ప్రవాస జీవనపు వంటింటి-కల్పభూజం

ఆ రోజులు - అల్లప్పటి రోజులు - అవెలాంటి రోజులంటే...
చెట్టుమీద మామిడి కాయ సరాసరి పప్పులోకి డుబుక్కుమని దూకే రోజులు
తీగమీంచే బుల్లి బుల్లి  కాకరకాయలు పచ్చలు పొదిగినట్లు హెచ్చులు పోయే రోజులు
నవనవలాడే వంకాయలు ఏ నవకాయపిండివంటలూ మా సాటి కావని కొమ్మ చిటారున చులాగ్గా మిలమిలలాడే రోజులు
పుష్యరాగం వంటి లేత అరటి దూట నున్నగా, వైఢూర్యాల దొంగాళ్ళు-పిల్లేళ్ళు ఊదారంగు దొప్పల్లో పొదువుకున్న అరటిపువ్వు మిన్నగా వంటింట కళకళలాడే రోజులు
తల్లి-పీచుపీచు, పిల్లలు-రత్నమాణిక్యాలు లేని -  తండ్రి-గరగరల కూర-పనసకాయ విరవిరలాడే రోజులు
తోటకూర మడిలోనే ఓ పక్కగా చిట్టిచిట్టి తలలూచుతూ వుండే కొత్తిమీరని ముక్కులతోనే వెతికే పట్టేసే రోజులు

తోటలో వనలక్ష్మిలా తిరుగుతూ మా చెల్లాయత్త - ఈ పూటకి ఏం వండుకుందామర్రా? - అని కూడా వున్న పిల్లసైన్యాన్ని అడుగుతూ - ఆ పూటకి కావల్సిన కూరలన్నీఒడినింపుకుని వంటింటి అరుగు మీద - పప్పులోకి ఇది, కారం పెట్టిన కూరకైతే అది, దీంతో పచ్చడి చేసుకుందామే- అంటూ శాకాలన్నిటినీ పంపకాలు చేసి - చివరాఖరుకి - మన చంద్రావతి ఇంటికి వెళ్ళి రావాలర్రా మీరు - అంటే ఎందుకబ్బా అంటే - మా ఇంటి పెరట్లో లేని రెండు చెట్ల ఆకులకి - దబ్బాకులకి, కరివేపాకు రెబ్బలకి.

ఏ వేళలో చంద్రావతి ఇంటికి వెళ్ళినా మేడమెట్లెక్కి పైకెళ్ళి ఆ మేడమీద ఎప్పుడూ తాళమేసి ఉండే బొమ్మలగది దర్శనం మాకొక అదనపు లాభం. అందుకని చంద్రావతి ఇంటికి వెళ్ళడానికి మేమెప్పుడూ సిద్ధమే. ఎక్కడికెళ్ళడానికి కాదూ - అని దీర్ఘం తీసి అడిగితే - ఎక్కడికైనా సిద్ధమే అని చెప్పాలి మరి! ఆడే కాలు - పాడే నోరు బహు చురుగ్గా వుండే ఆటపాటల రోజులవి.

ఈవలనున్న అమ్మమ్మ ఇంటినుంచి రోడ్డుకావల వున్న చంద్రావతి గారింటికి - కాలు మార్చి కాలు మీద కుంటుకుంటూ, గెంతుకుంటూ వెళ్ళి - పెద్దపెద్ద స్తంభాల అరుగుల మధ్యనున్న బోల్డన్ని మెట్లెక్కి -మహా బరువుగా వుండే సింహద్వారపు తలుపొకటి తెరిచి లోపలికెళ్తే - తన ఇద్దరు కూతుళ్ళు - మిస్సమ్మ, బేబీతో కలిసి నవ్వుతూ మమ్మల్ని - రండమ్మా రండి ఎప్పుడొచ్చారూ, సెలవులా , ఉంటారా ఓ పద్రోజులూ? - అని పరామర్శిస్తూనే - ప్రసాదుగారి మేనకోడళ్ళొచ్చారు- అని - దబ్బాకులూ, కరివేపాకేనా? - అని అంటూనే పెరట్లో పక్కపక్కనే వున్నదబ్బ, కరివేప చెట్లనుంచి ఆకులు, రెబ్బలు దూసి ఇచ్చేవారు.

ఈలోగా మేమొకసారి మేడమీదకి మిస్సమ్మతోనో, బేబీతోనో ఒక్కసారి వెళ్ళి - అక్కడ ఓరగా తెరిచివున్న కిటికీలోంచి - లోపల అలమారుల్లో, నేలమీద  - పరుచుకుని వున్న బోల్డన్ని మట్టిబొమ్మలు, చెక్కబొమ్మలు, చందనపుబొమ్మలు, నాలుగ్గిన్నెల ప్లాస్టిక్ టిఫిన్ క్యారియర్లు, ఇత్తడి డేగిసాలు, లక్కపిడతలు - ఓహ్ ! ఒకటి కాదు రెండు కాదు - కనుచూపు సోకినంత మేరా - ఎటు చూసినా బొమ్మలే.

కళ్ళనిండా ఆ బొమ్మలు నింపుకుని - ఘుమఘుమలాడే దబ్బాకులు, కరివేపాకు పట్టుకుని మళ్ళీ గెంతుకుంటూ ఇంటికి వచ్చేసేవారం.

మా లక్ష్మిదొడ్డ  కవ్వంతో చిలికిన వెన్నమజ్జిగలో, తరవాణి కుండలో దబ్బాకులు పోచి చల్ల-అమృతం తయారు చేస్తే,  ఉడికించిన కందిపప్పు, పోపు రుబ్బి అరటికాయ, ఆనపకాయ వేసి - కళపెళలాడే  సాంబారులో, కొబ్బరి తియ్య పచ్చడిలో కరివేపాకు దూసి వేసి మా చెల్లాయత్త తనవంతు పుల్ల-అమృతం వండే వారు.

అద్దీ - తెలిసీ తెలియని వయసులో అలా మొదలైన కరివేప సావాసం - తరవాత్తర్వాత మా అమ్మ నాకోసమని - నాకిష్టమని ఇష్టంగా వండే వంటల్లో కరివేపాకు మెరుస్తూ, ముక్కుని మురిపిస్తూ ఉండేది.

అప్పటి రోజుల్లో - ఏ రోజు కూరలు ఆ రోజు తాజాగా కొనుక్కునే రోజుల్లో - చిన్నప్పుడు గిద్ద బియ్యానికి గుప్పెడు కరివేపాకు  అంటూ కూరలు తెచ్చే సుబ్బమ్మ బేరాలతో తెల్లారేది. వస్తుమార్పిడి గురించి అదొక దృష్టాంత సహిత ప్రయోగాత్మక పాఠం.

ఆ తర్వాత కొంచెం హెడ్డు పైకొచ్చి హైస్కూల్ రోజుల్లో సెలవులకి హైద్రాబాదు వెళ్ళినప్పుడు - అమెరికా వెళ్తున్నామని ఎవరైనా చెప్పినా,  ఇంకెవరో వెళ్తున్నారని తెలిసినా - వెంటనే పురుషోత్తం బాబయ్య - "అమెరికాలో కరివేపాకు దొరకదు , తప్పకుండా పట్టికెళ్ళండి" - అని మరీ మరీ చెప్తుంటే - ఆయన మాటలకి అందరితో పాటు నేనూ సరదాగా నవ్వేసేదాన్ని.

ఆడుతూ పాడుతూ పెద్దయ్యి - పెళ్ళయ్యి - వంటింటి-రాజ్యానికి ఏకచత్రాధిపతి నమూనాలో అనేక-పాత్రాధిపత్నిని అయ్యాక నా వంటల్లో కరివేపాకు ధారాళముగా - కరివేప ఆకుంది కొమ్మాలేకుండా పులిహోర సాంబారు ఘుమఘుమలాడాయి - అని దేవులపల్లి వారి గోరింటాకు-పాట వరసలో  పాడేసుకుంటూ దూసేసి వాడేసేదాన్ని.

అప్పటివరకూ కథలో పెద్ద మలుపులేవీ లేవు - కలుపుకున్న అన్నంలో కందని వేళ్ళకందిన ఆకుని కూరలో కరివేపాకులా - టేకెన్ ఫర్ గ్రాంటెడ్‌లా - తీసిపారేయడమే.

అలా అలా - కాలం జరిగి మేము గాల్లో ఎగిరి - ప్రవాసం వచ్చామా - అప్పుడు మొదలయిందిక ఒక మెలిక.

ఈ నేల బట్టో , నేలలో వేసిన విత్తు బట్టో, రకరకాల దేశాల వెరైటీ వెరైటీ వంగడాల వల్లో  - ఏ శాకమూ అంత రుచిగా అనిపించేది కాదు. ఉన్నంతలో కరివేపాకు వేసిన వంటలు కొంచెం తినబుల్‌గా ఉండేవి.

అప్పుడర్థమయ్యింది - పురుషోత్తం బాబయ్య చేసిన కరివేప-ఆవశ్యక-ఉపదేశం.

వలసపక్షులమై ఎగిరొచ్చిన తొలినాళ్ళలో - మేమున్న చోట ఇండియన్‌స్టోర్లు అంతగా ఉండేవి కాదు. ఉన్న ఒకటీ రెండు కొట్లలో వడిలిపోయిన వంకాయలు, ఎండిపోయిన కరివేపాకు, పండిపోయిన కొత్తిమీర, సెల్-బై-డేట్ దాటి పుష్కరమైన గ్లూకోన్-డీ ప్యాకెట్లు ఉండేవి.

అందుకని కొంచెం దూరమైనా చైనావాళ్ళో - వాళ్ళలా వుండే మరేవాళ్ళో - నడిపే గ్లోబల్ ఫుడ్స్ అనే నానాదేశ-సరుకులు, కూరలు దొరికే అంగడికి వెళ్ళేవాళ్ళం.

అక్కడ ఆకుపచ్చ ఫోమ్-ట్రేలలో అందంగా  పేర్చి అమర్చిన కూరలు, ఆకుకూరలతో పాటు - ఒక పక్కగా - పదంటే పది రెబ్బలకి ఒక్కింటికీ పదేసి చొప్పున ఆకులతో అక్షరాలా-అంకెలారా వందంటే వంద ఆకుల కరివేపాకు పాకెట్టు ముత్యం-మూడ్డాలర్లకి కొనుక్కుని నలక్కుండా భద్రంగా ఇంటికి తెచ్చుకునేదాన్ని.

ఆ వందాకుల-కరివేపాకు - రెండు వారాల - అంటే పధ్నాలుగు రోజుల - అందులో కొన్ని పొద్దున్న ఫలహార వేళల  మినహాయించి - దాదాపు ముప్పైరెండు పూటల వంటకి - అనగనగా పూట వంటకి సరిగ్గా మూడాకుల లెక్కతో - వాడాలి అన్నది ఖచ్చితమైన ప్రణాళిక.

ఎప్పుడైనా పొరపాటున ముందుగా అయిపోతే మళ్ళీ కరివేపాకు తెచ్చుకునేదాకా వండిన ప్రతి  పదార్థమూ ప్రతిపదార్థాలు అర్థం కాని పద్యంలా, అసలు అర్థమే లేని శబ్దంలా - అనుకున్న రుచిలో కాకుండా ఇంకేదో రుచిలో ఏదేదోలా అనిపించేది.

మమ్మల్ని చూద్దామని, మాతో ఉందామని, మా పిల్లల ఆటపాటల్ని కనులారా కానీ, చెవులారా విని ఆనందిద్దామని అమెరికా వచ్చి - "చేసినన్నాళ్ళు చేశారు - మీరు హాయిగా కూర్చుని నేను వండింది తినండి" - అంటున్నా వినకుండా - మాకేదో వండి పెట్టేద్దామనుకుని హడావిడి పడుతూ మా అమ్మో, అత్తగారో - ఫ్రిజ్ తెరవగానే - వాళ్ళు ఏ కూర తీసినా అంతగా పట్టించుకోని నేను - కరివేపాకు దగ్గరకొచ్చేటప్పటికి - అసలు ఆ ట్రే మీద అతికించిన ప్లాస్టిక్ wrap ఎంత జాగ్రత్తగా తీయాలీ  - అందులోంచి రెండంటే రెండో, మరీ అంతగా కావాలనుకుంటే మూడో ఆకులు సున్నితంగా ఎలా ఈనె నుంచి వేరు చేయాలో - చెప్తూ అదేదో కరుణశ్రీ వారి పుష్పవిలాపం శైలిలో

నేనొక ప్లాస్టిక్కు ట్రేని తెరిచి - సుతారపు ఈనె వంచి 

గోరానిచి  మెల్లిగాను - ఆకునొక్కటి తుంచినాను

అన్నట్టు- కరివేప-పత్ర-పర్వరీణ-విమోచనా-విలాసము చూపుతుంటే మా అమ్మ తన పక్కనున్న మా అత్తగారితో అననే అంది - "మా లల్లి కరివేపాకు ఇచ్చే వరస చూస్తుంటే అదేదో సినిమాలో అల్లురామలింగయ్య - పూట వంటకి సామాన్లు కొలిచిస్తాడూ వాళ్ళావిడకి - అది గుర్తొస్తోందీ" - అంటూ.

ఇంక బదరి అయితే - "మా ఇంట్లో బంగారమైనా డ్రెస్సర్ మీదో, టేబుల్ మీదో - ఎక్కడపడితే అక్కడ వదిలేస్తాం కానీ కరివేపాకు మాత్రం భద్రంగా చలి తగిలి కమిలిపోకుండా బోల్డన్ని ప్లాస్టిక్కు పొరల్లో భద్రంగా దాచిపెడతాము" - అంటూ ఎంతో ముచ్చటగా నా కరివేపాకు-సంరక్షణ ముచ్చట చెప్తూ వుంటారు.

ఒకసారి ఇలాగే మూడేళ్ళ క్రితం దసరా-బొమ్మలకొలువు పేరంటానికి పిలిచారని మా ఇంటి దగ్గర వుండే ఒక తమిళవీట్టుకెళితే వాళ్ళింట్లో కొలువై వున్న కరివేప్పిలై మరం చూసి మరం-మరం- రొంబ మనోహరం అనేసుకుని - "కరివేప్పిలై ఎనక్కు పిడికుదు - నీంగ ఎనక్కు కొడుక్కిరాంగ? "- అని వచ్చీరాని అరవంలో అరవకుండా అడిగితే - ఆ వీడావిడ ఆవిడ మాట్లాడే అసలరవంలో మాట్లాడితే నాకేమీ అర్థం కాదని గ్రహించినదై - తమిళింగ్లీషులో ఏమందంటే - "రేపో కుండీలో మట్టి పోసుకుని తే - నేను మొక్క పెట్టి ఇస్తాను - చేతికి ఇవ్వను - జాగ్రత్తగా వేళ్ళు నలక్కుండా వేస్తేనే బతుకుతుంది" - అని చెప్తే భయభక్తులతో కళ్ళు విప్పుకుని చెవులప్పగించి విని తల గట్టిగా ఊపి - రెండోరోజు ఆవిడ చెప్పినట్టే కుండీలో మట్టి పోసుకెళ్ళి కరివేప-మరపు-సిరిని మా ఇంటికి తెచ్చుకున్నాను. ఇస్తూ ఇస్తూ కళ్ళు గుండ్రంగా తిప్పుతూ ఆవిడ అననే అంది - "నువ్వేదో అరవంలో అడిగావని ముచ్చటపడి ఇస్తున్నాను కానీ తల్లి మొక్కని వీడి ఈ పిల్ల మొక్కలు బతుకుతాయో లేదో - Kariveppilai is very sensitve you know"- అంటూ.

నా అతి జాగ్రత్త ఎక్కువయ్యో, లేక అరవావిడ వాక్కు ఫలించో - ఆ రెండు పిల్ల-కరివేప్పిలై మొక్కలూ వారం తిరిగేటప్పటికి తలలు వాల్చి, ఆకులు రాల్చి - శిశిరానికి చోటిచ్చి శీతవేళకి సమసిపోయాయి.

ఆ తర్వాత - ఇండియన్ స్టోరులో దొరికిందని ఇంకో మొక్క తెచ్చి వేసినా - అదీ తలా వాల్చేసి ఆకులు రాల్చేసింది.

నాకింక హరితాంగుష్ఠం లేదని నిశ్చయించుకుని కరివేప-మొక్క-పెంచుట కార్యక్రమానికి ముక్తాయింపు పలికాను.

నాకు అతి పెద్ద సోషల్ నెట్‌వర్కింగ్ అవకాశం ఎక్కడ దొరుకుతుందంటే - వారానికో, రెండు వారాలకో వెళ్ళే కూరల అంగడిలో. అలాంటి ఒకానొక రోజు - కూరలు కొంటున్న నా దగ్గరికి వచ్చి - కన్నడాలో పలకరించి - కూరలబుట్ట-సహిత-నన్ను - "వరలక్ష్మీ హబ్బక్కె హరిశిణ-కుంకుమ తొగొళ్లక్కె నమ్మనేగె బన్ని" - అంటూ ఆహ్వానించిన శాంతి ఇంటికి పేరంటానికి వెళ్ళాను.

శాంతి పెట్టిన పుళియోగిరె తింటూ బావుందంటూ ఉండగా నా కంట పడింది పుట్టు-కరిబేవు-సొప్పిన మర.

తను చెప్పే మాటలకి నేను తలూపుతున్నా నా చూపెక్కడో ఉందని కనిపెట్టిన శాంతి నా కంటి-చూపుల వెంట గీత గీసుకుంటూ వెళ్తే అది కరిబేవు దగ్గర ఆగిందని తేలింది.

వెంటనే - నేనడక్కుండానే - గబగబా రెండు మొక్కలు తీసి ఒక తడిపిన కిచెన్ టవల్‌లో చుట్టి నాకిచ్చింది - శనగల వాయనంతో పాటు. 

దాన్నలాగే తెచ్చి ఇంటికి వచ్చీ రాగానే ఒక కుండీలో మట్టిపోసి వేసి నీరు పోసేశాను - కానీ అంతగా ఆశలేం పెట్టుకోలేదు - నిలుస్తుందని. ఆ తమిళావిడ అంత జా.....గ్రత్తగా అదేదో organ transplant స్థాయిలో వేసిస్తేనే మనలేదు - ఈ కిచెన్ టవల్‌లో తెచ్చిన మొక్క మొలుస్తుందా, నిలుస్తుందా - అని.

వంటింటి కిటికీలో ఎండ తగిలేచోట పెట్టి - జలుబు చేస్తుందేమో ఎక్కువ పోస్తే అన్నట్లు కొంచెం కొంచెంగా నీళ్ళు పోస్తూ - మొన్న పొరపాటున టీ-కాచిన నీళ్ళు పోశాను - ఏదో ఎప్పటిదో ఎక్కడో విన్న గులాబీ-మొక్క పోషణ చిట్కా గుర్తొచ్చి - దాన్ని తప్పుగా బియ్యం-కడుగు నీళ్ళు పోయాల్సిన కరివేపాకుకి  అన్వయించుకుని.

అమ్మో ! ఇంకేముంది - మొక్క అలిగి వాలిపోతుందేమో అనుకున్నాను.

కానీ ఆశ్చర్యం ... రాజన్-నాగేంద్ర గారి బాణీలో పాడుకోవడానికి వీలుగా ...

కరివేప మొక్క మారాకు వేసే - మారాకు వేసే టీకాయ తోనే 

మొత్తానికి బతికింది - మా ప్రవాస జీవనపు వంటింటి-కల్పభూజం. 

కరివేపాకు వాడడంలో నావైన నియమాలు:

నాకు కొన్ని వంటల్లో కరివేపాకు తో పాటు కొత్తిమీర mutually exclusive (ME)... కొన్నిట్లో complementary (C)... కొన్నిట్లో optional (O).

ఆ వైనమేమనగా...

ఉప్మాలో అల్లం, పచ్చిమిరపకాయ, ఉల్లి తరుగుతో పాటు ఘనంగా వేయాలి కరివేపాకు - కొత్తిమీర పైపైన జల్లనగు  - (O)
చింతపండు పులిహోరకి ప్రాణమైనది కరివేపాకు - నిమ్మకాయ, మామిడికాయ రకాలకి కొత్తిమీర బాగు (ME)

సాంబారు రుచికి త్రాణమైనది కరివేపాకు - పప్పుపులుసుకి కొత్తిమీర మిన్నగు (ME)

దద్ధోజనానికి ధరలో పేరు తెచ్చినది కరివేపాకు - ఇందులో జతగా కొత్తిమీర వుండదగు (C)

ఏ కూరకైన రుచి కూర్చునది కరివేపాకు - కొన్నింటిలోనే కొత్తిమీరతో కలపదగు (O)
నీరసాలు తగ్గించు మిరియాల చారుకి "రస"సిద్ధి కలిగించు - కొత్తిమీర-కరివేపాకు  (C)

నాకెంతో ఇష్టమైన కరివేపాకుకో నాదైన ఓ సిన్మతీ గిద్యం:

కరివేప ఆకులు దట్టిన
పులిహోరయు కూర సాంబారు వాసన మించున్
చారును రస సిద్ధి పొందగ
సువాసన గల ఆకులివె ఇలలో సిన్మతీ!