నేర్పించిరి (చదివించని) గురువులు - 7 - లక్ష్మిదొడ్డ, సుబ్బారావు పెదనాన్న

"డియర్ పాపా! ఇప్పుడు మధ్యాహ్నం రెండయ్యింది. బాగా ఎండగా వుంది. పది నిముషాల ముందే నేనూ, మీ బావ సుబ్బులు టీ తాగాము. పప్పి బయట ఆడుకుంటోంది. నేను, పప్పి బయల్దేరి శనివారం మూడు గంటల బస్సుకి వస్తున్నాము. లల్లీ, కుట్టీలు కులాసాగా ఆడుకుంటున్నారని తలుస్తాను. వాళ్ళకి దొడ్డ బోంబే డైయింగ్ స్కర్టులు, ఎమ్మెస్ 55 షిమీజులు తెస్తోందని చెప్పు. కుట్టీ కోసం లస్కోరా తెస్తున్నాను. బాబీ కిష్టమని మజ్జిగట్లు వేసి పట్టుకొస్తాను, పిల్లలు జాగ్రత్త. వుంటాను మరి - ఇట్లు లక్ష్మి"

నా చిన్నప్పుడు వేసవి సెలవుల ముందు ఇలాంటి తాయిలం లాంటి కమ్మని కబురు మోసుకొచ్చే నీలంరంగు ఇన్లాండు లెటరు కోసం మా అమ్మతో పాటు నేను కూడా తెగ ఎదురు చూసేదాన్ని.

ఉత్తరం వచ్చిన మూడో, నాలుగో రోజులకి ఓ ఎయిర్-బాగ్గులో బట్టలు, పైన కవర్ వుండే ప్లాస్టిక్ బుట్టలో చెగోడీలు, జంతికలు, లేతకొబ్బరి తురిమి బెల్లం పాకం పట్టి చేసిన లస్కోరా, పుల్లమజ్జిగలో అటుకులు నానేసి వేసిన మజ్జిగట్లు పట్టుకుని  ఫుల్ వాయిలు చీర కట్టుకొచ్చిన కాశీ-అన్నపూర్ణలా వచ్చేది మా లక్ష్మిదొడ్డ.

మా ఇంటికి ఎవరొచ్చినా బస్టాండుకో, రైల్వే స్టేషనుకో వెళ్లి రిసీవ్ చేసుకునేవాళ్లం. మా లక్ష్మిదొడ్డ మాత్రం ఎంత రాత్రైనా ఆవిడంతట ఆవిడే ఎక్కొచ్చిన బస్సో, రైలో దిగి - రిక్షానో, ఆటోనో కట్టించుకుని జా... మ్మని ఇంటికొచ్చేసేది. అసలు మా లక్ష్మిదొడ్డతో ఉంటే మననంటిపెట్టుకుని వున్న భయానికే ధైర్యమొచ్చేసి, మననొదిలేసి ధైర్యంగా వెళ్ళిపోతుంది.

వస్తూవస్తూ ఉత్తరంలో రాసినట్లే బోంబే డైయింగ్ స్కర్టులు, వాటి మీదకి బ్లౌజులు తెచ్చేది. వాటికి తోడు వేసంకాలం పిల్లలు మల్లెపువ్వుల్లా ఉండాలి అంటూ తెల్లటి షిమీజులు ఎమ్మెస్ 55 గుడ్డతో కుట్టించి తెచ్చేది.

అప్పటికి నేను ఇంకా బళ్ళో వున్న రోజులు. లక్ష్మిదొడ్డతో పాటే వచ్చే పప్పికి భుజాలు దాటని బాబ్డ్ హెయిర్ ఉండేది. దానికో హెయిర్ బ్యాండు. పప్పిని అలా చూడగానే అప్పటిదాకా రెండు జళ్ళేసుకుని రంగురంగుల రిబ్బన్లతో పైకి కట్టుకునే నేను వెంటనే జుట్టిప్పేసుకుని బాబ్ కట్ చేయించేసుకునేదాన్ని మా దొడ్డ చేత. అందులోనూ మహా-ఆశావహి అయిన మా అమ్మకొక నమ్మకం ఉండేదేమో - బుద్ధిమంతుల జుట్టు భుజాలు దాటదని - ఎలాగోలా నాకు బుద్దొస్తే చాలనుకుని జుట్టు కత్తిరించడానికి ఒప్పుకునేది.  అంతే! ఇంక ఆ వేసవి కాలపు సాయంత్రం - బాబ్డ్ హెయిర్, తెల్ల షిమీజు లల్లమ్మ గారు, బాబ్డ్ హెయిర్, ఇంకో తెల్ల షిమీజు పప్పమ్మ గారు - అని గంతులేసుకుంటూ తిరిగేవాళ్ళం పప్పి, నేను. అన్నట్లు మా ఇద్దరికీ లల్లి, పప్పి అనిన్నీ, ఆ తర్వాత కుట్టికి కుట్టి అనిన్నీ పేర్లు పెట్టింది మా లక్ష్మి దొడ్డే!

అసలు లక్ష్మిదొడ్డ వచ్చిందంటే ఇంట్లో ఒకటే సందడి. ఓ పక్క అమ్మతో కబుర్లు చెప్తూనే, ఇంకో పక్క పొద్దున్న కాఫీలు కలపడం దగ్గర్నుంచీ, మధ్యాహ్నం మూడింటి వేళ పిల్లలకి ఆకలేస్తోందని పూరీ-బంగాళాదుంప కూర, సాయంత్రం "అస్తమానూ అన్నమే ఏం తింటాం?" అంటూ వేసే రొట్టిముక్కలూ, అందులోకి చేసే సివంగి పులుసూ, పప్పీ కోసమని తెచ్చే తేనెపానకం - ఇలా ఒక చిన్న సైజు ఫుడ్-ఫెస్టివల్ నడిచేది మా ఇంట్లో రోజూ.

ఇవి కాక దొడ్డ మాకోసమే ఇంట్లో తయారు చేసే మిక్స్డ్ ఫ్రూట్ జాములు, రోజ్ మిల్క్ ఎస్సెన్సూ, కస్టర్డ్ పౌడర్ పాలల్లో మరిగించి దాంట్లో ద్రాక్ష, దానిమ్మ, ఆపిల్, అరటి పళ్ళేసి చేసే ఫ్రూట్ సలాడ్, రేగి వడియాలు, దేవుడి పెళ్లి గారెలు, సొజ్జప్పాలు - వాహ్! ఎన్నెన్ని వంటలు, ఎన్నెన్ని వంటలు, నాకున్నదేమో ఒకటే నోరు  - అని ఒకానొక శోభన్ బాబు పాట స్టయిల్లో పాడేసుకుంటూ - తిన్నవాళ్ళం తిన్నట్లే ఉండేవాళ్ళం.

నేను వేసవికాలం ఒంటిపూట  బడికెళ్ళి ఎండలో నడుచుకుంటూ ఇంటి దాకా వచ్చి, బయట మెట్ల మీదే కూర్చుని ఆకలి అని ఏడుస్తూ ఉంటే, మా లక్ష్మి దొడ్డ గబగబా అన్నం కంచంలో పెట్టి అక్కడికే తెచ్చిచ్చి, నేనో రెండు ముద్దలు తిన్నాకే ఇంట్లోకి తీసుకెళ్లేది.

మా లక్ష్మిదొడ్డ ఇంకో స్పెషాలిటీ ఏంటంటే - పల్చగా, కొంచెం తొరకలు-తొరకలుగా మీగడ పైకి తేలేలా చిలికి, చంద్రావతి ఇంట్లోంచి తెచ్చి మరీ వేసే దబ్బాకులు కలిపి, ఉప్పేసిన వెన్నమజ్జిగ - దాని పేరు దబ్బాకు-మజ్జిగ. అది తాగి ఔరా ఏమి రుచి?! - అన్నాం మైమరచి! 

ఈ రోజుకి కూడా వేసవి కాలం రాగానే బజారుకి వెళ్లి మామిడి కాయలు దగ్గరుండి ముక్కలు కొట్టించుకొచ్చి, కారం-ఆవపిండి కొనుక్కొచ్చి ఆవకాయ పెట్టే మా ఇంటి ఆంధ్రమాత లక్ష్మిదొడ్డే! 


నేను ఐదో తరగతిలో వున్నప్పుడు బళ్ళో మల్లయ్య మాస్టారు "ఆధునిక మూల్యాంకన దర్శిని"  అనే పుస్తకం గురించి చెప్పారు. అందులో వుండే లెక్కలు, ఇంగ్లీష్ లాంటి సబ్జెక్టులలో వుండే కొత్తకొత్త ఎక్సర్సైజుల గురించి విన్న తర్వాత నాకెలాగైనా ఆ పుస్తకం కొనుక్కోవాలనిపించింది. తీరా అమ్మతో వెళ్లి ఊళ్ళో వున్న పుస్తకాల షాపులో అడిగితే అది విజయవాడలో తప్ప దొరకదు అని చెప్పారు. వెంటనే విజయవాడ సత్యన్నారాయణపురంలో రాజన్ కిళ్లీషాపు పక్కనున్న ఇంట్లో అద్దెకున్న మా లక్ష్మిదొడ్డకి ఉత్తరం రాసేశాను నాకు ఆధునిక మూల్యాంకన దర్శిని పుస్తకం కొనిపెట్టమని. నా ఉత్తరం అందిన వెంటనే "మన లల్లి అడిగింది, వెంటనే కొని పంపిద్దాం" అన్చెప్పి మా సుబ్బారావు పెదనాన్న ఆ పుస్తకం కొని, దానికి మంచి రంగురంగుల సోవియట్ ల్యాండ్ పేజీల అట్ట వేసి రిజిస్టర్డ్ పోస్టులో పంపించారు. ఐదో తరగతిలో అంత అందమైన ప్యాకేజ్ అందుకోవడం నాకు భలే గొప్పగా అనిపించింది. ఈ రోజుకీ ఏ పుస్తకం కొన్నా, ఆ కొత్తపుస్తకపు వాసనలో జ్ఞాపకం వచ్చేది ఆ ఆధునిక మూల్యాంకన దర్శిని వాసనలే.

మొట్టమొదటి సారిగా ఇల్లు వదిలి హాస్టలుకి వెళ్ళినప్పుడు ఇంటికి దూరంగా వుండి బెంగ పెట్టుకుంటానని హైదరాబాదు నుంచి లక్ష్మిదొడ్డ, అప్పటికే ఉద్యోగం కోసం రియాద్ వెళ్లిన సుబ్బారావు పెదనాన్న చెరో ఉత్తరమూ రాసేవాళ్ళు. నాకు స్టాంప్స్ కలెక్ట్ చేయడం ఇష్టం అని తెలిసిన పెదనాన్న నా కోసం తనకి, తన స్నేహితులకి వేరే దేశాల నుంచి వచ్చే ఉత్తరాల మీద వుండే స్టాంపులని తీసి, దాచి నాకు రాసే ప్రతి ఉత్తరంలో పెట్టి పంపించేవారు.

నా పెళ్ళైన కొత్తలో గ్యాస్ సిలిండర్లు అంత సులువుగా దొరికేవి కావు. "అడగ్గానే మనకిష్టమైనట్టు పెళ్లి చేశారు కదా, మన పెద్దవాళ్ళనింకెప్పుడూ ఏమీ అడిగి కష్టపెట్టకూడదు" అనేసుకుని కిరోసిన్ స్టవ్వుతో సతమతమౌతూ - ఇంగువ పోపు ఘుమఘుమలకన్నా కిరోసిన్ ధుమధుమలతో నా వచ్చీరాని వంటని నింపేస్తున్నానని తెలిసి - "అయ్యో పాపం! పిల్ల కష్ట పడుతోంది" అని తెలిసిన గ్యాస్ డీలర్ల చుట్టూ పట్టువదలకుండా తిరిగి నాకోసం ఓ సిలిండర్ని సంపాదించేసింది మా లక్ష్మిదొడ్డే.

తొలిచూలు కానుపుకి రాజమండ్రి వెళ్లిన నా కోసం, అమ్మకు సాయంగా ఉండడం కోసం రాజమండ్రి వచ్చింది లక్ష్మిదొడ్డ. అప్పుడు అమ్మావాళ్లు అద్దెకున్న నిబ్బరాజు గారింట్లో సదుపాయంగా ఉండదని పురుడైన పదకొండో రోజు వరకూ హాస్పిటల్లోనే ఉంచింది అమ్మ నన్నూ, పుట్టిన బుజ్జిగాడినీ. ఆ పదకొండు రోజులూ లక్ష్మిదొడ్డ నాకు సాయంగా నాతో పాటే ఉండేది. రాత్రి పూట పక్కలో వున్న చంటిపిల్లాడు కదిలితే,  నా కన్నా ముందు ఆవిడ లేచి "నువ్వు పడుక్కో లల్లీ! నిద్ర లేకపోతే నీరసం వస్తుంది" అంటూ చంటిపిల్లాణ్ణి  రెండు చేతుల్లో ఎత్తుకుని ఊపుతూ రాత్రంతా అలాగే కూర్చునేది. మళ్ళీ పొద్దున్నే పెందరాడే నేను లేవకుండానే ఇంటికెళ్లి స్నానం చేసి, చాకింటి చీర కట్టుకుని కొత్తరూపాయి నోటులా ఫెళఫెళలాడుతూ, నా కోసం పాలూ, బ్రెడ్డూ పట్టుకొచ్చేది. నా పథ్యం కోసం శొంఠిపొడి, కాయం, కారప్పొడి అన్నీ ఓపిగ్గా చేసి పెట్టేది. మధ్యాహ్నం భోజనం తర్వాత కవిరి వేసిన తాంబూలం కట్టించుకొచ్చి నాతో తినిపించేది. అన్నం తినగానే నిద్రొస్తోంది అంటే బాలింత మధ్యాహ్నం పడుకోకూడదు అని, అలా అని పుస్తకాలూ చదవకూడదు అని, నాతో ఏవో కబుర్లు చెబుతూ కూర్చునేది. అందులోనూ అదే టైంలో కత్తిపీటతో అనాసపండు కోస్తూ తన చెయ్యి కూడా కోసుకుంది పాపం! అది బాగా లోతుగా తెగింది కూడా. అయినా సరే! అదేమీ లెక్క చెయ్యకుండా మా అమ్మతో పాటు, తనూ ఇంకో అమ్మలాగే నాకు ఏ నొప్పీ తెలీకుండా, తెలీనీకుండా సేవ చేసింది.

నేను పుట్టిన దగ్గర్నుంచీ, నాకు పిల్లలు పుట్టే వరకూ నా జీవితపు పుస్తకంలో మా లక్ష్మిదొడ్డ ప్రసక్తి రాని పేజీ లేదు.

మా చిన్నప్పుడు ...
ఒళ్ళంతా వాయిలు కోక
కళ్ళకు కాటుక రేఖ
బారెడు ఈత పాయల జడ
తెల్లగా - చలాకీగా
సన్నగా - చురుగ్గా
ఒబ్బిడిగా - శుభ్రంగా 
పొడుగ్గా - గడుగ్గాయిలా
చూడ్డానికి "అమెరికా అమ్మాయి" దేవయానిలా ఉండేది మా దొడ్డ.


అలా అమెరికా అమ్మాయి సిన్మా హీరోయిన్లా వుండే మా దొడ్డకి సరిగా-సరిజోడుగా మా సుబ్బారావు పెదనాన్న కూడా అమెరికా అబ్బాయిలా ఉండేవారు. పచ్చగా, ఎత్తుగా, సన్నగా ఉండి మెడికల్ రిప్రెజెంటేటివ్ కిట్ పట్టుకుని, తలకి హేటూ, కళ్ళకి గాగుల్స్ పెట్టుకుని వచ్చే మా పెదనాన్నని చూసి ఎవరో ఫారినర్ అని అనుకునేవాళ్లు.

ఇల్లాళ్లు వాళ్ళవాళ్ళ పతిదేవుళ్ళని పదిమందిలో "ఏమండీ" అని పిలవడానికే మొహమాట పడుతూ ఉండే ఆ రోజుల్లోనే లక్ష్మిదొడ్డ మా సుబ్బారావు పెదనాన్నని "ఇదిగో సుబ్బులూ!" అని పిలిచేది. ఇద్దరూ చిన్నపిల్లల్లా  పోట్లాడుకునేవాళ్ళు, మళ్ళీ అంతలోనే పోట్లాట మర్చిపోయి బోల్డన్ని మాట్లాడుకునేవాళ్లు. పిల్లలైన మాతో ఆట్లాడుకునేవాళ్లు. పప్పిని తీసుకెళ్లి పెంచుకున్నదొడ్డ-పెదనాన్నలకి కొంచెం ఆలస్యంగా ప్రశాంతి పుట్టింది. సుబ్బారావు పెదనాన్నకి పుట్టపర్తి సాయిబాబామీద చాలా నమ్మకం ఉండేది. అందుకే ప్రశాంతికి ఆ పేరు పెట్టారు.

అన్నట్లు మర్చిపోయాను చెప్పడం... మా దొడ్డ వాడే భాష చాలా తమాషాగా ఉంటుంది. 

లొడలొడ వాగడం - అంటే ఎక్కువగా మాట్లాడడం
దడదడలాడిపోతోంది - అంటే నీరసంగా వుంది
లొట్టలొట్ట చేతులు, లొట్టలొట్ట కాళ్ళు - అంటే సన్నగా ఉన్నట్లు (నన్ను చిన్నప్పుడు ఎప్పుడూ ఇలాగే అనేది)
వంకాయ బంగాళదుంప పేస్ట్ - పేస్ట్ అంటే ముద్దకూర
టమటమా పప్పు - టొమాటో పప్పు
టమటమలాడించడం - దెబ్బలాడడం (పోట్లాట)
మంకీ బ్రాండ్ - అల్లరి పిల్లలు
డిబ్బీ - పెద్దకబుర్లు చెప్పే పిల్లలు

ఇప్పటికీ ఒక్క నిముషం కూడా కూర్చోకుండా, ఎప్పుడూ ఏదో ఒకటి చేస్తూ ఉంటుంది మా లక్ష్మిదొడ్డ. 

ప్రశాంతి చిన్న పిల్లగా వున్నప్పుడే - కొండంత అండగా వుంటారనుకున్న పెదనాన్న గుండెనొప్పి  భరించలేక వెళ్ళిపోతే - తనకి తానే అండనుకుని, తనని తానే ఆదుకుని - పట్టుదలే పెట్టుబడిగా చీరల వ్యాపారం చేసి - తన కాళ్ళ మీద తను నిలబడి - తన కూతుర్ని ఒకింటి కోడలిగా నిలబెట్టింది స్వయంసిద్ధ మా లక్ష్మిదొడ్డ.

మా లక్ష్మిదొడ్డ  ఐదు-పదహార్ల వయసులోకి అడుగు పెట్టబోతూ కూడా పదహారేళ్ళ పడు-చురుకుదనంతో కదులుతూ ఉంటుంది. "నీకెన్నేళ్లు దొడ్డా!" అనడిగే నాతో "ఎంతా?! ఇంకా పదహారే నాకు" అని నవ్వేస్తుంది ఇప్పటికీ.

GPS పెట్టుకుని కూడా తప్పిపోగలిగే హైదరాబాదు రోడ్లలో, ఏ రోడ్డులో ఏ మలుపులో చెట్టు ఉంటుందో, పోస్టుబాక్స్ ఏ వైపు ఉంటుందో చీకట్లో కూడా గుర్తులు చెప్పగలిగే మా లక్ష్మిదొడ్డని చూసి క్యాబ్ డ్రైవర్లు కూడా ఆశ్చర్యపోతారు.

కలిమి మిగలదు

లేమి నిలవదు

కలకాలం ఒకరీతి గడవదు

నవ్విన కళ్ళే చెమ్మగిల్లవా 

వాడిన బ్రతుకే పచ్చగిల్లదా  -

అన్న పాట స్ఫూర్తితో, ఎంత కష్టాన్నైనా నవ్వుకుంటూ, ఈదుకుంటూ వచ్చేసిన మా లక్ష్మిదొడ్డ నా all-time-favorite-real-life-heroine!

 It is always said that:
    Every fairy tale has a prince

    Every story has a hero

    Every family has a head

    Every office has a chairman

    and also that:

    Two is a company

    Together can have fun

    Duet is sung by two

    Duel is done by two

    You rewrote all those rules:


    You took over the prince

    You made hero a part of you (i.e., heroine)

    You're both mommy and daddy for your offspring.
    You're the boss of your life

    and also


    You learnt to enjoy being yourself

    You have fun even while chasing your life

    You sing all voices in a life's chorus

    You play all sides in the game of life.....

    That's why I'm proud to say....లక్ష్మిదొడ్డా!

    YOU inspire me.....

త్వామనురజామి - 32 - బెంగ బెంగ బెంగగా... సెకను సెకను సాగగా...

కిందటి 19 చెప్పిన కబుర్లు ఇక్కడ చదవండి:  త్వామనురజామి - 31 - నాన్న మది పువ్వువలె మెత్తనమ్మా...

సెలవులొచ్చో, వాటంతట అవి రాకపోతే నేనే పుచ్చుకునో ఇంటికి వెళ్ళడం అనేది ఓ సంబరం.

ఈసారి ఆ సంబరం మరింత ముమ్మరం.

దానికి కారణం మూడింతలు - మైసూర్ SJC లో MCA చేస్తున్న అపర్ణ కూడాఈ సంక్రాంతి సెలవులకి గుంటూరు వస్తోందని తెలియడం ఒకటైతే, వైజాగ్ నుంచి కుట్టి, స్వాతి వస్తున్నారని తెలియడం రెండో ఇంత, మూడో అంత లక్ష్మి దొడ్డ, ప్రశాంతి గుంటూరు అప్పటికే వచ్చి ఉండడం. మా కోనేరు లక్ష్మయ్య ఇంజినీరు శ్రీనివాసుడు ఎలాగూ వస్తాడు. పండగేదైనా మా ఇంట శ్రీరామనవమి పందిరి సందడే.

గుంటూర్లో రైలు దిగిన నా ఒక్కదాని కోసం అందరూ కలిసి వచ్చేశారు - బిలబిల్లాడుతూ - నాన్నా, పప్పి, కుట్టి, స్వాతి, ప్రశాంతి, శ్రీను. అందరం రిక్షాల్లో ఊరేగింపుగా జుయ్...మని స్పీడుగా ఇంటికొచ్చేశాం. ఇంటికొచ్చీ రాగానే లక్ష్మి దొడ్డ వేడివేడి పాలు-బోర్న్‌విటా కలిపి ఇచ్చింది. ఇక అందరం బయట కుర్చీల్లో కూర్చుని బోల్డన్ని కబుర్లు చెప్పుకోవడం మొదలుపెట్టాం. వాటికి అంతెక్కడ! ఈలోగా మా ప్రశాంతి నెమ్మదిగా వచ్చి నేను కూర్చున్న కుర్చీ చేతికర్ర మీద ఓ పక్కగా తిరిగి కూర్చుంది. అది మా అందరి కన్నా చిన్నది. లక్ష్మి దొడ్డకి కొంచెం ఆలస్యంగా పుట్టింది. అది పుట్టింతర్వాత మూణ్ణెల్లప్పణ్ణుంచీ దాదాపు ఏడాదిన్నర దాకా మా దగ్గరే పెరిగింది. అందుకే దానికి మేము అక్కలం, అమ్మలం కూడా.

సరే! అలా కూర్చున్నది ఊరికే వుండొచ్చు కదా!
నాకేసి చూస్తూ "ముగ్గు దించవా లల్లీ?!" అనడిగింది.
"ముగ్గులూ, చుక్కలూ రాత్రికి దించుతాను కానీ నీ లెక్కల పుస్తకం తెచ్చుకోమన్నాను కిందటి మాటు. తెచ్చావా?" అనడిగాను.
"ఇప్పుడే తెస్తా లల్లీ!" అని లోపలి తుర్రుమంటూ వెళ్ళిపోయింది.
అది అలా పరిగెత్తడం చూసి కుట్టి "ఏమడిగావే దాన్ని? మళ్ళీ లెక్కలు చెప్తానన్నావా? అలా అయితే అది మరిహ బయటికి రాదు." అని గట్టిగా నవ్వింది.

అదీ ఇదీ అని లేకుండా పాటలు, సినిమాలు, కాలేజులు, క్లాసులు, ఫ్రెండ్స్ - ఆకాశం కింద మా పరిధిలో మాకు తెలిసిన విషయాలన్నీ మాట్లాడేసుకున్నాం. ఆ రోజు మాత్రం ఇంట్లో ఉండి మరుసటి రోజు నుంచి ఎక్కడెక్కడికి వెళ్ళాలీ, ఏమేం కొనుక్కోవాలీ అని తెగ ప్లాన్ చేసేసుకున్నాం. ఓ గంటా-గంటన్నర అలా కబుర్లు చెప్పుకున్న తర్వాత అసలీ ప్రశాంతి ఎక్కడా, చడీ-చప్పుడూ లేదేంటా అని వెళ్లి చూస్తే బాయిలర్లో చిన్నచిన్న బొగ్గు ముక్కలేస్తూ ఆడుకుంటూ కనిపించింది. నన్ను చూడగానే ఓ చిన్న రాయి తీసుకుని అక్కడ సగం కొట్టివున్న కుంకుడు కాయలు కొట్టడం మొదలుపెట్టింది.

"ఏంటే ప్రశాంతీ? లెక్కల పుస్తకం ఏదీ?" అనడిగిన నాకు "నువ్వు తలంటుకోవాలి కదా లల్లీ... నీ కోసమే కుంకుడుకాయలు కొడుతున్నా" అంది. వెంటనే వెనక నుంచి అమ్మ "పాపం! దాన్ని సెలవుల్లో కూడా చదువు, లెక్కలు అని హడలగొట్టకు. నువ్వొస్తే ఒకటే హడావిడి. ఎవర్నీ నించోనీయవు, కూర్చోనీవు. ముందెళ్ళి ఆ తులశమ్మ దగ్గర ముగ్గెయ్యి" అంటూ నన్నక్కణ్ణుంచి తరిమేసింది.

నేను ఇంటికి వచ్చిన నాలుగు రోజులకి అపర్ణ నా దగ్గరికి వచ్చింది. అప్పటికి వాళ్ళు వెంకటేశ్వర బాలకుటీర్ పక్కనుండే హనుమాయమ్మ గారి ఇంటి నుంచి బ్రాడీపేట 4/21 లో ఇంకో ఇంటికి మారామని చెప్పింది. అమ్మతో చెప్పి అపర్ణతో వాళ్ళ కొత్త ఇంటికి వెళ్ళాను. ఆ వెళ్లే దారిలో తనకి బదరి గురించి చెప్పాను. తను కూడా సంక్రాంతి సెలవులకి ఇంటికి వచ్చారని చెప్పాను. తను భలే ఎక్సైట్ అయ్యి ఈసారి ఎలాగైనా బదరిని కలవాలి అని చెప్పింది. ఆంటీ, అంకుల్‌కి కూడా చూపించాలి అని చెప్పింది.

నేను, అపర్ణ నేల మీద కాలు - నింగిలో చూపు వున్న వాళ్ళం. గాలి వీచినా, చినుకు తగిలినా అది అప్పటికి మా కోసమే, మాకోసం కాక ఇంకెవరి కోసం? అన్న arrogance మా సొంతం. రోడ్డు మీద నడిచేటప్పుడు కూడా మాకు మేమే - మాతో మేమే. చుట్టుపక్కల పరిసరాల్తో, నడిచే వాళ్ళతో సంబంధం లేకుండా, ఎవరి ఉనికినీ  పట్టించుకోకుండా ఎప్పట్లాగే కబుర్లు చెప్పుకుంటూ, నవ్వుకుంటూ, గాల్లో తేలుకుంటూ అపర్ణ వాళ్ళింటికి వెళ్ళాం. చాలా రోజుల తర్వాత ఇంటికొచ్చిన నన్ను చూసి ఆంటీ బోల్డంత సంబర పడ్డారు. మళ్ళీ నాకూ అపర్ణతో పాటు బెండెకాయ పల్య, రసం అన్నం పెట్టారు. అప్పుడే అపర్ణ ఆంటీకి "సంక్రాంతి పండగ రోజు లలిత తన ఫ్రెండ్ బదరిని తీసుకొచ్చి పరిచయం చేస్తుంది" అని చెప్పింది. అలా చెప్పిందే కానీ నాకు అది ఎలా జరిగేలా చెయ్యాలో అర్థం కాలేదు. ఎందుకంటే బదరిని నేనెప్పుడూ అప్పటి దాకా గుంటూరులో కలవలేదు. ఇంకా సంక్రాంతికి టైం వుంది కదా చూద్దాం అనుకున్నాను.

మాకు గుంటూర్లో కుదిరినప్పుడల్లా శంకర్ విలాస్ సెంటర్ దాకా సాయంత్రం పూట నడుచుకుంటూ వెళ్లడం ఓ సరదా. ఈసారి కూడా ఇంట్లో వున్న పిల్లలం అందరం కలిసి శంకర్ విలాస్ దాటి వెళ్లి - నవోదయ, విశాలాంధ్రల్లో పుస్తకాలు, సంగీత్ సాగర్‌లో కేసెట్లు కొనుక్కుని - రాయల్ ఐస్‌క్రీంస్‌లో కసాటా తిని, వెనక్కి తిరిగి వస్తూ ఉంటే పదో అడ్డరోడ్డు దగ్గర జిలేబీ కొంటూ బదరి వాళ్ళ అమ్మగారు, బదరి, తన పక్కనే పరికిణీ-ఓణీలో వున్న ఒక అమ్మాయి కనిపించారు. అనుకోకుండా తనలా కనిపించగానే...

మాటలాడు పెదవులాగె
నడకలోని పదములాగె
ఆగి ఆగి వీచె గాలి ఆగె
వీచు గాలికూగు కురులు ఊగుటాగె 
ఊగు కురుల తూగు పూల ఊసులాగె 
ఊసులాగె... ఊహలాగె...  
ఉన్నపాటున - ఉత్తలపాటున 
ఆడే ఊపిరాగె... ఆగే ఊపిరాడె
ఊపిరాగె... ఊపిరాడె... 

అన్నట్లయ్యింది.

ఎంత తిరుపతిలో తనతో మాట్లాడినా గుంటూరులో బదరిని చూస్తే ఏదో తెలియని తబ్బిబ్బుగా, తత్తరపాటుగా అనిపించింది.
తను నన్ను చూస్తూనే నవ్వుతూ నడుచుకుంటూ దగ్గరగా వచ్చి "హాయ్!" అని ఆగారు.
నేను వెంటనే హడావిడిగా "హాయ్! మేమందరం ఊరికే అలా షాపింగ్ కొచ్చాం, పప్పి, కుట్టి ..ఇదిగో ఇలా అందరం" అని తడబడుతూ పరిచయం చేస్తుంటే తన పెదవుల మీద అదే నవ్వు "నాకు తెల్సులే! నీకు నేను కనబడడం నచ్చిందిలే!" అన్నట్లు.
తను కూడా "ఇదిగో... నాతో మా అమ్మ" అంటూ " అమ్మా! తినే లలిత, వాళ్ళ చెల్లెళ్ళు" అని పరిచయం చేశారు. వెంటనే వాళ్ళమ్మగారు "ఈ అమ్మాయేగా ...కిందటేడాది న్యూ ఇయర్ ముందు మనింటికి గమ్ము కోసం వచ్చిందీ. నాకెందుకు గుర్తు లేదూ!" అన్నారు.
అది వినగానే ఇంకా మొహమాటంగా అనిపించింది.
ఇంతలో బదరి తన పక్కనే పరికిణీ-ఓణీ వేసుకుని, పే...ద్ద జడ వేనుకుని, పెద్దపెద్ద కళ్ళతో నాకేసి కొంచెం ఆసక్తిగా, కొంచెమంటే కొంచెమే కోరగా, ఓరగా చూస్తున్న అమ్మాయిని చూపించి "మా చెల్లాయ్ తులసి" అని చెప్పారు.
తనని చూస్తూనే మా పప్పి "అరే! తులసి నా క్లాసే. BH స్కూల్లో చదివేటప్పుడు మేమిద్దరం ఒకే సెక్షన్" అంది.

అది అప్పటిదాకా నాకూ, బదరికి కూడా తెలీదు. కానీ ఇప్పుడిలా తెలియడం భలే బావుంది అనిపించింది నాకు. ఓ ఐదు నిముషాలు అందరం ఒకరితో ఒకరు సందడిగా మాట్లాడేసుకుని ఎవరి దారిన వారు వెళ్లబోతుండగా బదరికి మాత్రమే వినిపించేలా చెప్పాను - "సంక్రాంతి రోజు అపర్ణ వాళ్ళింటికి రండి, పొద్దున్న పదింటికి ...4/21, ఆంటీ కూడా రమ్మన్నారు " అని.

ఒక్క క్షణం నే చెప్పేది, తను వినేదీ అర్థం కానట్లు ఎడమ కంటి కనుబొమ ఒకసారి పైకి లేచి కుదురుకుంది. పెదవి చివర ఓ చిన్ననవ్వు చిందూరుకుంది. తల అంతకన్నా చిత్రంగా ఓ పక్కకి వంగి ఊగింది. నాక్కొంచెం గుండె దడదడలాడింది - ఇది సాహసమేమో కదా అని. మళ్ళీ అపర్ణకి చెప్పిన మాట మాటో! జో మాటా దియా వో నిభానా పడేగా ... అది గుర్తుకి రాగానే తడబడిన అడుగు వడివడిగానే సాగింది. ఇంటికొచ్చేశాం.

పండగ రోజులు కదా! ప్రతిరోజూ రాత్రి తొమ్మిది గంటల తర్వాత బ్రాడీపేట నాలుగో లైన్లో ట్రాఫిక్ అంతా తగ్గాక మా ఇంటి ముందు నీళ్లు జల్లుకుని, పప్పి, కుట్టి, స్వాతి పక్కనే నించుని కబుర్లు చెప్తూ, ప్రశాంతి నేనెటు తిరిగితే అటు వీలుగా ముగ్గుగిన్నె అందిస్తూ, మధ్యమధ్యలో సూకరాగమనాలర్టులు ఇస్తూ ఉంటే, సంతానాన్ని వెంట తెచ్చుకుని సంతసంతో నిశావిహారులై చరించే వరాహమాతల సమూహాలకి దారి ఇస్తూ, అటు ఒంగి, ఇటు ఒంగి మొత్తానికో ముగ్గు పూర్తి చేసి, దాని చుట్టూ అందరం చేరి తీక్షణంగా, తలో చిటికెడు ముగ్గు వేళ్ళతో పట్టుకుని, అందరం కలిసి ముగ్గేసేస్తున్నట్లు పోజెట్టేసుకుని, ముగ్గొహటి-చక్కని చుక్కలైదు అని మాకు మేమే caption ఇచ్చేసుకుని, మా ముగ్గు చూసిన ముచ్చట కన్నా దానికి ఫోటో తీయాలన్న ముచ్చటెక్కువగా వున్న మా తమ్ముడు శ్రీనుగాడితో ఓ ఫోటో తీయించేసుకునే వాళ్ళం. అప్పటికి ఛాయాగీత్ టైం అయ్యేది. పాటలు వినేసి, అమ్మనో, లక్ష్మి దొడ్డనో పాట్లు పెట్టి దొడ్డ-భాషలో తలో టీకాయ తాగేసి, నిద్రొచ్చేదాకా పుట్టినప్పట్నుంచీ అప్పటిదాకా గుర్తున్న సంక్రాంతుల కబుర్లు చెప్పకుని నిద్ర పోయేవాళ్ళం.

ఈసారి స్వాతి కూడా ఉందిగా మాతో... అందుకని మా సంక్రాంతి కబుర్లన్నీ నాన్నమ్మ వెళ్లిపోక ముందు అనాతవరంలో మేమందరం కలిసి చేసుకున్న సంక్రాంతి నాడు అనుకోకుండా అందరం పసుపు రంగు చుడీదార్లు వేసుకుని మా పొలంలో పచ్చాపచ్చటి వరిచేలలో రవన్నతో తీయించుకున్న ఫోటోలు, ఆ తర్వాత వెళ్లిన మురమళ్ళ ప్రభల తీర్థం గురించే. మా ముగ్గులూ, కబుర్ల మధ్య భోగి రానే వచ్చింది. భోగి పళ్ళు పోద్దామంటే ఆఖరికి బుల్లిచెల్లి ప్రశాంతల్లి కూడా భోగిపళ్లు పోసే వయసు దాటి,  భోగిపళ్లు పోయడానికి రేగిపళ్ళు కోసేంత పెద్దదయ్యింది. అందుకే అందరం మా మేడెక్కి బోల్డు కబుర్లు చెప్పుకున్నాం.

ఆ రోజు రాత్రి భోంచేస్తుంటే నాన్న "లల్లీ! మీరందరూ రేపు రమణారెడ్డి గారి ఇంటికి వెళ్ళాలి. పొద్దున్న పదిన్నరకి కారు పంపిస్తాను. వెళ్లి రండి" అన్నారు.
"అదేం నాన్నా? వాళింట్లో ఏమన్నా పేరంటమా?" రమణారెడ్డిగారు నాన్న ఫ్రెండు. కొంచెం వెడల్పు మొహమున్న వేంకటేశ్వరస్వామి విగ్రహం లాగా ఎప్పుడూ చిద్విలాసంతో కనిపిస్తారు.
"అదేం కాదు. అమ్మవాళ్ళు రారు గానీ పిల్లలు ఓ సారి వెళ్లి రండి. ఎప్పణ్నుంచో చెప్తున్నారు ఒకసారి పంపించమని"

అసలే - ఇంటికొచ్చిన దగ్గర్నుంచి, నాన్న - పాపం - నన్నేమీ అనట్లేదని కొంచెం గిల్టీ గానే వుంది నాకు. ఎప్పట్లాగే మాట్లాడుతున్నారు. మేమెక్కడికి వెళ్తున్నా, ఏం కొనుక్కుంటామన్నా ఎంతడిగితే అంత జేబులోంచి లెక్క పెట్టకుండా తీసిస్తున్నారు. అస్సలు తిరుపతి వచ్చినప్పటి విషయాలే ఎత్తట్లేదు. అమ్మ కూడా ఎప్పట్లాగే వుంది. కొంచెం కూడా విసుగు, చిరాకు చూపించట్లేదు. నేను ఇంట్లో ఉన్నంత సేపూ నాకిష్టమైనవి చేసి పెట్టడానికి తెగ తాపత్రయపడిపోతోంది.

సంక్రాంతి రోజు పొద్దున్న పదింటికి కదా! అపర్ణ వాళ్ళింటికి వెళ్ళాల్సింది. నయం! - ఒక అరగంటైనా టైముంటుంది అనుకుని "సరే నాన్నా! వెళ్తాం" అని చెప్పాను. నేను సరే అనకపోయినా వేరే ఆప్షన్ లేదు కానీ, ముందుగా చెప్పడం నాన్న నాకిచ్చిన "pretentive" option, దానికి సరేననడం నా అణకువ-ప్రదర్శనావకాశం.

మర్నాడు అందరం తొందరగా లేచి - ముందురోజు నలుగుల-తలంట్ల హడావిడి ఎలాగూ అయిపొయింది కదా - ఆట్టే నీళ్ళు పారబోయకుండా గబగబా స్నానాలు చేసి రెడీ అయిపోయాం. అప్పటికే అమ్మ పులిహోర, దొడ్డ సొజ్జప్పాలు చేసేశారు. అవి తినేసి తొమ్మిదిన్నరకల్లా బయట కేన్ కుర్చీల్లో కూర్చుని వున్నాం. తొమ్మిదీ ఏభై కాగానే అప్పటిదాకా వీళ్ళందరూ నాతో బయల్దేరకుండా ఉండాలంటే ఏం చెయ్యాలా అనాలోచిస్తూ తెగ గోళ్లు కొరికేస్తున్న నేను చటుక్కున లేచి, చెప్పులేసుకుని "నేను అపర్ణ వాళ్ళింటి దగ్గర వుంటాను. మీరందరూ కార్రాగానే అక్కడికొచ్చి నన్ను ఎక్కించుకెళ్ళండి" అని వాళ్ళెవ్వరూ నన్నింకో మాటాడక్కుండా "అమ్మా! నేనపర్ణ వాళ్ళింటి దగ్గర కారెక్కుతాను. తనకి నా కొత్త చీర చూపిస్తానని చెప్పాను" అని అమ్మక్కూడా చెప్పేసి గబగబా నడుచుకుంటూ అపర్ణ వాళ్ళింటికి వెళ్ళాను. నన్ను చూసి అపర్ణ "మమ్మీ! లలిత ఫ్రెండు బదరికి మనిల్లు తెలీదు కదా! మన స్ట్రీట్ చివర నించుని తను రాగానే తీసుకొస్తాం" అన్జెప్పి నాతో పాటు బయటికి వచ్చింది.

మేమలా అడుగు బయటికి పెట్టామో లేదో ... ఎదురొచ్చినఅబ్బాయిని చూసి -
నా మన మోహన మనోజ్ఞ మూర్తి చిరునవ్వు జిలుకుచు మ్రోల నిలిచె** అన్నట్లాయె
మబ్బూ-మెరుపూ కలిసి వచ్చినట్లాయె
కొత్తగా మోము కప్పిన చిఱుసిగ్గు వలిపెంపు పొర చిక్కనైనట్లాయె 
ఈ పొద్దు నన్ను నేనే కనుగొన్నట్లాయె 
ఇది ఇంతకు ముందెన్నడూ ఇలా వుండినట్లున్న జాడ లేనట్లాయె.
(**దేవులపల్లి వారి మాటొహటి అప్పు తెచ్చుకున్నా - అవీ ఆ చుక్కలు **)

ముగ్గురం కలిసిఅపర్ణ వాళ్ళింట్లోకి వెళ్ళాం. బదరి shook hands with uncle. శాంతాంటీ మా ముగ్గురికీ కప్పుల్లో పరవాణ్ణం పెట్టారు. తింటూ, ఆంటీ-అంకుల్, అపర్ణ తన గురించి, SVU గురించి అడుగుతున్నప్రశ్నలకి బదరి చెప్తున్న జవాబులు వింటూనే వున్నాను కానీ నా చూపు ఒక నిముషం నా చేతికున్న వాచ్ వైపు, ఇంకో నిముషం బయట గేటు వైపు. పదిన్నరకి కారొస్తుంది, రమణారెడ్డి గారింటికి వెళ్ళాలి కదా.

ఇంతలో ఆంటీ నన్నేదో అడిగితే ఆవిడకి జవాబివ్వడానికి నోరు తెరిచానో లేదో - కొత్త డ్రెస్సులు ఫెళఫెళలాడుతూ, కాళ్ళ చెప్పులు టపటపలాడుతూ - కార్ 21వ అడ్డరోడ్డు మొదట్లో ఆపి చార్-దేవియా లాగా పప్పి, కుట్టి, స్వాతి, ప్రశాంతి బిలబిల్లాడుతూ అపర్ణ వాళ్ళింట్లోకి వచ్చేశారు.

అక్కడున్న బదరిని చూడగానే వాళ్ళ కళ్ళు ఏదో రహస్యం కనుక్కున్నట్లు తళతళలాడాయి. ఒకరి కేసి ఒకరు చూసుకుని తెగ నవ్వేసుకున్నారు. నేనొక్క నిముషం - చెప్పొద్దూ - అబ్బా! వీళ్ళిక్కడికి రాక ముందే నేను బయటికి వెళ్ళాల్సింది - అనుకున్నాను. మళ్ళీ - ఇప్పుడిక్కడ అంత ఇబ్బందికరమైన విషయం ఏముంది? - అనుకుంటూ Be yourself. No one can say it is wrong అన్న Charles Schulz గారి మాటల్ని తలిచేసుకుని, నన్ను నేను సంబాళించేసుకుని - అక్కడున్న అందరికీ, బదరితో సహా, వెళ్ళొస్తానని చెప్పి నాకోసం వచ్చిన బాలికా-చతుష్టయంతో కలిసి బయటకొచ్చేశాను.

కార్ దగ్గరికి నడుస్తూ ఉంటే వాళ్ళల్లో ఒక్కోళ్ళూ ఒకో expression. ప్రశాంతి చిన్నపిల్ల. రోడ్డు మీద గెంతుకుంటూ నడుస్తోంది. మాటలు పొదుపుగా వాడే పప్పి నవ్వులు మాత్రం విరివిగానే చిందిస్తోంది. కుట్టి "లల్లెమ్మా! ఇందుకా పరిగెత్తుకొచ్చావ్?!" అని దొంగగా నవ్వుతోంది. స్వాతేమో ఏదో కనిపెట్టేసినట్లు "ఎవరికీ చెప్పంలే!' అని భరోసా ఇస్తోంది.

నేనెవరినీ పట్టించుకోనట్లు సీరియస్సుగా మొహం పెట్టి కార్ వెనక సీట్లో ఎక్కేసి కూర్చున్నాను. వెనక సీట్లో నేనూ, పప్పి, స్వాతి, ప్రశాంతి కూర్చున్నాము. కుట్టి ముందు సీట్లో కూర్చున్నా వెనక్కి తిరిగి ఓ... కబుర్లు చెప్పేస్తోంది. నాకేంటో inkling - ఇవాళేంటో సవ్యంగా జరిగేలా లేదు అన్నట్లు.

ఎప్పుడూ లేంది రమణారెడ్డి గారు మమ్మల్ని వాళ్ళింటికి రమ్మనడమేంటో, నాన్న కారెక్కించి మరీ వాళ్ళింటికి పంపడమేంటో, మేమెళ్ళి వాళ్ళింట్లో చేయబోయేదేంటో - ఏంటో అంతా గజిబిజిగా, కొంచెం disturbed గా అనిపించింది. అసలిప్పుడు ఎక్కడికీ వెళ్లాలని లేదు. కానీ నాన్న చెప్పారని, వెళ్లక తప్పదని వెళ్ళడమే...

బెంగ బెంగ బెంగగా...
సెకను సెకను సాగగా...
కొత్తగ ఇప్పుడూ - చిక్కులేమి వద్దుగా ...

<<... మళ్ళీ 19 కి ఇంకొన్ని కబుర్లు>> 

నే...డ్డే చదవండి-1- స్వయంవరం

నే...డ్డే చదవండి...
కౌముది మాసపత్రికలో ...
ఆంధ్రుల అందాల నటుడు నటభూషణుడు శోభన్‌బాబు...
అందాల నటి జయప్రద...
నటించిన దాసరివారి దర్శకత్వవరం - స్వయంవరం...
ఏనాడో విడుదల…
ఈనాడు మళ్ళీ చెప్పబడె ఇలా…
క్లిక్కుడి ఈ లింకుని అలా అలా... జనవరి నెల సరదా సిన్మాయణం

~ సినీ-మా-లక్ష్మి వ్రాలు

మంచుపూట నేర్చిన మంచిమాట - సంక్రాంతుల కాంతుల మించునంట...

ఎప్పట్లాగే ఈసారి కూడా సంక్రాంతి పుష్యలక్ష్మి మా ఊళ్ళో మంచుపూల వానలో తనివి తీరా తడిసింది.
ముగ్గు లేదని ముడుచుకున్న వాకిలి మంచుపూతతో మెరిసింది, మురిసింది.
నేల మీద నిలవలేని ముగ్గు ఇంటి ముంగిట ఇనప గుమ్మటమెక్కి మంచు చుక్కల మెలికలు తిరిగింది.

పెరట్లోని చెట్లు -  కప్పుకున్న ఆకులవీ, తప్పుకున్న ఆకులవీ - మంచు చిగురులు తొడిగాయి.  

శుక్రవారం మధ్యాహ్నం మొదలైన మంచువాన శనివారం మధ్యాహ్నానికి ఓ పదంగుళాల దళసరి కంబళైంది పుడమికి.
శుక్రవారం బడులు తొందరగా వదిలేశారు - పిల్లలను చప్పున ఇంటికెళ్లి వెచ్చగా ఒదిగుండమని.
శనివారపు ఆట-బడులు, పాట-బడులు అన్నీ కూడా చలి పాలబడి మూత-బడులు. 

ఇంట కాలు నిలవని పిల్లలు కాలుగాలిన పిల్లులే ఇక !
ఊసుబోవని ఇంటి సావిట్లో ఆటల పందిరిగా పిల్లలజంట  - వంటింట్లో పాటల సందడి తోడుగా గరిట తిప్పగా సాగిన నా వంట.
అన్నాల వేళకు నోటికి హితవుగా వెచ్చావెచ్చని పులుసు కూరల బువ్వల నిండిన బొజ్జలు.
ఆకలి తీరినపాటునే మళ్ళీ మొదలైన Super Mario Odyssey ఆటలు. 
ఆటల మునిగిన పిల్లల పక్కనే ఓ మూల కూర్చుని నెమరేస్తూ నే తిరగేసిన పాత పుస్తకాల దొంతరలు.

వారానికి ఒక పూట అపురూపంగా దొరికే siesta-సమయాన్ని అందబుచ్చుకుని, మెట్లెక్కి వెళ్ళబోతున్న నాన్నగారు చెప్పిన మాట - సరిగ్గా మూడున్నరకి లేపమని. ఎందుకూ అంటే ఇంటి ముందున్న మంచుమరుగు ఇప్పుడిప్పుడే కరగదు కదా! ఎత్తిపోద్దామని.

నేనర్స్ చెప్పిన మాట విన్న పిల్లలు - ఒకరికొకరు కనుసైగ చేసుకున్నారు ముసిముసినవ్వులతో.
వాళ్ళ ఎత్తు ఏంటంటే తను లేచేలోగా చడీచప్పుడు చేయక వెళ్లి దాదాపు ముప్పావు అడుగు ఎత్తున్న మంచు-కంబళిని సంబాళించాలని.

ఈలోగా ఏమయ్యిందంటే ఇంటి బయటున్న చిరుగంట మోగింది.
ఎవరా అని తలుపు తీస్తే - ఎవరో ఇద్దరు బంగారుతండ్రులు, మా-మంచివారు, కొంచెం పైకమిస్తే మంచు తొలిగిస్తామని వచ్చారు.
వచ్చి అడిగిందే తడవు వాళ్ళడిగిన దానికన్నా ఎక్కువే ఇచ్చి, వారు చెయ్యబోయే సాయానికి మెచ్చానని ఓ మాటందించి, లోపలికొచ్చి పిల్లలకి మీ ఆట ఆపక్కర్లేదు, మంచు తొలిగించే ఆపద్బాందవులొచ్చారని చెప్పా.

ఓ గంట లోపులోనే ఇంటి ముంగిలి మంచు-నలుగు తొలిగి వెలిగిపోయింది. వచ్చినవారు నేనిచ్చినది పుచ్చుకుని నవ్వుమొహాలతో తరలిపోయారు.

ఈలోగా నిద్రనుంచి లేచొచ్చి కిటికీలోంచి బయటికి చూసిన నాన్నగారికి తళతళలాడుతున్న వాకిలి కనిపించి ఆశ్చర్యపోయారు. జరిగిందేంటో తెలుసుకుని తనను లేపనందుకు నొచ్చుకున్నారు.

"మీరెందుకు లేవడం, నేనర్స్? మంచు తీస్తామని ఎవరో వచ్చారు. అమ్మ డబ్బులు కూడా ఇచ్చింది. ఫర్లేదు! మన పని తగ్గింది. వాళ్ళకీ కొంచెం allowance దొరికింది" పిల్లల సర్దిచెప్పబోయారు.

"వాళ్లకి ఎంతసేపు పట్టింది?" నాన్నగారి ఆరా.

"ఎంతా ? మహా అంటే ఓ నలభయ్యో-ఏభయ్యో  నిముషాలు" ఆట మీంచి చూపు తిప్పకుండానే వచ్చింది ఉత్తరం. 

"అదే మరి! వాళ్ళిద్దరికీ ఏభై నిముషాలు పట్టింది. అంత చలిలో ఆరుబయట పనిచేయడం ఎంత కష్టం? మనందరం తలో చెయ్యీ వేసుంటే అందరికీ తలో పది నిముషాలే పట్టేది కదా! డబ్బులివ్వడంతో వాళ్లకేదో మనం ఉపకారం చేశాం అనుకోకూడదు. వీలైనంత వరకూ చెయ్యగలిగిన సాయం చెయ్యాలి. ఈసారి నుంచీ అలాగే చేద్దాం - సరేనా?!" - అనునయింపు చాటున ఓ చిన్న మందలింపు.

"అలాగే నేనర్స్, తప్పకుండా గుర్తుంచుకుంటాం!" ఆట ఆగి ఆలోచనయ్యింది. ఆలోచన ఆర్ద్రతయింది. ఆర్ద్రత  మరువలేని బతుకు-పాఠమయ్యింది.

Sun-కాంతి లేని మా చోట
సంక్రాంతి మనసుకి మాత్రమే తెలిసిన ముచ్చట 
మంచుపూట నేర్చిన మంచిమాట 
సంక్రాంతుల కాంతుల మించునంట... 



                                                                                    

అవతారంగారి నారాయణగారి బాబి - 15 - ఏలా... ఏలేశ్వరం ఏగుటేలా?

గతనెల కబుర్లు :  అవతారంగారి నారాయణగారి బాబి - 14 - లెక్కల నుంచి లీఫ్ దాకా...

ఈసారి కొంచెం నా వాహనయోగం గురించి, ఏలేశ్వరం ప్రయాణం గురించి కొన్ని విశేషాలు చెప్తాను.

1975 జూన్ నాటికి జంగారెడ్డి గూడెం సీజన్ అయిపోయింది. జంగారెడ్డి గూడెంలో వున్నప్పుడు జీపులు, కార్లు డ్రైవ్ చేయడం నేర్చుకున్నాను. మహీంద్రా జీపులేంటంటే లెఫ్ట్-హ్యాండ్ డ్రైవ్ అమెరికా కార్లలాగా. ఎంబాసడర్ కార్లేమో రైట్-హ్యాండ్ డ్రైవ్. రెండిటి మీదా నేర్చుకున్నాను. ఒక విధంగా సవ్యసాచిని నేను. అవీ ఇవీ కూడాను ఒకే రకంగా డ్రైవ్ చేసేవాణ్ణి చగ్గాను!

మైసూర్ సీజన్ ఆగస్ట్ నుంచి జనవరి దాకా ఉండేది. 1976లో మైసూర్ టొబాకో సీజన్‌కి కూడా వెళ్ళాను. చిన్నచిన్న మాటలతో కన్నడ మాట్లాడడం నేర్చుకున్నాను కదా! అక్కడే ఒక కొత్త Yezdi కొనుక్కుని దాని మీద తిరుగుతూ ఉండేవాణ్ణి. రోజూ నేను ఏరియాకి వెళ్లాల్సిందే. రామనాథపుర, పెరియపట్న, అర్కల్ గూడా, దావణగెరె - ఇవన్నీ ఒకే లైన్లో వుండే బ్రాంచెస్. పొద్దున్నే బయల్దేరి ఇవన్నీ చూసుకుని సాయంత్రం హాసన్ వచ్చేసేవాణ్ణి. ఒక్కోసారి ఏంటంటే మధ్యాహ్నం బయల్దేరి వెళ్ళాల్సొచ్చేది. ఎందుకంటే రైతులకి చెక్స్ ఇచ్చేవాళ్ళు. పొద్దున్నే బ్యాంకుకి వెళ్లి రైతుల పేర్న చెక్కులు తీసుకుని మధ్యాహ్నం బయల్దేరి వెళ్లి అందరికీ చెక్కులు ఇచ్చి, రిపోర్ట్స్ అన్నీ సేకరించుకుని రాత్రికి హాసన్ వచ్చేసేవాణ్ణి. షిమోగా వెళ్లాలంటే అజిత్ గారు కారిచ్చేవాడని చెప్పాను కదా ఇంతకు ముందు!

అలా ఒకసారి షిమోగా ఏరియాకి వెళ్ళినప్పుడే - అక్కడ తెలుగులో మన ఎంటీఆర్ నటించిన 'నేరం నాది కాదు ఆకలిది' అనే సినిమాకు వెళ్ళాం, నేనూ, బయ్యర్లు. వెళ్ళినప్పుడు అక్కడ కార్ డ్రైవర్ పొట్ట ఉబ్బరంగా వుంది అంటే నేను కన్నడ నేర్చుకున్నాను (అనుకున్నాను) కదా! - వచ్చీరాని కన్నడలో కూడబలుక్కుని "గండసరిగె మాత్ర, హెంగసరిగె మాత్ర" అన్న బోర్డులు చదివి ఆ "మాత్ర" కి ఒక కొమ్మోటి ఎక్కువ వేసుకుని చదివి "ఒరేయ్! ఇదిగో ఇక్కడ 'గండసరిగె మూత్ర' అని రాసుంది. ఇక్కడ నీ పని కానీయ్" అని చెప్పా. పాపం! వాడు వెళ్లి నేను చెప్పిన స్థలంలో ఒకటికి వెళ్లి వచ్చాడు. తీరా చూస్తే అవి టికెట్ కౌంటర్లు. ఆ సిన్మాహాలు మేనేజర్ వచ్చి మా డ్రైవర్ని తల వాచేట్లు చీవాట్లు పెట్టాడు.

నేను మైసూర్ సీజన్‌కి వెళ్ళినపుడే ఇక్కడ కంపెనీ ఏం చేసిందంటే వైట్ బర్లీ టొబాకో కొనడం మొదలుపెట్టింది. మన తూర్పుగోదావరిలో ఏలేశ్వరం అంజెప్పేసి ఒక ఊరుంది. జగ్గంపేట దాటింతర్వాత హైవేలో సోమవరం, ఎర్రవరం ఉంటాయి. ఎర్రవరం దగ్గర ఎడమ పక్కకి వెళ్తే ఏలేశ్వరం వస్తుంది. ఏలేశ్వరం దాటాక రమణయ్యపేట అనే ఊరొస్తుంది. అక్కణ్ణించి మొత్తం ఏజెన్సీ ఏరియా - అమీనాబాద్ కాలనీ, చికిలింత, కరుదేవపాలెం ఇలాంటి గ్రామాలు చాలా వున్నాయి అక్కడ. ఆ గ్రామాల్లో వైట్ బర్లీ టొబాకో పండించేవారు. అది అక్కడుండే కోయజాతివారు పండించేవాళ్ళు. అది కూడా మా కంపెనీ వాళ్ళు టేకప్ చేశారు. దానికీ లీఫ్ మేనేజర్ సీతారామయ్య పంతులుగారు. మైసూర్ సీజన్ అయిపోయాక ఆయన ఏలేశ్వరం వెళ్లి వైట్ బర్లీ పొగాకు కొనుగోళ్లు చూసుకునేవారు. 1975లో అక్కడ మేనేజర్ డి.ఎస్. శాస్త్రి అని ఒకతను ఉండేవాడు - దారా శాస్త్రి అని. ఈ దారా శాస్త్రి సోదరుడు ఇంకో దారా శాస్త్రి. అతను కాకినాడలో ఇంకో వేరే కంపెనీలో ఎక్సపోర్ట్స్ లో ఉండేవాడు. బసవేశ్వరరావు అని ఒక క్యాషియర్ ఉండేవాడు ఏలేశ్వరంలో. అతను చిలకలూరిపేట నుంచొచ్చాడు. స్వామి అని కారంచేడు నుంచి ఒక ట్రెయినీ మేనేజర్ ఉండేవాడు. ఏలేశ్వరం ఏరియాని ఈ ముగ్గురూ - దారా శాస్త్రి, బసవేశ్వరరావు, స్వామి - డెవలప్ చేశారు. దారా శాస్త్రి, బసవేశ్వరరావు ఏలేశ్వరంలో ఇళ్ళు అద్దెకి తీసుకుని ఉండేవారు. స్వామి ఆఫీస్ గెస్ట్ హౌసులో ఉండేవాడు.

నేను మైసూర్ నుంచి గణపవరం వచ్చేశాక మళ్ళీ కంపెనీకి మామూలుగా వెళ్తుండేవాణ్ణి. కొంచెం ఎకౌంట్స్ సెక్షన్ వదిలేసి అంకెలు, లెక్కలు పక్కన పెట్టి లీఫ్ లోకి వచ్చేశాను నెమ్మదిగా. ఇంతకు ముందు చెప్పాను కదా జంగారెడ్డిగూడెం వెళ్లి షా కమిషన్ లీడ్ చేశాను. జంగారెడ్డిగూడెంలో వున్న 18 బ్రాంచులకీ వెహికల్ ఇన్ఛార్జ్ కూడా అయ్యాను. పద్ధెనిమిది వాహనాలు - కార్లు, జీపులు - మొత్తం కలిపి నాకింద ఉండేవి. వాటికేంటంటే డ్రైవర్లు డ్రైవింగ్ ఎలా చేస్తున్నారో కనుక్కుంటూ, లైసెన్సులు, RCలు సరిగ్గా ఉన్నాయో లేదో చూసుకుని, బండి కండీషన్లో ఉందో లేదో నేను చూసి సర్టిఫై చేస్తేనే బండి కంపెనీలో పెట్టడం, లేకపోతే లేదు. ఈ రకంగా పంతులుగారు నాకు అదనపు భాద్యతలు, మిగిలిన వాళ్ళకి నా మాటను పాటించాలన్న strict instrctions ఇచ్చేశాడు. నాతో పాటుగా ముక్కు రంగారావు, రవిశంకర్, ప్రసాద్ ఇలా కొంత మంది స్టాఫుని నేనే ఎపాయింట్ చేసుకున్నాను. సీతారామయ్య పంతులుగారు కూడా వాళ్ళని తీసుకోవడానికి ఒప్పుకున్నారు. అక్కడే ASN మూర్తి అనే అతను క్యాషియరుగా ఉండేవాడు. MBR ప్రసాద్ అనే అతను బ్రాంచ్ మేనేజర్. మస్తాన్ రావు గ్రేడింగ్ సూపర్‌వైజర్. అతను గ్రేడింగ్ లేని ఆదివారాల్లో కూడా అలవాటు మర్చిపోలేక గాల్లో అరుస్తూ ఉండేవాడు "హేయ్!" అంటూ ఏదో జనం మీద అరుస్తున్నట్లుగా. "ఏంటిది మస్తానూ?!" అనడిగితే "మర్చిపోయాను బాసూ!" అంటుండేవాడు. జంగారెడ్డిగూడెంలో ఈ ప్రకారంగా 1976 బానే జరిగిపోయింది.

ఈలోగా ఏలేశ్వరం నుంచి మద్ది లక్ష్మయ్య గారికి ఒక ఉత్తరం వచ్చింది. ఏలేశ్వరం సీజన్ డిసెంబర్ నుంచి ఫిబ్రవరి దాకా ఉంటుంది. అక్కడ వుండే రైతులు పొగాకు కొనుగోళ్లలో అవకతవకలు జరుగుతున్నాయని మద్ది లక్ష్మయ్య గారికి ఉత్తరం రాశారు. ఆయన అది చదివి పక్కన పడేశారు. అప్పుడు అక్కడుండే రైతు నాయకుడు వసంత రాయుడు అనే అతను ఒక ఉత్తరం లక్ష్మయ్యగారి భార్య సీతమ్మగారి పేర రాశాడు  -"అమ్మా! ఇక్కడ కొనుగోలులో ఏదో తేడా జరిగింది. మీ కంపెనీ కోసం మేం పొగాకు వేశాం. మీరు పెట్టమంటే బేళ్లు పెడతాం కానీ మా వ్యవహారం సెటిల్ అయ్యాకే మీరు బేళ్లు కొనుగోలు చెయ్యాలి. లేకపోతే మీకు అమ్మం. మొత్తం ఐఎల్టీడీకి వేసేస్తాం" అంటూ. ఐఎల్టీడీ మా కాంపెటీటర్ కంపెనీ. ఆ ఉత్తరం సీతమ్మగారికి చేరింది - హోమ్ డిపార్టుమెంటుకి. ఆవిడ అది తీసుకెళ్లి లక్ష్మయ్యగారికిచ్చి "ఏంటండీ ఇది? ఏదో గొడవవుతున్నట్లుంది?" అంటే ఆయన ఆ ఉత్తరం పట్టుకుని కంపెనీకి వచ్చారు. వచ్చి సుబ్బన్నగార్ని, పంతులు గార్ని పిలిచి మీటింగ్ పెట్టి ఆ ఉత్తరం సంగతి చెప్తే వాళ్ళందరూ మాట్లాడుకుని ముందు దత్తుని అంటే మా బావమరిది మణిని పంపించారు ఏలేశ్వరం.

మా బావమరిది మణి కోనసీమలో పుట్టి పెరిగినా కూడా వాడికి ఒక వెటకారం కానీ, లౌక్యం కానీ తెలీదు పాపం! చాలా ముక్కుసూటి మనిషి, సిన్సియర్ ఫెలో. వాడు కంపెనీలో కూడా పని చేసేటప్పుడు అకౌంట్స్ పుస్తకాలు ముందేసుకు కూర్చుంటే తల కూడా పైకెత్తేవాడు కాదు. వాడిని ఏలేశ్వరం పంపించినప్పుడు అకౌంట్ పుస్తకాలు అక్కడున్నవాళ్ళు ఏవి చూపిస్తే అవే చూశాడు. అవన్నీ సరిగ్గానే వున్నాయి. వాటిని చూసి వాడు అన్నీ సరిగ్గానే ఉన్నాయని రిపోర్ట్ రాశాడు. తప్పితే రైతులని పలకరించి వాళ్ళతో మాట్లాడి అసలు తప్పు ఎక్కడ జరిగిందో పాపం!  కనిపెట్టలేకపోయాడు.

దాంతో లక్ష్మయ్యగారు, సుబ్బన్నగారు, పంతులుగారు - ముగ్గురూ కలిసి మాట్లాడుకుని "కామేశ్వర్రావుని పంపిద్దాం. షా కమిషన్ వుంది కదా" అన్జెప్పి నన్ను పిలిచి "నువ్వు బయల్దేరి ఏలేశ్వరం వెళ్ళు. అసలక్కడేం జరుగుతోందో కనుక్కో. నువ్వు సినిమా చూడాలంటే రాజమండ్రి వెళ్ళు. డ్రింక్ తీసుకోవాలంటే రాజమండ్రి వెళ్ళు. అక్కడ మాత్రం ఏమీ తీసుకోకు. నిష్పక్షపాతంగా అక్కడ ఏం జరిగిందో మాకు రిపోర్ట్ ఇయ్యి" అని చెప్పి నన్ను ఏలేశ్వరం పంపించారు. సరే! నేను ఏలేశ్వరం బయల్దేరాను.

ఏలా...  ఏలేశ్వరం ఏగుటేలా? 
ఈలా ... ఇప్పుడే అడుగుటేలా?
మేలా ... ఒక్కటీ ఓపిక పడితే నెలా!
చాలా ... కథుంది చెప్పుకునేలా!


<వచ్చేమాటు తరువాయి కథ>