెక్కి వెళ్ళబోతున్న నాన్నగారు చెప్పిన మాట - సరిగ్గా మూడున్నరకి లేపమని. ఎందుకూ అంటే ఇంటి ముందున్న మంచుమరుగు ఇప్పుడిప్పుడే కరగదు కదా! ఎత్తిపోద్దామని.

నేనర్స్ చెప్పిన మాట విన్న పిల్లలు - ఒకరికొకరు కనుసైగ చేసుకున్నారు ముసిముసినవ్వులతో.
వాళ్ళ ఎత్తు ఏంటంటే తను లేచేలోగా చడీచప్పుడు చేయక వెళ్లి దాదాపు ముప్పావు అడుగు ఎత్తున్న మంచు-కంబళిని సంబాళించాలని.

ఈలోగా ఏమయ్యిందంటే ఇంటి బయటున్న చిరుగంట మోగింది.
ఎవరా అని తలుపు తీస్తే - ఎవరో ఇద్దరు బంగారుతండ్రులు, మా-మంచివారు, కొంచెం పైకమిస్తే మంచు తొలిగిస్తామని వచ్చారు.
వచ్చి అడిగిందే తడవు వాళ్ళడిగిన దానికన్నా ఎక్కువే ఇచ్చి, వారు చెయ్యబోయే సాయానికి మెచ్చానని ఓ మాటందించి, లోపలికొచ్చి పిల్లలకి మీ ఆట ఆపక్కర్లేదు, మంచు తొలిగించే ఆపద్బాందవులొచ్చారని చెప్పా.

ఓ గంట లోపులోనే ఇంటి ముంగిలి మంచు-నలుగు తొలిగి వెలిగిపోయింది. వచ్చినవారు నేనిచ్చినది పుచ్చుకుని నవ్వుమొహాలతో తరలిపోయారు.

ఈలోగా నిద్రనుంచి లేచొచ్చి కిటికీలోంచి బయటికి చూసిన నాన్నగారికి తళతళలాడుతున్న వాకిలి కనిపించి ఆశ్చర్యపోయారు. జరిగిందేంటో తెలుసుకుని తనను లేపనందుకు నొచ్చుకున్నారు.

"మీరెందుకు లేవడం, నేనర్స్? మంచు తీస్తామని ఎవరో వచ్చారు. అమ్మ డబ్బులు కూడా ఇచ్చింది. ఫర్లేదు! మన పని తగ్గింది. వాళ్ళకీ కొంచెం allowance దొరికింది" పిల్లల సర్దిచెప్పబోయారు.

"వాళ్లకి ఎంతసేపు పట్టింది?" నాన్నగారి ఆరా.

"ఎంతా ? మహా అంటే ఓ నలభయ్యో-ఏభయ్యో  నిముషాలు" ఆట మీంచి చూపు తిప్పకుండానే వచ్చింది ఉత్తరం. 

"అదే మరి! వాళ్ళిద్దరికీ ఏభై నిముషాలు పట్టింది. అంత చలిలో ఆరుబయట పనిచేయడం ఎంత కష్టం? మనందరం తలో చెయ్యీ వేసుంటే అందరికీ తలో పది నిముషాలే పట్టేది కదా! డబ్బులివ్వడంతో వాళ్లకేదో మనం ఉపకారం చేశాం అనుకోకూడదు. వీలైనంత వరకూ చెయ్యగలిగిన సాయం చెయ్యాలి. ఈసారి నుంచీ అలాగే చేద్దాం - సరేనా?!" - అనునయింపు చాటున ఓ చిన్న మందలింపు.

"అలాగే నేనర్స్, తప్పకుండా గుర్తుంచుకుంటాం!" ఆట ఆగి ఆలోచనయ్యింది. ఆలోచన ఆర్ద్రతయింది. ఆర్ద్రత  మరువలేని బతుకు-పాఠమయ్యింది.

Sun-కాంతి లేని మా చోట
సంక్రాంతి మనసుకి మాత్రమే తెలిసిన ముచ్చట 
మంచుపూట నేర్చిన మంచిమాట 
సంక్రాంతుల కాంతుల మించునంట... 



                                                                                    

నాతో నేనే!

ఇంకొద్ది సేపట్లో ఇప్పటి 'ఈ ఏడు' అప్పుడే రేపటి 'నిరుడు'
ఎప్పట్లాగే పోగు చేసుకున్న ఎన్నో జ్ఞాపకాలు
నే కలిగించిన ఖేదాలు
నా కనిపించిన మోదాలు
నే గుచ్చిచ్చిన ఇచ్చకపు మాటల మెచ్చుకోళ్ళు వెలిగించిన చిరునవ్వుల పూలు
నాకే తెలిసీ తెలియక, నే నొప్పించిన బాధల నలిగి, నేనే అనుభవించిన నొచ్చుకోలు
జారిపోయిన క్షణాలు, నిన్నెప్పటికీ చేరుకోలేనంటూ పెరిగిపోయిన దూరాలు కొన్ని
దరికి చేరిన స్నేహాలు, ఇంకెప్పటికీ వదిలిపోనన్న హామీలు కొన్ని

ఆదికి అంతం కానిదీ, అంతపు మొదలెరుగనిదీ 
ఈ అనాది కాలపు దారిలో ఓ కొత్త మలుపు మొగసాల - ఈ పూట.
ఇలా ఇక్కడ ఆగి - ఒక్కసారి ఇప్పటివరకూ నడిచొచ్చిన ఆ పాత మలుపులో పోగేసుకొచ్చిన తలపుల్ని నెమరేసుకుంటే... తరచి చూసుకుంటే ...
రాసుకుంటే నాకై నేను నా గడిచిన సంవత్సరపు నొప్పొప్పుల బేరీజుల పంచాంగం...
తేలిన లెక్కేంటంటే...
మోదమూ నాదే, ఖేదమూ నాదే...
నవ్వూ నాదే, నొప్పీ నాదే...
మాటా నాదే, మాటకి మాటా నాదే
ఇంతకు ముందు నేనుగా నాతో కలిసి
ఇప్పటి దాకా నాతో నేను చేస్తున్న ప్రయాణం
ఇటుపైన కూడా నాతో నేనే
నాకు నేర్పుకుంటూ నేనే
నాతో కలిసి నేర్చుకుంటూ నేనే
నే నేర్పినది నెమరేసుకుంటూ నాతో నేనే!

ఆకురాలుకారు ఆ మలుపులో…

పూలకారు గడిచె.
ఎండకారు ముగియవచ్చె.
ముంగిట వాలిన రంగుటాకు ఆకురాలుకారు ఆ మలుపులో నిలిచెనంటూ కబురందించె.

మా ఊళ్ళో ఆకురాలుకారులో చెట్లు ధరించే ఆకుల వర్ణాంబరాల సంబరం చూడాల్సిందే.
చూసి సంబర పడాల్సిందే.

 అప్పటిదాకా ఒక్క రంగుతో వుండి ఒకే మచ్చులో అచ్చేశారా అన్నట్లు ఆకుపచ్చగా మెరిసే పచ్చనాకులన్నీ రంగులు పులుముకుని ఒక్కసారిగా రంగుటాకులై పోతాయి.

అల్లప్పుడెప్పుడో దేవుల్లపల్లి వారు పాట కట్టారు.
ఏమనీ?
ఆమనినే నిలుపుకొమ్మని.
కొమ్మల ఆకులు తెంపి పోగులు పెట్టే ఆకురాలుకారుని పొమ్మని.

ఆ పాటేంటంటే ...

శీతవేళ రానీయకు, రానీయకూ
శిశిరానికి చోటీయకు, చోటీయకూ
ఎద లోపల పూలకారు
ఏ నాటికీ పోనీయకూ

సరేనబ్బా! అదీ ఆలోచిద్దాం.

పూలకారు పూసే మొక్కల ముస్తాబుతో బావుంటుంది.
ఎవరూ కాదనం. 
మరి  మానులయి ఆకసపు అంచుల చేరి ఊసులాడుకునే తరువుల సంగతేంటి?
ప్రతి మానూ చినుకు పలకరింపుకి పులకరించి చివురులెత్తునేమో కానీ పూల నగలను అరువు తెచ్చుకోలేదు కదా!
పూలేవని, పూల్లేవని చెట్లు బెంగెట్టుకుని చిన్నబుచ్చుకుంటే అస్సలు బావుండదు కదా!
అందుకని పూలు పూయని ప్రతి చెట్టుకూ ఆకు పచ్చల తాపడం కావాల్సిందే!

ఎవరు నేర్పేరమ్మ ఈ కొమ్మకూ ...పూలిమ్మని రెమ్మరెమ్మకూ?! అన్న భావకవి దేవులపల్లి వారి పల్లవిని తిరగరాసి  ఎవరు చెప్పేరమ్మ ఈ చెట్టుకూ... ఆకు పొదగమని కొమ్మ కొమ్మకూ?!  అని పాడి పల్లవముల చిరుగాలుల ఊయలలూచు పల్లవీ మణిని మురిపించాల్సిందే!

సరే! ఎండ పొడన వెచ్చగా ఉండిపోయి రాలకుండిన పచ్చనాకుల చూసుకుంటూ ఉంటే కొన్నాళ్ళు బానే ఉంటుంది. మరి ఎప్పుడూ ఒకే రంగంటే ఎలా?
కారు కారుకీ మారుతూ, మార్పు మార్పుకీ హొయలొలికించే తరువు తనువు మురిపెం చూడాలంటే ఆకు రంగులద్దుకోవాలి, పండాలి, రాలాలి.
శీతకారున మోడువారాలి.
ఆమని వేళకి చిగురెత్తాలి.
చిగురు చిగురుకూ పరువంపు పొగరెక్కి తల ఎత్తాలి.

ఇన్ని జరగాలంటే ...
ఇంతవరకూ పూలకారు నిండిన మదిలో ఈ ఆకురాలుకారు రంగుటాకుల సొగసూ పండాలి, ఉండాలి.
శీతవేళ మోడువారిన పుడమిపుట్టువుని చూసి ఎద బావురుమనకుండా ఉండాలంటే రంగుటాకుల నెమరు కావాల్సిందే! 

అన్నట్లు... ఇంకో మాట! పసుపు, ఎరుపు, నారింజ, కెంపు, సిందూరం... ఒకటా రెండా ఎన్నెన్నో వన్నెల నద్దుకుని, కళకళలాడే పూలకి దీటుగా కలకలమంటూ, కలకాలముంటామనుకుంటూ కుదురుగా కొమ్మల నిండా పరచిన రెమ్మల దారుల వరసలు పేర్చుకుని సర్దుకునుంటాయా రంగుటాకులు.

వాటి రంగుని చూసి నీ ఎదలో బెంగ రాక మానదు - మెరిసే ఈ రంగుటాకులు రేపో మాపో రాబోయే చినుకుల జడికి తడిసి, బిగిసి, బరువెక్కి, పండి - పండుటాకులై  రాలి ఎండుటాకులుగా కాలికింద నలిగే క్షణం ఇంకెంతో దూరంలో లేదు కదా అని.

పొరపాటున కూడా పండుటాకను మాట వాటి చెవిన పడనీయకు. 
ఆ వన్నెల జాతర మూన్నాళ్ళ సంబరమేనని నీకూ తెలుసు, నాకూ తెలుసు. 
కానీ రాలేదాకా హాయిరెమ్మల వూగుతుండే ఆకుకి తెలియనీయకు.
ఆకుని సోలనీయకు.
తొందరపడి రాలనీయకు.

అందుకే ఈ ఒక్కసారికీ కృష్ణశాస్త్రిగారి పాట నే వినిపించుకోదల్చలేదు.

దాన్నే మార్చి పాడుకుంటా ... నా మాటల్లో...

శీతవేళ ఏనాటికొ, ఏనాటికో !?
శిశిరానికి రంగేసుకొ, రంగేసుకో
ఎద లోపల పూలకారు
ఏ నాటికీ ఉంచేసుకో!

కృష్ణ-పక్షమైన రజని

చిన్నప్పుడు - ఇంట్లో దేవతార్చనకి పూలు కోయడం బోల్డంత ఇష్టంగా ఉండేది.

పూలు కోయడం అనేది మామూలు పనే. అందులో పట్టి చూడడానికి ఏ విశేషమూ వుండదేమో. కానీ నాకు మాత్రం చిన్నప్పుడు పూలు కోసే ఆ పది, పదిహేను నిముషాల సమయం ఎంతో బాగా అనిపించేది. పైగా అప్పటికి వున్న ఊరు, ప్రదేశాన్ని బట్టి, అప్పటికి వింటున్న పాటల బట్టి ఎన్నో ఎన్నెన్నో మంచి జ్ఞాపకాలు.

జంగారెడ్డిగూడెంలో  వున్నప్పుడు పొద్దున పొద్దున్నే వెళ్ళి గార్డుగారి ఇంటి ఎదురుగుండా ఖాళీ స్థలంలో వున్న గరుడవర్ధనం పూల చెట్టెక్కి - దగ్గర్లోనే వున్న గుడి మైకులోంచి వచ్చే ఎమ్మెస్ సుబ్బులక్ష్మి గొంతులో 'శ్రీరంగ పుర విహారా ..." వింటూ అమ్మ చేసే పూజ కోసం రేపు విడవాల్సిన మొగ్గలకి చేయి తగలకుండా కోసిన పూలు తెల్లటి జ్ఞాపకం.

పీబీ శ్రీనివాస్, ఎస్జానకి మెత్తటి గొంతులతో శ్రీశైల మల్లికార్జున సుప్రభాతం పాడుతుంటే మేల్కొంటున్న మా గుళ్ళో శివుడితో పాటే లేచి చెల్లాయత్త వంటింట్లో కొలువైన ఇష్టదేవతల పూజ కోసం కోసిన ముద్ద మందారాలు, మొల్లలు - ఎర్రటి తెల్లటి జ్ఞాపకం. 

అనాతవరం నట్టింట్లో దేవుడి గూట్లో సింహాసనంలో విఘ్నేశ్వరుడు, అన్నపూర్ణాదేవి విగ్రహాలకి పూజ చేసే లలిత దొడ్డ పూజ కోసం ఆల్ ఇండియా రేడియో - విశాఖపట్టణం స్టేషన్లో వచ్చే భక్తిరంజని పాటలు వింటూ పూలబుట్ట లోకి కోసిన మందారాలు, నిత్యమల్లె పూలు, డిసెంబరాలు  - రంగురంగుల జ్ఞాపకం.

పూజ కోసం కోసిన ఆ పూలని తాకి తాకి, ఆ పూల పేర్లను పలుమార్లు తలచి తలచి మురిసిపోయేదాన్ని.

అసలా పూల మీద అంత ఇష్టం ఎలా కలిగిందీ, అదెలా పెరిగిందీ అనాలోచిస్తే - మనసులో మొట్టమొదటగా కదిలేదీ, మెదిలేదీ ఒక సంప్రదాయ గీతం.

కాటుక రంగులో చుక్కల వెలుగులో హొయలుపోతున్న రాజసమైన కృష్ణరజనిని వెలుగు రేఖలతో వెలిగిస్తూ ఎదిగివస్తున్న ఛాయామార్తాండ బింబపు పెంపుని జాముజాముకీ పూలతో, పూలమీద మెరిసే  నానావిధవర్ణరాశులైన నవరత్న శోభలైన పుప్పొడుల ఛాయలతో పోల్చి - శ్రీ సూర్యనారాయణా ... మేలుకో ... హరి సూర్యనారాయణా అతి మెత్తగా ఆ భానుడిని మేలుకొమ్మని స్తుతిస్తూ, నుతిస్తూ - బాలాంత్రపు రజనీకాంతరావుగారు కూర్చిన సూర్య-స్తోత్ర-మాల వింటూ పెరిగానేమో - అక్కడ మొదలయి - ఇప్పటికీ వింటుంటానేమో - ఇల్లిప్పటిదాకా పూల పేరు వినగానే చుట్టుముట్టే పులకరింతల పొలకువ నన్నల్లాగే అంటిపెట్టుకుని వుంది.

శ్రీ  సూర్యనారాయణా ... మేలుకో ... హరి సూర్యనారాయణా

పొడుస్తూ భానుడు పొన్నపూవూ ఛాయ పొన్నపూవూ మీద బొగడ పూవూ ఛాయ

ఉదయిస్తు భానుడు ఉల్లిపూవూ ఛాయ ఉల్లిపూవూ మీద ఉగ్రంపు పొడి ఛాయ

గడియెక్కి భానుడు కంబపూవూ ఛాయ కంబపూవూ మీద కాకారి పూ ఛాయ

జామెక్కి భానుడు జాజిపూవూ ఛాయ జాజిపూవూ మీద సంపెంగి పూ ఛాయ

మధ్యాహ్న భానుడు మల్లెపూవూ ఛాయ  మల్లెపూవూ మీద మంకెన్న పొడి ఛాయ

మూడుజాముల భానుడు మూలగపూవూ ఛాయ మూలగపూవూ మీద  ముత్యంపు పొడి ఛాయ

అస్తమాన భానుడు ఆవపూవూ ఛాయ ఆవపూవూ మీద అద్దంపు పొడి ఛాయ

వాలుతూ భానుడు వంగపండూ ఛాయ వంగపండూ మీద వజ్రంపు పొడి ఛాయ

గ్రుంకుతూ భానుడు గుమ్మడీ పూ ఛాయ గుమ్మడీ పూ మీద కుంకంపు పొడి ఛాయ 

అలా అలా ఆ పూల ఛాయలో బాల్యపు పసిదారుల పరుగెత్తి  - పసిడి వన్నెల కౌమారంలో అడుగిడి - అప్పటివరకూ పరుగిడిన అడుగు,  అలికిడి కూడా వినబడని నడకల నిలకడ కాగానే కంటికానినవి అచ్చొత్తిన పుస్తకాల విచ్చిన పూలలాంటి అచ్చతెలుగు అక్షరాల మాలలు -  దేవులపల్లివారి జిలిబిలి పలుకుల కృష్ణపక్షపు కవితా చంద్రికలు. 

మొట్టమొదటగా పాడుకున్న దేవులపల్లివారి పాట - ఇప్పటికీ జీవనగమనమైన పాట -ఆకలా , దాహమా చింతలా వంతలా ?- ఈ కరణి వెఱ్ఱినై ఏకతమ తిరుగాడ ! అంటూ సాగే ఆకులో ఆకునై ... అన్న పాట.

నేను పుట్టక మునుపే - అప్పటివరకు పల్లెల దారుల, ఏటి దాపుల, తోటల తోపుల మావిచివురుల మేసి కవితా-గానమాలపించిన కృష్ణ-కోకిల కంఠం మూగబోయిందట.

బెంగటిల్లిన ఆ కవికోకిల కవితాఝరిని ఆగనీయక తన కంఠంతో సంగీత-రజనీకాంతులతో వెలిగించారట రజని. ఆ గేయ కవితా కాంతులే కృష్ణరజని (కృష్ణశాస్త్రిగారి సాహిత్యం, రజనీకాంతరావుగారి సంగీతం) పేరిట కవితా-గేయాలయాయని  చదువుకున్నాను.

ఆ రజనీకాంతరావుగారు సాహిత్యంతో ఆడుతూ, సంగీతంతో పాడుతూ - ఆడుతూ, పాడుతూ - తెలుగు పాటని పలికించి, తెలుగు బాటని వెలిగించి - అమరపురికి తరలిరట - మరపురాని మధుర గీతాలు మనకి పంచి - ఈ విళంబిలో, వైశాఖ శుద్ధ సప్తమి నాడు (2018 ఏప్రిల్ 22).

కృష్ణశాస్త్రిగారి కవిత అమృతవీణట  - 

సంగీత చంద్రికల నలదినవి రజనీవారి కాంతులట  

అమృతవీణపై కాంతులీనిన కృష్ణరజని సాహిత్యసంగీతాల ప్రోవట

తన పక్షాన కృష్ణశాస్త్రిగారు లేని లోటు తోచిందో ఏమో 

తన పక్షమందు కృష్ణ లేక రజని కృష్ణపక్షమాయెనట    

సఖుని దరికి కృష్ణ-పక్షమైన రజని తరలినారట
వారిరువురి కలయిక నాకములోనట 

కృష్ణ-రజనీకాంతులు లేని భాషా-కృష్ణపక్షపు-రజనిలో కినిసెనిప్పుడట 

తెలుగు భావ కవిత....

ఇప్పుడింక తెలుగు భావకవితకే నోరుంటే ఇలా పాడుకునేదేమో ... అప్పుడెప్పుడో  కృష్ణశాస్త్రిగారు రాసుకున్న ఒక పాటలో మాటల్లా ...

ఆగి ఆగి మ్రోగి మ్రోగి 

అదే పిలుపు! అదే పిలుపు!

ఆగి ఆగి సాగి సాగి 

అదే నడక! అదే నడక! 

తెమలనీవు నా జాతర 

తెలవారదు కృష్ణరజని

మా ఇంటి మహమ్మద్ రఫీ కోసం...

ఇల్లే కైలాసం నీకు
చల్లని నీ పొదరిల్లు ఎదురు చూస్తోంది నీకోసం

ఇల్లాలున్న చోటే వైకుంఠం అన్నావు
చెల్లాయత్త నీ గది బయట గడుస్తున్న గంటలో అరవై యుగాలు లెక్కెడుతోంది

మా అన్న, మా బావ అంటూ నా-అన్నవారొచ్చిన  ప్రతిరోజూ నీ ఇంట పండగ
తమ్ములు-మరదళ్ళు, చెల్లెళ్ళు-బావమరుదులు - వచ్చి వేచి వున్నారు నీ కనుసైగ కోసం

ఇంటి-ఆడపడుచు నవ్వులే నువ్వడిగిన కానుక
ఆడపడుచులు కన్నీటి తళుకుల చిరునవ్వు దీపాలు వెలిగించి తెచ్చారు


మా చెవుల్లో రఫీ పాటంటే నీ గొంతే వినబడేంతగా నువ్వు సొంతం చేసుకున్న పాటలు
పాడగలిగిన వేళ పెదవులపై, పాడజాలని వేళ మదిలో ...
మొన్నా నిన్నటి నుంచి - నీ పాటే మోగుతోంది
"ప్రియతమా.... ప్రియతమా... నా మది నిన్ను పిలిచింది గానమై" - అంటూ

ఉయ్యాల్లో పసిపాపవై పరుండిన వేళ జోల పాడారేమో గాని
రెండోబాల్యంలో అలసి సోలిన నిన్ను ఈ రోజు గోల చేసి లేపాలని ఉంది
 
గాలిసంకెలల చిక్కి రాలేక వున్నాను
బెంగగా ఉంది ప్రసాద్ మామయ్యా!
ముమ్మారు పలికి - పలికించవా?
ఓం నమశ్శివాయ!  ఓం నమశ్శివాయ!! ఓం నమశ్శివాయ!!!

వనచరకొండల్లో నక్షత్ర దర్శనం - ముక్తాయింపు

అమ్మతో, పప్పితో రోజూ ఫోన్లో మాట్లాడుతూ - ఎప్పటికప్పుడు నాన్న ఆరోగ్యం గురించి, డాక్టర్లు చెప్తున్న ఆపరేషన్ వివరాల గురించి వింటూ - వాటిని బట్టి రాసినవి ఇంతకు ముందు కబుర్లు:  వనచరకొండల్లో నక్షత్ర దర్శనం - నాంది

నాన్నకి డాక్టర్ గూడపాటి రమేషు అంతకుముందు ఆంజియోగ్రామ్ చేశారు. స్టార్  హాస్పిటల్లో ఒకరోజు ICU లో వున్నారు.


నాన్న ICU లో వున్నప్పుడు మలయాళీ నర్సులు పక్కనే వుండి మలయాళం లో మాట్లాడుకుంటూ వుండేవాళ్ళు.

నాన్న వాళ్ళని పిలిచి చెప్పారు  - "మీరు తెలుగు నేర్చుకుని తెలుగులో మాట్లాడకపోతే నామీద మీరేదో చెప్పేసుకుంటున్నారని  గోపీచందుకి చెప్తాను" - అని.

వాళ్ళు వెంటనే నవ్వి - "తాతగారు - మీ మీద ఏమీ చెప్పుకోవట్లేదండి" - అని నవ్వేసేవాళ్లు.

డిసెంబర్ లో హైదరాబాదు వెళ్లిన అమ్మ, నాన్న చివరివారంలో ప్రతీ ఏడాది లాగే నాన్న SKBR క్లాసుమేట్స్ సరదాగా కలిసే ఓల్డ్ స్టూడెంట్స్ మీట్ కి వెళ్లి వచ్చారు.


ఆ  ఓల్డ్ స్టూడెంట్స్ మీటు కెళ్లే ముందు రోజే నాన్న డాక్టర్ గోపీచంద్ తో ఆపరేషన్ వద్దు అని చెప్పి - ఆయన అమ్మతో మాట్లాడతానంటే వద్దొద్దని చెప్పి - ఆపరేషన్ చేయించుకోవడానికి ఒప్పుకున్నది.

అప్పుడే డాక్టర్ని " ఈలోపు నాకొక ఓల్డ్ స్టూడెంట్ మీటొకటుంది తెలంగాణ లో - దానికి వెళ్లొచ్చా? " అడిగారు నాన్న.

"ఆ.. వెళ్ళచ్చు - దాందేవుంది వెళ్ళిరండి ఇబ్బందేం లేదు . ఎన్ని రోజులుంటుంది?" - డాక్టరుగారి ప్రశ్న.

"జస్ట్ టూ  డేస్ "- అన్న నాన్నతో  - " ఏం  చేస్తారు  మీ ఓల్డ్ స్టూడేంట్సూ" - అంటూ డాక్టర్.

"ఏం చేస్తారు?  - వెళ్తామక్కడికి - ఏదో అంతా సీనియర్  సిటిజెన్స్ కదా - ఏదో గుళ్ళూ గోపురాలు చూస్తారు పొద్దున్న. - మధ్యాహ్నం  మీటింగ్ పెట్టుకుని చిన్నప్పటి కాలేజ్ కబుర్లు అవీ చెప్పుకుంటారు - సాయంత్రం మా కుర్రాళ్ళు ఎంజాయ్ చేస్తాం " అన్నారు నాన్న.

డాక్టర్ కళ్లింతవి చేసి - "ఏంటి మీరు కుర్రాళ్ళా?"  అని నవ్వు.

"ఏవయ్యా - అరవై ఏళ్ళు దాటింతర్వాత సెకండ్ లైఫే కదా - ఆ లెక్కన ఇప్పుడు నాకు పదేళ్లే కదా - సాయంత్రం ఆరు తర్వాత నేను కుర్రాణ్ణై పోతా " అంతకన్నా నవ్వుతూ నాన్న.

"సరే వెళ్లి  రండి" అని నవ్వుతూ సాగనంపారు డాక్టర్.

2015 సంవత్సరం: 


జనవరి మొదటి వారంలో మాట్లాడినప్పుడు పప్పి చెప్పింది - నాన్నని 26వ తారీఖునొచ్చి హాస్పిటల్లో చేరమని డాక్టర్లు  చెప్పారని. పైగా పెద్ద వయసు మూలంగా రిస్క్ ఎక్కువ అని, ఆపరేషన్ సక్సెస్ కి 50:50 ఛాన్స్ అని చెప్పారనీ చెప్పింది.

అది తెలిసినప్పటినుంచీ ఎంతొద్దనుకున్నా కొంచెం బెంగగానే అనిపించింది.

ఈలోగా బదరి ఒకరోజు బాలాజీతో ఎప్పట్లాగే ఫోన్ చేసి మాట్లాడుతున్నప్పుడు - మాటల సందర్భంలో "బాలాజీ! అంకుల్ కి హార్ట్ సర్జరీ - హైదరాబాదులోనే వున్నారు ఇప్పుడు " అని చెప్పారు.

అంతే - ఆ తర్వాత బాలాజీ నాన్నకి ఫోన్ చేసి విషయాలు కనుక్కుని - మా కన్నా ఎక్కువగా ఆదుర్దా పడుతూ - నాన్న ఆపరేషన్ విషయాలు ఎప్పటికప్పుడు కనుక్కుంటూ బదరికి చెప్తూ వుండేవారు.

నేను దాదాపు రోజూ ఫోన్ చేసి పప్పితో మాట్లాడుతూ వుండేదాన్ని.

ఓరోజు చెప్పింది - ఆపరేషన్ కి ఎనిమిది మంది  బ్లడ్ డొనేట్ చేయాలని చెప్పారని. దానికి నాన్న - "నాకు యంగ్ బ్లడ్ కావాలి, ఆపరేషన్ తర్వాత నాది కొత్త లైఫ్ , యువక రక్తం ఉండాలీ" అని - అన్నారన్నది తలుచుకుని నవ్వుకున్నాము - ఈయనకి ఇక్కడ కూడా సెలక్షనే అని.

జనవరి 17 - శనివారం ఫోన్ చేసినపుడు నాన్న ఏం చేస్తున్నారు అనడిగితే - "అనాతవరంలో ప్రసాదు వాళ్లు భజన చేస్తున్నారు - బయట కుర్చీలో కూర్చుని స్పీకర్ ఫోన్లో  ఆ భజన వింటున్నారు" - అని చెప్పింది పప్పి. దాని గొంతు అంత హుషారుగా లేదు. నేనంటే దూరంగా వున్నాను నాకంతగా తెలియట్లేదు - కానీ పప్పి పక్కనే వుండి నాన్నతో పాటు హాస్పిటల్సుకి, టెస్టులకి వెళ్తూ చాలా స్ట్రెస్ తీసుకుంది.

 సరే - ఇంకో వారంలో సర్జరీ అనుకున్నాము.

జనవరి 24 శనివారం మామూలుగా ప్రతీ రోజులాగే పొద్దున్నే ఎనిమిదింటికి ఫోన్ చేశాను. పప్పి ఫోన్ తీసింది - 26 పొద్దున్న హాస్పిటల్ కి వెళ్తున్నాము అంది. ఇంకా తర్వాత ఏమీ మాట్లాడలేకపోతోంది - ఏడుస్తున్నట్టుగా అనిపించింది. నాకూ కంగారుగా అనిపించి గబగబా మాట్లాడి ఫోన్ పెట్టేశాను.

పక్కనే వుండి నన్ను చూస్తున్న బదరి "బెంగగా ఉందా బంగారం? పోనీ నేను వెళ్లిరానా?" అన్నారు.

అంతలోనే నా మొహం చూసి - అసలే - మనసు-చదివే-విద్య తెలుసు కదా "వద్దులే అందరం వెళ్దాం - ఫ్లైట్ టిక్కెట్లు చూడనీ" అని వెంటనే లాప్టాప్ ఆన్ చేశారు.

ఒక అరగంటలో - జనవరి 25కి షికాగో నుంచి హైదరాబాదుకి డైరెక్ట్ ఫ్లైట్ బుక్ చేశారు - మా నలుగురికీ - అంటే -  బదరి, నేను, బుజ్జిజింక-కిరణ్, అప్పటికి ఇక్కడేవున్న మా అత్తగారు.

ఇంక వీకెండ్ కావడంతో ఇద్దరం ఆఫీసులకి, బుజ్జిజింక స్కూలుకి అర్జెంటుగా ఇండియా వెళ్తున్నామని - రెండు వారాల్లో తిరిగి వస్తామని ఈ-మెయిళ్లు ఇచ్చి గబగబా ప్రయాణానికి కావలసినవి సర్దుకున్నాము.

పప్పికి వెంటనే ఫోన్ చేసి చెప్పాను - బయల్దేరి వస్తున్నామని. అమ్మతో కూడా మాట్లాడాను - కానీ నాన్నకి చెప్పొద్దని చెప్పాను - ఆయన్ని సర్ప్రైజ్ చేద్దామని.

ఎయిర్-ఇండియా ఫ్లైట్లో పదిహేను గంటల పాటు రకరకాల భాషల్లో సినిమాలు చూసుకుంటూ - చూడనప్పుడు నిద్రలో తూగుకుంటూ మొత్తానికి జనవరి 26 సాయంత్రానికి హైదరాబాదులో దిగాము.

ఎయిర్ పోర్ట్ కి బాలాజీ వచ్చారు. వస్తూనే - "బదరి! నిన్ను, కిరణ్ ని ఇంటికి తీసుకెళ్తాను - మనం ఇంటికి వెళ్లేదారిలోనే స్టార్ హాస్పిటల్ - లలితనక్కడ అంకుల్ దగ్గర దింపేసి వెళ్దాం" అని చెప్పారు - మనసు చదవడం బాలాజీకి తెలుసు మరి.

హాస్పిటల్ దగ్గర దిగగానే - అమ్మకి ఆల్రెడీ ఫోన్ చేశారెమో - అమ్మ బయటకొచ్చి నించుని వుంది. అమ్మని పలకరించి ఆవిడ దగ్గర సెక్యూరిటీ పాస్ తీసుకుని సెకండ్ ఫ్లోర్ లో వున్న నాన్న రూమ్ కి వెళ్లాను. నీలం రంగు హాస్పిటల్ గౌన్లో మంచం మీద పడుకుని టీవీ చూస్తున్న నాన్న నన్ను చూసి సంబరాశ్చర్యపోయారు. అందరం వచ్చామని తెలిసి బోల్డంత సంతోషపడ్డారు. నాన్నతో కాసేపు, కింద అమ్మ, లక్ష్మి దొడ్డతో కాసేపు మాట్లాడేసి ఈలోగా బాలాజీ వస్తే తనతో ఇంటికి వెళ్లాను. ప్రియని, పిల్లలని పలకరించి - ప్రియ పెట్టిన వేడివేడి భోజనం తిని కాసేపు కబుర్లు చెప్పి పడుకున్నాము.

మామూలుగా నాన్న దగ్గర ఒకళ్లనే వుండనిచ్చేవారు.

జనవరి 27 సాయంత్రం మాత్రం ఫామిలీ మొత్తాన్ని రావొచ్చు అని చెప్పారు. డాక్టర్లు వచ్చి - మరుసటి రోజు ఆపరేషన్ ముందు ప్రొసీజర్లు అవీ మాట్లాడతారని చెప్పారు.

27 పొద్దున్నించీ - పప్పి, నేను - స్టార్ హాస్పిటల్ బయటే వుండి నాన్నని చూడడానికి వచ్చేవాళ్లని పలకరిస్తూ వున్నాము.

అప్పుడే నాన్న చిన్ననాటి  స్నేహితులు భూషి బాబుగారు, వాళ్లబ్బాయి శంభన్నశాస్త్రి, అమ్మాయి పద్మ హాస్పిటల్ దగ్గర కలిశారు. భూషిబాబుగారు నాన్నని పలకరించి వచ్చి నాతో  "మీ నాన్నది గట్టి గుండె. మొండివాడు - నవ్వుకుంటూ తిరిగొస్తాడు - బెంగ లేదు" అని చెప్పి వెళ్లారు. ఆ మాటలు వినగానే బోల్డంత ధైర్యంగా అనిపించింది - మా నాన్న మొండితనం గురించి ఆయనకన్నా ఇంకెవరు అంత గట్టిగా ఎండార్స్ చేయగలరు గనక!

ఆ రోజే హాస్పిటల్ దగ్గర అనుకోకుండా బదరి తిరుపతిలో MBA ఫ్రెండ్ సాయి ప్రసాద్ కలిశారు. ఏమైనా హెల్ప్ కావాలంటే తప్పకుండా చెప్పమని పదేపదే చెప్పారు.

ఆ రోజు సాయంత్రం - ఎప్పుడూ హాస్పిటల్ దగ్గరే ఉంటున్న నన్ను - అక్కడ తప్ప ఇంకెక్కడా కలవలేమని - నన్ను చూడడానికి - ప్రసాద్ రెడ్డి, అనిత వచ్చి - ఎంతో ఇష్టంగా బెంగళూరులోని పాతరోజులు గుర్తు చేసి మాట్లాడి వెళ్లారు.

వీళ్లు కాక బ్లడ్ డొనేట్ చేయడానికి వచ్చిన మా నాన్న యువ-బంధువులు వచ్చి పలకరించేవారు.

ఎంత బయటికి ధైర్యంగా కనిపిస్తూ వచ్చే వాళ్లందరితో సరదాగా మాట్లాడుతున్నా - నాన్న ఆపరేషన్ టెన్షన్లో వున్న నాకు - మధ్యమధ్యలో వచ్చి పలకరించి - "మేమంతా మీ వెనక వున్నాం"  - అని చెప్పీ చెప్పకుండానే చెప్తున్న వీళ్లందరూ ఆపద్బంధువుల్లా, మనస్స్నేహితుల్లా (ఈ మాటలు - intended-టైపోలు) - మా ఆత్మీయ-సంపదలా  అనిపించారు. 

సాయంత్రమయింది. నేను, బదరి, బాలాజీ, అమ్మ, పప్పి, కిరణ్, లక్ష్మి దొడ్డ, రవి, బాబు - అందరం నాన్న రూంలో వున్నాం. డాక్టర్ గోపీచంద్, డాక్టర్ గూడపాటి రమేష్, ఇంకొకరెవరో అనెస్తెటిస్టు, నర్సులు వచ్చారు.

నాన్న మా అందరినీ వాళ్లందరికీ పరిచయం చేశారు.

ఇంతలో డాక్టర్ గోపీచంద్ నాన్నని అడిగారు - "సిగరెట్లు మానేయమన్నాను - మానేశారా ?" అని.

నాన్న " అప్పుడే మానేశాగా! " అన్నారు.

"అదే ఎప్పుడు?" అనడిగారు డాక్టర్.

"ఎప్పుడంటే - మొన్న గురువారం నుంచి" - నాన్న తడుముకోకుండా ఇచ్చిన జవాబు (అంటే జనవరి 22 నుంచి).

డాక్టర్ మాట్లాడుతూ ఉండగానే - బదరి, బాలాజీ - హాస్పిటల్ ఆడ్మిన్ తో ఏదో మాట్లాడాలని బయటికి వెళ్లారు.

నాన్న సమాధానం విన్న అనెస్తెటిస్టు - నన్ను, బాబుని, రవిని - బయటికి పిలిచి "ఈయనేంటండీ బాబూ - సిగరెట్లు మానేయమని నెలనుంచి చెప్తుంటే మొన్న గురువారం మానేశానని చెప్తున్నారు. ఆయనది ఎంత క్రిటికల్ ఆపరేషనో తెలుసాండీ? ఇప్పుడింక అసలు 50:50 కాదు ఇంకా ఎక్కువ రిస్క్ ఉండేలా వుంది" అని తెగ బాధపడి - ఆయన కంగారు పడి - మమ్మల్ని కంగారుపెట్టి వెళ్లిపోయాడు.

అతను మాట్లాడుతున్నంత సేపు కొంచెం బెంగగా విన్న మేము - అతనటు వెళ్లగానే - కాసేపు ఏమీ మాట్లాడకుండా కుర్చీల్లో పక్కపక్కన కూర్చుండిపోయాం.

ఒక రెండు నిముషాల్లో ఒకళ్ల మొహం ఒకళ్ళు చూసుకుని తెగ నవ్వుకున్నాము - పొద్దున్నించీ నాన్న హాస్పిటల్ వాళ్లతో వేస్తున్న జోకులు తలచుకుని.  ఒక్కోసారి ఏమీ చేయలేనప్పుడు అయినవాళ్లతో కలిసి నచ్చిన మాటలు మాట్లాడుకుని నవ్వుకుంటే మనసులో గుచ్చుతున్న బాధ అంతగా నొప్పనిపించదు మరి.




28 పొద్దున్న పదింటికి అనస్తేషియా ఇస్తామని చెప్పారు. కానీ పన్నెండున్నర  అయింది. 

మొదటి ఆపరేషన్ డాక్టర్ గోపీచందు చేసారు.

29న  కేర్ హాస్పిటల్ నుంచి డాక్టర్ PCగుప్తా వచ్చి స్టెంట్స్ వేసారు.

ఆపరేషన్ అయ్యాక తెలివి రావడానికి నాన్నబాగా ఇబ్బంది పడ్డారు. ఆపరేషన్ జనవరి 28 అయితే, ఫిబ్రవరి 2 కి పూర్తిగా తెలివొచ్చింది.

ICU లో వుండే నర్సులు, అక్కడ టెక్నిషియన్స్  - "మీకు తెలివొస్తోంది - కళ్లు  తెరుస్తారు - మీకు అంతా  తెలుస్తోంది" అని హిప్నొటైజ్ చేస్తున్నట్టు అంటూ తట్టి తట్టి లేపారట.

ఒక టెక్నిషియన్ వచ్చి గొంతులోంచి ట్యూబ్ లాగబోతే రాలేదు - నాన్నకి నొప్పి తెలుస్తోంది. కళ్ళెర్ర జేసారట. ఎలాగోలా ట్యూబ్ తీశాడు అతను.



ఈ లోపులో ఏమైందంటే నాన్న బెడ్డు తలకింద స్క్రూ  లూజయి కిందకెళ్ళిపోతోందట.
  ... ... ... ...
.... ... ....

నాన్న మాటల్లో

" అసలు పెయిన్ ఒచ్చేస్తోంది - తట్టుకోలేకపోతున్నాను - సిస్టర్ని పిలిచాను - నేను మాట్లాడుతున్నాను  అనుకుంటున్నాను - మాట బయటికి రావట్లా . నేను తిట్టేస్తున్నానని నాకనిపిస్తోంది - తిట్టేస్తున్నాను కూడా - ఇంతలో ఇంకోసిస్టర్ వచ్చి బెడ్డు రిపేర్ చేసేవాణ్ణి పిలుచుకొచ్చింది . వేరే రెండు మూడు దిళ్లు పట్టుకొచ్చి నా తలకింద పెట్టి తన చెయ్యి పెట్టి  నా తల  పైకెత్తిందన్నమాట. ఈలోగా బెడ్డు రిపేర్ అయ్యింది. మధ్యాహ్నం, సాయంత్రం వరకు ఉంచారు అందులో - సాయంత్రం రూంకి షిఫ్ట్ చేశారు".
 ... ... ...
... ... ...


ఆపరేషన్ అయ్యాక నాన్నకి మాట రాలేదు. మాకందరికీ కంగారుగా అనిపించింది.

రెండో రోజు - పక్కనే కొంచెం దూరంలో ఇంకో హాస్పిటల్ బిల్డింగ్ లో వున్న స్పీచ్ థెరపిస్టు దగ్గరికి అంబులెన్సు లో నాన్నని తీసుకెళ్లాను.

స్పీచ్ థెరపిస్ట్ నాన్నని పరీక్ష చేసి "ఈ ఆపరేషన్ కి ఇదొక సైడ్ ఎఫెక్ట్ - వోకల్ కార్డు పారలైజ్ అయింది. కొంచెం ప్రయతంమీద మళ్లీ మాటొస్తుంది - కనీసం ఒక మూడు నెలలు పడుతుంది" అని చెప్పి నాన్నకి స్పీచ్ ఎక్సర్సైజులు చేయమని చెప్పారు.

నాన్న మాటల్లో ఇంకొన్ని కబుర్లు: 

ఆపరేషన్ అయ్యాక - తెలివొచ్చాక డాక్టర్ గోపిచంద్ వచ్చాడు.

వచ్చి "ఎలా వుంది" అన్నాడు.

నేను "పాతిక లక్షలు - బానే అయింది" అన్నాను.

"ఎన్నిసిగరెట్లు తాగుంటారు?"  అన్నాడు

"చిన్నప్పట్నుంచీ కదా - అవీ పాతిక లక్షలయుంటాయి"  అన్నాన్నేను.

"అయితే బాలన్స్ అయిపోయాయిలే" -  అన్నాడు.

అసలాపేరేషనుకి ముందు టెస్టులూ  అవీ చేసే టైములో - నాకు అనూరాధ , చందనారెడ్డి అని పల్మనాలజిస్టులు టెస్టులవీ చేసేవారు.

ఒకరోజు టెస్టుకు సిగరెట్టు తాగేసి వెళ్లాను

డాక్టర్ అనూరాధ "ఏవండీ హాస్పటల్ కి వస్తున్నారు కదా ఇప్పుడైనా సిగరెట్టు మానొచ్చు కదా?!"  అంది

"నేను సిగరెట్టు మానేశాను - పొద్దున్నే కాఫీ ఇచ్చారు - సిగరెట్ తాగాలనిపించింది - ఒకటి కాల్చాను - ఈలోగా మా అమ్మాయి - పదండి - డాక్టర్ దగ్గరికెళదామని మీ దగ్గరికి తీసుకొచ్చింది"  అని చెప్పాను.

అది విని ఆవిడ "మళ్ళీ మీరు నేను ఎందుకు సిగరెట్టు కాల్చానా అని బాధ పడే రోజొస్తుంది" అంది.

అందుకే  ఆపరేషన్ అయాక వెళ్లి అనూరాధకి థాంక్స్ చెప్పి వచ్చాను - నువ్వు చాలా కరెక్టుగా చెప్పావమ్మా అని.

విచిత్రం ఏంటంటే - హాస్పిటల్లో నర్సులు, ఫ్లోర్ లీడర్ యుగంధర్, పరశురామ్ - నాకు ఫ్రెండ్స్ అయిపోయారు.

వచ్చేసేముందు డాక్టర్ గోపీచంద్ "మీకు మందులేమీ అక్కర్లేదు - ప్రతి మూడు నెలలకి ఒకసారి PC గుప్తా రాజమండ్రి వస్తాడు - ఆయన దగ్గర చెకప్ కి వెళ్తే చాలు " అని చెప్పాడు.


PC గుప్తాగారు ఏప్రిల్ లో రాజమండ్రి వచ్చినప్పుడు మొదటి అపాయింట్మెంట్ కి వెళ్ళాను. అప్పటికి మాట కొంచెం బాగానే వచ్చేసింది.

"కామేశ్వరావుగారు ఏంటిసంగతి - ఎలా వున్నారు" అనడిగాడు

"నేను కార్  డ్రైవ్ చెయ్యాలి"  అన్నాను

A. V. సుబ్బారావుగారని డాక్టరే - ఆయన కారుంది అక్కడ - ఆ కారెక్కమని నాకు చెప్పి "పదండి"  అని PC  గుప్తా నాపక్కనే కార్లో కూర్చున్నాడు.

తీసుకెళ్లి చుట్టుపక్కల రోడ్లన్నీ తిప్పుకొచ్చాను.

PC  గుప్తా నా డ్రైవింగ్ చూసి - "సరే డ్రైవ్ చేయండి -ఎక్కువ  దూరం వెళ్లొద్దు" అని చెప్పారు.

ఆ తర్వాత - హైదరాబాదు - గోపీచందు దగ్గరికి వెళ్లి బెల్లం పూతరేకులు, పాలకోవా పట్టుకెళ్ళాను.


గోపీచందు నన్ను చూసి "ఏంటి మీరొచ్చారు?" అనడిగాడు.

"మిమ్మల్ని చూద్దామని వచ్చాను" అని "పాలకోవా, పూతరేకులు మీకోసమే తెచ్చాను" అని అవన్నీ ఇచ్చాను. .

"ఏంటి డాక్టర్ చేతే  షుగర్ తినిపిస్తారా ?" అనడిగాడు

"ఇవి బెల్లం పూతరేకులు - బెల్లం ఐరను - పాలకోవా లో పాలు కాల్షియమ్ - తినొచ్చు" అనగానే నవ్వి తీసుకున్నాడు.


... ... ... ...
... ... ... ...

అలా - బంజారా హిల్సులో (వనచర కొండల్లో) - ఖర్చు విషయంలో చుక్కలు చూపించే సార్ధక-నామధేయ అయిన స్టార్ హాస్పిటల్లో ఆపరేషన్ జరిగి అప్పుడే రెండేళ్లు - పోయిన గొంతూ వచ్చేసింది - హాయిగా పాడుకుంటున్నారు నాన్న.