కిటికీకి అవతల - అప్పుడప్పుడూ దూది మబ్బు దుప్పటి కప్పుకుంటూ, అప్పుడే పక్కకి తప్పుకుంటూ - తప్పించుకున్న మబ్బులు పూర్తిగా కప్పేయకుండా ఎంత సేపుంటాడో తెలీకుండా - దోబూచులాడుతున్న వెండి జాబిలి.
పక్కనే దేశీ-రేడియోలో వినీ వినిపించకుండా - "ఓ బచ్పన్ కే దిన్! రులా న దేనా" అని అంటూ లతామంగేష్కరూ, "ఆజ్ హసే, కల్ రులా న దేనా " అని షంషాద్ బేగమూ పాడుకుంటున్న పాట వింటూ బెంగ పడిపోతున్నాను అప్పుడే - ప్రతి రోజూ లాగే!
అపురూపం
ఎవరికైనా "డూ యువర్ బెస్ట్" అని అతి మామూలుగా చెప్పేస్తాం - కానీ - ఎన్ని పనులు, ఎవరు, ఎంత బెస్టుగా చేస్తున్నామో - అంతా ఒట్టి టేకెన్ ఫర్ గ్రాంటెడేగా!
రోజూ మామూలుగా చెప్పే "థేంక్స్" అనే మాటని కృతజ్ఞతని నింపుకుని అంటే, ఆ మాట విన్న మనిషిని ప్రేమ కూడా తాకాలట. ఇది అపురూపానికే అపురూపమనిపించే అపురూపమైన ఆలోచన. చదువుతుండగానే "ఇద్దీ! ఇలాంటి మాటలే అనండర్రా, వినండర్రా!" అని గాఠిగా చెప్పెయ్యాలనిపించింది.
అంతా సవ్యంగా సాగిపోతున్నప్పుడు - స్థిరంగా పని చేస్తున్న చేతులు, తడబడకుండా నడుస్తున్న కాళ్ళు, అన్నాన్ని గుటక వేయగలిగిన గొంతు దాకా తీసుకెళ్లగలిగే నాలుక - వీటన్నిటినీ మహా-taken-for-granted గా తీసేసుకుంటాం గానీ - అవి granted-to-us-for-using-consciously అన్నది - నొక్కి వక్కాణించి చెప్తున్నట్టున్న ఈ అపురూపం చదువుతుంటే నాకు శశికపూర్ గుర్తుకొచ్చాడు.
కపూర్ల ఇంటి కడగొట్టు పిల్లడు, రాజ్ కపూర్, షమ్మీ కపూర్ల బుల్లి తమ్ముడు ఎంత చలాకీగా ఉండేవాడో స్క్రీన్ మీద! నవ్వితే మొహమంతా మతాబాల వెలుగే. పాటకి ఆడడం మొదలు పెడితే - ఒంట్లో చేతులూ, కాళ్ళూ దేనికవే వేటికి కావాల్సిన దిక్కులో అవి స్ప్రింగుల్లా ఆడుతూ ఉండేవి.
అలాంటి శశికపూర్ చివర్లో చక్రాల కుర్చీలో కూర్చుని చిన్నప్పుడు తను నటించిన సినిమాలు చూసుకుని "అది నేనేనా ? ఈ చక్రాల కుర్చేలో కూర్చున్న ఈ నేను, అక్కడ హుషారుగా గెంతుతున్న ఆ నేను ఒకరేనా?" అని ఎంతో బాధ పడేవాడట.
సరిగ్గా అలాంటి పరిస్థితినే అందరికీ గుర్తుచేస్తుంది అపురూపం.
చదివే ప్రతి దాంట్లో కవిత్వపు ఛాయలు వెతుక్కునే నాకు ఇందులో ఇంకో అపురూపమైన బోనస్ - "కిసీ కీ ముస్కురాహటోం పే హో నిసార్" పాట ప్రసక్తి.
ఈ అపురూపం చదవడం అయ్యాక - నాకు అలవాటే అయినా - ప్రతిక్షణం అపురూపంగా గడపడం మీద ప్రీతి - ఇంకొంచెం పెరిగింది నాకు.
కిసీ కా దర్ద్ మిల్ సకే తో లే ఉధార్
కిసీ కే వాస్తే హో తేరే దిల్ మే ప్యార్
జీనా ఇసీ కా నామ్ హై
పాడుకుంటూ తర్వాతి పేజీ కబుర్లలోకి...
ప్రయాణం
ఇక్కడ ప్రయాణం ఒక ఊరిలో మొదలు పెట్టి - ఇంకో ఊరిలో మజిలీ చేసి - చివరికి ఏదో గమ్యం చేరి "హ్మ్!" అంటూ నిట్టూర్చే టైపు కాదు.
బొమ్మల కోసం ఒక చిత్రకారుడు - అనుక్షణం తన ఆలోచనే తన తోటి యాత్రికుడై - తన లోపలి ఆలోచనలని తరచి చూసుకుంటూ -తనతో తను చేసుకునే యాత్ర.
ఆ యాత్రలో తారసపడిన గడ్డి, చెట్టు, ఇళ్ళు, ఇంటి రేకులు, ఆ రేకుల మీదుగా వెలిగిపోయే సూర్యోదయాలు - ఇవే కాదు... ముంబాయి క్రాఫర్డ్ మార్కెట్లో - రహదారులే గృహాలుగా చేసుకుని తిరుగాడే వేలాది జనాలు - వీళ్ళందరూ కూడా ఈ చిత్రకారుడి చేతిలో జీవం పోసుకునే బొమ్మలే. ఆ అన్వరుడి ఆలోచనల్లో జీవించే బొమ్మల కథలే.
ఈ ప్రయాణంలో గీతకారుడు అన్వరుతో పాటు రాతకారుడు పూడూరి (?) రాజిరెడ్డి కలిసి చేసిన ప్రయాణపు విశేషం కూడా ఒకటి ఉందండోయ్ - అదే నాకు దక్కిన బోనస్ ఈ ప్రయాణం కబుర్లలో.
ప్చ్! ఇందులో పాటలేం లేవు. అయినా ఫర్లేదు...ముందు ముందు ఉండే ఉంటుంది మురిపించే పాటల పండగ!
తర్వాతి పేజీలోకి వెళ్ళిపోతున్నా - నాకు తోచిన పాట పాడుకుంటూ...
పక్షులకెన్నడూ ... పాస్పోర్ట్ లేదు - ఖండాలన్నీ దాటెళ్ళు!
సామాజిక స్మగ్లర్లు
పుల్లయ్య అనబడే రామసుబ్బయ్య, శీను, శేఖర్, మధు, నాగరాజు, సురేష్, రమేష్, మోహన్, కుమార్, చింతపండు, సుబ్బలక్మి -
వీళ్ళందరూ ఏమట్లు?
అన్వరుకి ఏమయేట్లు?
వీళ్ళందరూ సామాజిక స్మగ్లర్లు అయ్యిందెట్లు?
అది తెలవాలంటే మీరు మాత్రం అనగనగా ఒక చిత్రకారుడు పుస్తకంలో పదో పేజీ నుంచి పన్నెండో పేజీ దాకా చదవాల్సిందేనబ్బా!
ఆ రెండు, మూడు పేజీల్లోనే
అమ్మా! చూడాలని ఉంది
నిన్ను - చూడాలని ఉంది
పొరపాటు పనులిక చేయబోనని నీతో చెప్పాలి
ఒకసారి మాత్రం నిన్ను చూస్తే చాలులే అమ్మా
అని అమ్మ కోసం ఆశగా వెతుక్కునే పసి-అన్వర్ కూడా పలకరిస్తాడు.
ప్రేమ ప్రకటన
ప్రేమప్రకటన పలు రకాలు...
ఆ రకాల రకరకాలు పలురకాలు.
ఆ పలురకాల బహుముఖాలు ఎలాంటివంటే...
"ఏక్ లడకీ కో దేఖా తో ఐసా లగా ..." పాట వినీవినగానే నచ్చేసి - "1942 ఎ లవ్ స్టోరీ" సినిమా పాటల క్యాసెట్లు ఒకేసారి మూడు కొనడం ఒక రకం.
హెచ్ఎంవీ వాడు వేసిన జేసుదాసు పాటలవి - రెండు సెట్ల క్యాసెట్లని కొని - జేసుదాస్ పాటలు కాపీ చేసుకుని ఇస్తానన్న మనిషికి ఒక సెట్టు అరువిచ్చి - అది అరువు కాదు అచ్చంగా అట్టుకుపోవడం అని అర్థమయ్యాక - ఆ పట్టుకెళ్ళిపోయినవాణ్ణి మంచి టేస్టున్న దొంగ అని మెచ్చుకోవడం రెండో రకం.
కొడవటిగంటి, చలం, శేషేంద్రశర్మ, పెద్దిభొట్ల - వీళ్లందరి పుస్తకాలు, ఐదు సెట్ల సైగల్ పాటల క్యాసెట్లు కొనుక్కుని - వాటిని రెండు చేతులతో పట్టుకుని - ఊరిని వాటికి, ఊరికి వాటిని చూపిస్తూ - ఊరింపుగా, ఊరేగింపుగా కిలోమీటర్ల కొద్దీ నడిచి వెళ్లడం మూడో రకం.
(ఈ మూడో రకం గురించి చదివీ చదవగానే నాకు చెప్పిందే చెప్పి "భలే! ఇలాంటి ఇష్టం - అంటే ఇష్టమైన పుస్తకాలు చేతిలో పట్టుకుని నడవాలనిపించేంత పుస్తకమోహం ఉంటుందని ఊహించలేం కదా!" అని బద్రి ఎంత మురిసిపోయారో! అది కూడా ఒక రకమైన ప్రేమ ప్రకటన రకమే మరి!)
తమిళ కథకులు పిచ్చమూర్తిగారు రాసిన "భగవదర్చన" కథకి పది రకాల గోపురాల స్కెచ్చులు వేయడం నాలుగో రకం.
శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రిగారి "మార్గదర్శి" కథలోని చేబోలు శంభుశాస్త్రి పేరుని తనకి ఇంకో కొడుకు ఉంటే వాడికి పెట్టాలనుకోవడం ఐదో రకం.
(శ్రీపాదవారి కథల్లో నాకు అత్యంత ఇష్టమైన "మార్గదర్శి" కథ గురించిన ప్రస్తావన అన్వర్రాతలో చూడగానే నేనూ మురిసిపోయి - ఒక్కసారి లేచెళ్ళి నా లైబ్రరీలో ఉన్న శ్రీపాద వారి రెండవ కథల సంపుటం తెరిచి "మార్గదర్శి" కథనో సారి దర్శించుకొని వచ్చి కూర్చుని ఇది రాస్తున్నాను. ఇదీ ఓ రకం ప్రేమప్రకటనే!)
ఆర్టిస్టు చంద్ర గారు చేయి అందించినా - మించిన గౌరవభావంతో - అందించిన చేయిని అందుకోకుండా - రెండు చేతులూ జోడించి దండం పెట్టడం ఆరో రకం.
బాపు గారి నుంచి ఫోన్ వస్తే మాట్లాడేటప్పుడు వేసుకున్న చెప్పులు విప్పేయడం ఏడో రకం.
భుక్తి పెట్టే విద్య బొమ్మలేయడం, రంగులేయడం. ఆ సరస్వతి కోసం వందల కొద్దీ పెన్నులు, పెన్సిళ్లు, రంగులు, కుంచెలు కొనడం ఎనిమిదో రకం.
ఇంకా బోల్డు రకాలు ఉండే ఉంటాయి - కానీ ఎన్ని రకాలని ఏముంది?! ప్రేమంటూ ఉంటే -అది ఎన్నో రకాలుగా ప్రకటితమవుతూనే ఉంటుంది. అది - ఇది, అది - అని లేని - ఎన్నెన్నో రకాలు!
అందుకే పాడుకుంటూ అంటున్నా ... అన్వర్! తేరా రాత బడా ప్యారా!
అలా పాడుకుంటూ 17 వ పేజీ లోకి...
ఐదో దిక్కున అతడు
ఇందులోని అతడు ప్రముఖ కార్టూనిస్ట్ టి. మోహన్ గారు.
రాసిన సందర్భం ఆయన స్వర్గస్థులైన రోజు సెప్టెంబర్ 21, 2017.
ఇక్కడ నాకు గుర్తుకొచ్చిన పాట ...
ఈ రవ్వంత జీవన పయనంలో
అందరు నీవారు - చివరకు మిగిలేదెవరూ లేరు
తొలి ప్రేమలేఖ
వెన్నెల ఎందుకు కాస్తుంది?
పూలెందుకు పూస్తాయి?
కృష్ణశాస్త్రి కవిత్వమెందుకు రాస్తారు?
ముళ్ళపూడి వారి అప్పారావు అప్పులెందుకు చేస్తాడు?
ఎందుకు? ఎందుకు? ఎందుకు?
చిత్రకారుడు స్కెచ్చులు అందుకే వేస్తాడు.
ఆ స్కెచ్చులు వేసే స్కెచ్చుబుక్కే చిత్రకారుడి ప్రేమలేఖ.
ఆ స్కెచ్చు బుక్కులో ఉండేవి ఏంటంటే - కదలని చెట్లు, కదిలే రైళ్ళు, ఆడే పిల్లలు, టీవీ ముందు పడతులు, ఆశాపాతకుల ఏడ్పు మొహాలు, ఊళ్ళో వీధులు, ఊరి బయటి గుట్టలు మిట్టలు, నడిచే గుంపులు, పడుకుని నిలబడి జారిగిలబడి మొబైల్ చూసుకుంటున్నవాళ్ళు, వికారంగా మొహం పెట్టుకుని కవిత్వం పుస్తకం చదివే పాపం వాళ్ళు, ఫేస్బుక్లో మొహం దూర్చి ఎన్ని లైకులు ఏమేం కామెంట్లు ఎవరెవరు ఇచ్చారు అని ఆత్రంగా చూసేవాళ్ళు; ఇంకా పెద్దపెద్ద పొట్టలవాళ్ళు, వంగిన వీపులవాళ్ళు, నడుములు లేని అమ్మాయిలు, బోలెడు బోల్డ్ మడతలు గల నడుములు గలవాండ్లు, కాటన్ ప్యాంట్ నిలువు ఫోల్డులు, స్కిన్ టైట్ జీన్స్ ప్యాంట్ మోకాలి కింది అడ్డ ఫోల్డ్స్, బూట్కు కట్టిన లేస్, స్నీకర్స్ సోల్-రన్నింగ్ షూ సోల్ల మధ్య తేడా, ....వీటన్నిటి స్కెచ్చులూ, అవి పోయే హెచ్చులూ.
అపుడెప్పుడో ఈమాటలో అనుకుంటా చూశా - అన్వర్గీతలు - ఒక పేజీ నిండా కిక్కిరిసినట్టుగా వేసిన బోల్డన్ని బొమ్మల స్కెచ్చులు. ఆ బొమ్మల మెరుపులకి కళ్ళు చెదిరాయి. ఆ మెరుపు-కళలు మళ్ళీ ఈ "తొలి ప్రేమలేఖ" చదువుతుంటే గుర్తొచ్చాయి.
ఇది చదువుతూ హమ్ చేసుకున్న పాట - బొమ్మలమ్మి సువర్ణసుందరి పాడుకున్న - బొమ్మాలమ్మా ... బొమ్మలూ...
థాంక్స్ అనేది ఎంత చిన్న మాట. ఇంతకన్నా ఏఁ చెప్పాలో తోచక భాష చిన్నబోయి ఉంది.
రిప్లయితొలగించండిఎంతో ఎంతో బావుంది!!
రిప్లయితొలగించండిఅంతా ఎంతో ఎంతెంతో బావుంది!
ఇంకేం చెప్పాలో తెలియనంత బావుంది!
Thanks to Anwar garu & Auntie and Uncle for sending this book to you 💞