నేర్పించిరి (చదివించని) గురువులు - 5 - అమ్మ

అమ్మాయి

అనగనగా ఓ అమ్మాయి
అన్నదమ్ములు - అక్కచెల్లెళ్లు
ఆటలు - పాటలు
పెద్ద కళ్లు - రెండుజళ్లు
పలుకు తక్కువ - చదువు మక్కువ

వాళ్ల నాన్నగారు చెప్పేవారట - ఇలాగే బాగా చదువుకుంటే డాక్టర్ చదివిస్తానని.  
చెప్పిన నాన్నగారు చెప్పా పెట్టకుండా వెళ్లిపోయారు - పైనుంచెవరో పనిగట్టుకుని పిలిచినట్లు.
పెద్దన్న మీద పడ్డ కుటుంబ భారం - పల్లకీ మోత కన్నా కుదుపు తక్కువైన బ్రాహ్మణ వ్యవసాయం. 

ఈలోగా మనువాడమని  వచ్చిన మేనబావ -
చదువాపద్దు - పిల్ల బాగా చదువుతోందని - ఇంటికి వచ్చి మరీ చెప్పారట మాష్టార్లు -
మేనబావ వింటేగా - పిల్లపేరు మల్లెమొగ్గ - నా పేర్ జమిందార్ - పిల్లనిస్తారా - పెళ్లి చేస్తారా - అని ఒకటే మాట-ఒకటే పాట.

పెళ్లయ్యింది - అంటే - ఏంటో తెలిసీ తెలియని - పదిహేనేళ్లు - వచ్చీరాని వయసులో.
అప్పుడే అనేసుకుందేమో - తాను పూర్తి చేయలేని చదువు - తనకిష్టమయిన చదువు అందిపుచ్చుకునే పాపాయిలు కావాలని.

అమ్మాయిలకమ్మ

అమ్మాయి అమ్మ అయ్యింది - వరసగా  - ముగ్గురమ్మాయిలకి.
ఎవరైనా - ముగ్గురూ అమ్మాయిలేనా అనబోతే - దుర్గా, లక్ష్మీ, సరస్వతులు పుట్టారమ్మా మా ఇంటా - అంటూ (మేన)అత్తగారి సమర్ధింపు కోడలికి.

ఆ ముగ్గురమ్మాయిల్లో పెద్ద పిల్ల - పెంకి, మొండి - పాటలే తప్ప మాట్లాడదు - రాగం అంటారని అదేదో పాటనుకుందో ఏమో - ఆ అంటే ఆరున్నొక్కరాగం , ఊ అంటేనూ  అదే రాగం. 
ఎవర్నీ ఆక్షేపించని నాన్నమ్మే ఇచ్చేశారు బిరుదు - చండిక - అని.

తన తర్వాత - ఒకరు తర్వాత ఒకరుగా - పుట్టిన ఇద్దరు చెల్లెళ్లు - చిట్టి చెల్లి, కుట్టి చెల్లి  - పుట్టినవేళ ఆసుపత్రిలో అమ్మ దగ్గరే వుంటానని గొడవ చేసేది అమ్మాయీ-చండిక.
కళ్లు తెరవని పసిపాపకి ఏమీ తెలియదు - కళ్లు నలుపుకుని మరీ ఏడ్చే ఈ ఎడపాపని మాత్రం ఏడిపించకూడదు అని అమ్మ చండికనే తన పక్కలో పడుకోబెట్టుకునేది.

చండికకి  బడికివెళ్లే వయసొచ్చినా అమ్మే లోకం.

అలా అని ఎంతకాలం బడికి వెళ్లకుండా ఉండడం?
అమ్మ బళ్లో వేసేసింది పిల్లని.

బడికి వెళ్లనని రోజూ ఏడుపు
రోజుకిద్దరు - చెరో రెక్కా పట్టి - రోడ్డు మీద ఊయలూగిస్తూ - బడికి మోసేసేవారు.

బడి ముందునించే అమ్మ వెళ్లాలి - వూరు చివర శివాలయం చెరువు దగ్గరున్న మంచినీళ్ల బావికి.
అమ్మాయి అడిగింది -మల్లయ్య మాష్టార్ని - వెక్కుతూ - "అమ్మ నీళ్లకి వెళ్లే వేళ నేను ఆ రోడ్డు పక్కగా వున్న కిటికీ ఎక్కి కూర్చోనా - అలా అయినా మా అమ్మని కాసేపయినా చూడొచ్చుకదా" - అని.

"అమ్మో - ఈ లల్లమ్మో - ఏం పిల్లమ్మో - పాపం పోన్లేమ్మో" - అనుకున్నారో  ఏమో - మల్లయ్య పంతులుగారు - ఓ చీపురు పుల్లిచ్చి కిటికీ ఎక్కించేవారు - అమ్మ ఆ దారిన వచ్చేవేళ.

ఇంక అప్పట్నుంచీ - అమ్మ ఆ దారిన వచ్చి కనబడే దాకా "అమ్మా చూడాలీ - నిన్నూ నాన్నని చూడాలీ" అంటూ కాసేపు, "చూడాలని వుంది అమ్మా - చూడాలని వుంది - పొరపాటు పనులిక చేయబోనని నీతో చెప్పాలి" అంటూ ఇంకాసేపు బడి మొత్తాన్ని తాత్కాలిక దుఃఖసాగరంలో ఓలలాడించేది.

పాటలంటే ఇష్టమని అమ్మాయికి అమ్మ దేశభక్తి గీతాలు నేర్పేది - జయ జయ భారత జాతీయానందోత్సవ శుభసమయం - ప్రియతమ భారత జనయిత్రీ చిరదాస్య విమోచన నవోదయం - అంటూ.

ప్రతి ఆగస్టు పదిహేనుకి తెల్ల పరికిణీ, జాకెట్టు - ఆప్కో జరీ అంచువేసి కుట్టించేది. బడి మొత్తంలో అమ్మ కుట్టించిన తెల్ల బట్టల్లో మెరిసిపోయే అమ్మాయిని - ఆ పిల్లని గారం చేయొద్దండీ అని చెప్పినా వినకుండా - రామశేషు మాష్టారు స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ ఊరేగింపులో ఎత్తుకుని తిప్పేవారు.

ఇంక బడికి సెలవులిస్తే  - అమ్మాయికి అమ్మతోనే ఆటలు - అవీ తానే కనిపెట్టినవి .

ఆ ఆటలెలాంటివంటే ...

గాజుముక్కలాట
- బడికి వెళ్లే దారిలో, ఆడుకునే వీధిలో - ఎక్కడ పగిలిన చేతిగాజు ముక్క దొరికితే అక్కణ్ణుంచి అది తెచ్చి ఖాళీ బోర్నవిటా డబ్బాలో దాచేది - అమ్మాయి.

బడి లేని మధ్యాహ్నాలలో అమ్మ వంట అయిపోయి పిల్లలకి ఆమ్ పెట్టేసి "హమ్మయ్య" అనుకునేవేళ గాజుముక్కల (డ)బ్భాండం చేతబట్టి చిన్ -మోహినీ అవతారమై అమ్మాయి ప్రత్యక్షం

ఇంక అమ్మకి అలసట తీరే మార్గమేది ? అయినా సరే విసుక్కోకుండా - ఓపిగ్గా కూర్చుని - గాజుముక్కల గుట్టలోంచి అమ్మాయికి కనపడకుండా చేతికి చేయడ్డుపెట్టుకుని - ఓ గాజుముక్క తీసి - అదే రంగో అమ్మాయిని కనుక్కోమనేది. ఒకవేళ అమ్మాయి అదే రంగు గాజుముక్క చూపిస్తే అమ్మాయికి ఆ రెండు ముక్కలు, లేకపోతే అమ్మకి రెండు గాజుముక్కలు. ఇలా ఆ గుట్టలోంచి బోల్డన్ని గాజుముక్కలు ఎవరికొస్తే వాళ్లు గెలిచినట్టన్నమాట.

బొమ్మొస్తుందా - రాదా ?
బడి పుస్తకం ఒకటి  తెచ్చి అమ్మ - అమ్మాయి పక్క-పక్కన కూర్చుని ఒకరు "బొమ్మొస్తుందా-రాదా?" అనడిగితే రెండోవారు వస్తుందనో-రాదనో చెప్పాక కాయితం తిప్పితే బొమ్ముంటే వస్తుందని చెప్పినవారు గెలిచినట్లు, లేకపోతే అడిగినవారికి పాయింటు.

ఇలాంటి వింత-వింత ఆటలు ఆడుతూనే అమ్మ ఎన్నో కబుర్లు చెప్పేది అమ్మాయికి - అన్నిట్లోనూ చదువు ముఖ్యాంశం - విద్యా దదాతి వినయం - స్పర్థయా వర్ధతే విద్యా -  విద్వాన్ సర్వత్ర పూజ్యతే - చదువుకునే టైంలో చదువుకోవాలి -  గడిచిపోయిన కాలం వెనక్కి రాదు.

అమ్మాయికో అలవాటు  - రెండు నెల్లకో క్లాసు పుస్తకం - తెలుగు వాచకమో - సైన్స్ టెక్స్టో  పడేసుకోవడం - అమ్మకొచ్చి పుస్తకం పోయిందని చెప్పడం.

అమ్మ అస్సలేమీ అనకుండా - "అయ్యో! అవునా! ఆంజనేయులు కొట్టుకెళ్లి కొత్తది తెచ్చుకో" అనడం.
అమ్మాయి వెళ్లి ఆంజనేయులు కొట్లో పుస్తకం కొనుక్కుని - దాంతో పాటు శనగపప్పు-బెల్లం ప్రసాదం చేతిలో పడితేనే కదిలి ఇంటికి వచ్చేది.

ఆంజనేయులు పెట్టడం మర్చిపోతే ఇంకేమైనా వుందీ - కొట్టు కట్టేదాకా అక్కడే నిలబడివుండేది అమ్మాయి - అందుకే పుస్తకంతో పాటే ప్రసాదం ప్రసాదించేవాడు.

అసలు రహస్యమేమిటంటే అమ్మాయికి ఫెళఫెళలాడే కొత్త పుస్తకాల ఘుమఘుమలాడే వాసన ఇష్టం - అందుకని ఏడాదికి రెండో మూడో తెలుగు వాచకాలు కొనుక్కునేది. అమ్మకి అసలు సంగతి తెల్సినా - అమ్మాయి ముచ్చటపడుతోందని మురిసేది - ముద్దుకైనా విసుక్కునేది కాదు.

ఈలోగా అమ్మాయి ఐదో తరగతికి వచ్చింది - అమ్మాయికన్నా ముందు అమ్మ హడావిడి పడి ఆధునిక మూల్యాంకన దర్శిని తెప్పించింది - విజయవాడలో వున్న అక్క-బావగార్లకి చెప్పి.  సోవియెట్ భూమి - చింపి - వేసిన అట్టతో వచ్చిన ఆ పుస్తకం అమ్మాయికి సర్వకాల-హస్త-భూషణం.

అమ్మ అమ్మాయికి పుస్తకాల మీద ప్రేమ పెరిగేలా - చందమామలు, బొమ్మరిల్లులు, అమర్ చిత్ర కథలు - ఇలా ఎన్నో పుస్తకాలు కొనేది. తాను చదివే యద్దనపూడి, మాదిరెడ్డి, కోడూరి(ఆరెకపూడి) నవలలు, విశ్వనాథ వారి వేయిపడగలు, రంగనాయకమ్మ విషవృక్షం - ఇదీ అదీ అని లేదు - అర్థం అవుతుందా లేదా అని లేదు - కాయితమైతే అక్షరముంటే - తెలుగైనా, ఇంగ్లీషయినా - ఆఖరికి అప్పటికి ఇంకా  అంతగా అర్థం కాని హిందీ అయినా - అమ్మాయి చదువుతానంటే చాలు పుస్తకం కొనిచ్చేసేది అమ్మ.

పెరుగుతున్న అమ్మాయితో పాటు చెప్పీ చెప్పకుండా అమ్మ చెప్పే పాఠాలు కూడా పెరుగుతున్నాయి - అసలంటూ అందం ఉండాలి కానీ తెచ్చిపెట్టుకోకూడదు - చెప్పి పెట్టిన బుద్ధి, దెప్పి పెట్టిన మెతుకు ఒంటబట్టవు - ఒక వేలు అవతలివారికేసి చూపిస్తే మూడువేళ్లు మనకేసే చూపిస్తాయి  - Face is the index of the mind - A sound mind in the sound body - తిండి కలిగితేనే కండ కలదోయ్ - నక్క ఒకచోట ఊళలు పెట్టి ఇంకోచోట సంగీతం పాడదు - పెద్దవాళ్లు చెప్పినట్టు చెయ్యాలి, చేసినట్టు కాదు - ఇలా ఎన్నెన్నో చిన్నా పెద్దా పాఠాలు - ఇవే కాక సందర్భానికి తగినట్లు సుమతీ, కుమారీ - శతక పద్యాలు.

చిన్న తరగతులలో అమ్మాయికి అర్థం కాని లెక్కలు అమ్మే చెప్పాలి - మరి నాన్నైతే ఒక్కసారి చెప్పగానే అర్థం కాకపొతే - ఆయ్ హన్నా ! - అంటారు కదా - అందుకని.

అమ్మాయికి  పరీక్షలొస్తే ఇంటిల్లిపాదికీ పరీక్షా-కాలమే - పరీక్ష బా రాస్తే పర్వాలేదు - రాయకపోతే ఇంకంతే - ఇల్లంతా (అ)శోకవనమే. దానికితోడు పరీక్షల ముందు అసలు ఖానా మానేసి "నఖా"ని అయిపోయేది అమ్మాయి. అమ్మ అప్పుడు పక్కన కూర్చుని "హనుమంతుడిలాగా నీ బలం నీకు తెలియదు - నువ్వు బాగా రాయగలవు" అని చెప్తే అప్పుడు "హమ్మయ్య" అని కనులారా నిదరోయేది.

ఇంక పరీక్ష రాసి ఇంటికి రాగానే - పరీక్ష పేపరు అమ్మ చేతికిచ్చి ప్రతీ ప్రశ్నకీ సమాధానం పరీక్షలో ఎలా రాసిందో అమ్మకి అప్పచెప్పాల్సిందే - ఒకటో తరగతి నుంచీ డిగ్రీ ఫిజిక్స్ థీరీల  దాకా ఇదే తీరు - అమ్మకి ఎంత అర్థమవుతుందీ అనేకన్నా అమ్మకి చెప్పాలి అన్నదే ముఖ్యం.

అమ్మాయి ఏడో తరగతిలోకి రాగానే - (అప్పటినుంచి వరసగా దాదాపు పదేళ్లపాటు) అమ్మ ఇచ్చిన అందమైన బహుమతి - ప్రతీ నెల ఒక Competition Success Review (CSR), ఒక Reader's Digest (RD).  ఉన్న ఊరిలో ఆ రెండు పుస్తకాలు చదివేది ఆ వయసులో అమ్మాయి ఒక్కతే. CSR నిండా పజిళ్ల లాంటి mental aptitude టెస్టులు, RD నిండా అప్పటివరకూ పరిచయం లేని భూమికి అవతలివైపు వున్న ప్రపంచం.

ముగ్గురక్క చెల్లెళ్లలో పెద్దదైనా ముగ్గురిలో చిన్నగా కనిపించే అమ్మాయిని ఎవరైనా హేళన చేయబోతే - మా పిల్ల ఇంకో గుప్పెడుంటే బ్యూటీ కాంటెస్ట్ కివెళ్లగలిగేది - అని అమ్మాయి మనసుకి వెలితి అనిపించకుండా వెనకేసుకొచ్చేది అమ్మ.

ముగ్గురాడపిల్లలని - పెళ్లై ఎవరిళ్లకి వాళ్లెళ్లిపోతే అక్కడెలాగూ చేసుకోవాలి - నేనెలా పెళ్లయ్యాకే వంట నేర్చుకున్నానో మీరూ అలాగే నేర్చుకుందురు గాని - అని వంటింటి ఛాయలకి రాకుండా అబ్బురంగా అమ్మాయిలకి నచ్చింది వండి పెట్టి పెంచింది.

ముగ్గురమ్మాయిల తల్లి - అబ్బాయిల ముచ్చటెలా తీర్చుకుందంటే - చదువంటే ఇష్టమున్న తమ్ముడి, చెల్లెలి పిల్లల చదువులకి ఒంటిమీద బంగారాన్ని వారి చేతిలో పుస్తకాలుగా మార్చి మురిసిపోయేంతగా. ఆ మురిపెం చూసే  పక్కింటి సరస్వతాంటీ అమ్మని - జగన్మాతా - అని పిలిచేవారు.

పొద్దున్న లేచిన అమ్మకి -  రాత్రి ఏ పదింటికో పక్క చేరబోయేవేళ - అనుకునో, అనుకోకుండానో తలుపు తట్టి వచ్చిన చుట్టాలకి - అప్పటికప్పుడు ఎర్రగా వేయించిన బంగాళాదుంపలు, వేడి వేడి చారు - పెట్టి వచ్చినవారి కడుపు నింపందే నిద్ర పట్టేది కాదేమో - అప్పటికే నిద్రపోయి వంటింట హడావిడికి నిద్ర లేచిన అమ్మాయిలకి కనిపించేది - చేతి గరిటతో అన్నపూర్ణ - అలుపెరుగనిది అమ్మ.

అమ్మకి ధైర్యమూ ఎక్కువే - నాన్నYezdi చీకటిలో కనపడని గుంటలో పడిపోయి దెబ్బలు తగిలి ఆసుపత్రిలో చేరారని ఎవరో వచ్చి చెప్తే - జాగ్రత్తగా వుండండని అమ్మాయిలకి చెప్పి - చెప్పులేసుకుని ఏ కంగారూ కనిపించనీయకుండా ఆ రాత్రిలో నాన్న దగ్గరికెళ్లింది - అది తలచుకున్న అమ్మాయికి ఇప్పటికీ ఆశ్చర్యమే - అసలంత చడీ-చప్పుడు లేకుండా అమ్మ అలా ఎలా వెళ్లగలిగిందీ - అని.

అమ్మాయి పెద్దయ్యింది - అప్పటిదాకా ఆడింది ఆట - పాడింది పాట - చదువుకి దూరం వెళ్లాల్సొచ్చింది - మొదటిసారి అమ్మని, ఇంటిని వదిలి. చదువుతో పాటు మనువుకనువైన మనసునీ అందుకుంది. అమ్మకీ, నాన్నకీ ఒక్క నిముషం ఇది నిజం కాదేమో అనిపించింది. ముందుగా అమ్మకే అర్థం అయ్యింది - అమ్మాయి పట్టు పట్టింది ఇక విడవదని. నాన్నకి నచ్చచెప్పింది - అమ్మాయి పెళ్లి ముచ్చట తీర్చింది.

అమ్మాయి పెళ్లయ్యాక - అమ్మంటే ఎంత ఇష్టం వున్నా - మరి అత్తవారింటికి వెళ్లాలి కదా! అలా వెళ్లినప్పుడు మరి కొత్త ఇల్లు, కొత్త మనుషులు, కొత్త మాటలు - అంతా కొత్తగా వుంటుంది కదా ! అలాంటి కొత్త కొత్త గా అనిపించే తొలినాళ్లలో సరదాగా అన్న మాటొకదానికి  అమ్మాయి నొచ్చుకుంది - నొచ్చుకుని అమ్మకి చెప్పుకుంది.

అమ్మాయి చెప్పింది అమ్మ వింది - విని అంది - "ఒక అమ్మ కడుపున పుట్టిన మీ ముగ్గురే ఒకలా లేరు - అలాంటిది మీ అత్తవారింట్లో మనింట్లో ఉన్నట్లు ఎలా ఉంటుంది?  ఆడపడుచు అంటే ఆదుకునే నేస్తం లాంటిది - మరిది అంటే లక్ష్మణస్వామి  - ఆ ఇంటి కబురు మంచిదైతే పంచుకో - కానిదైతే తెలివిగా మంచిగా మలుచుకో - చదువుకున్నావు - వృధా పోనీయకు - ఆలోచించు - ఒదిగి ఉండడం ఓడిపోవడం కాదు - అదే గెలిపిస్తుంది నిన్ను".

అమ్మ చెప్పిన మాట చద్దిమూట అయింది అమ్మాయికి - తిరుగులేని ప్రేమాస్త్రమయ్యింది.
 
అమ్మలగన్నఅమ్మమ్మ

ముగ్గురమ్మాయిలకి పెళ్లిళ్లు అయ్యాయి - అమ్మలయ్యారు - అమ్మని అమ్మమ్మని చేశారు.
ఎదిగిన మనవళ్ల-అమ్మమ్మ అయిన అమ్మకిప్పుడు ఆటవిడుపు.

అమ్మాయి >>>  అమ్మాయిలకమ్మ >>>  అమ్మలగన్నఅమ్మమ్మ ~ వెరసి మా అమ్మ - పేరిందేవి.

అమ్మాయి చదువుకోసం, ముగ్గురాడపిల్లల పెళ్లిళ్ల కోసం, తను చదివించాలనుకున్న- తన పుట్టింటి పేరు నిలుపుతారనుకున్న తన మేనల్లుళ్ల కోసం, తను సహాయం చేయాలనుకుంటున్న ఎవరికోసమైనా - నాన్నకి కష్టమవుతుందని తెలిసినా - ఒప్పించడానికి అమ్మ చేసే ప్రయత్నాలు చూసినప్పుడల్లా అమ్మాయి అనుకునేది - అనుకుని నవ్వుతూ నాన్నతో అనేది - "నాన్నా! మా అమ్మ అన్నపూర్ణ, జగన్మాతే కాదు - సర్వమంగళ కూడా" - అని.

మ్రింగెడి వాఁడు విభుండని
మ్రింగెడిదియు గరళ మనియు మేలని ప్రజకున్
మ్రింగు మనె సర్వమంగళ
మంగళసూత్రంబు నెంత మది నమ్మినదో?