క్రిందటి శ్లోకం / Previous slOkaH: స్మర వారం వారం ...సంక్షేపరామాయణం - 16, 17
*** *** *** *** *** *** ***
*** *** *** *** *** *** ***
శ్లోకం -18
విష్ణునా సదృశే వీర్యే
సోమవత్ ప్రియదర్శనః
కాలాగ్నిసదృశః క్రోధే
క్షమయా పృథివీసమః
శ్లోకం -19
దనదేన సమస్త్యాగే
సత్యే ధర్మ ఇవాపరః
తమేవం గుణసంపన్నం
రామం సత్యపరాక్రమం
శ్లోకం -20
జ్యేష్ఠం శ్రేష్ఠగుణైర్యుక్తం
ప్రియం దశరథః సుతం
ప్రకృతీనాం హితైర్యుక్తం
ప్రకృతిప్రియకామ్యయా
శ్లోకం -21
యౌవరాజ్యేన సంయోక్తుం
ఐచ్ఛత్ ప్రీత్యా మహీపతిః
తస్యాభిషేకసంభారాన్
దృష్ట్వా భార్యా~థ కైకయీ
శ్లోకం -22
పూర్వం దత్తవరా దేవీ
వరమేనమయాచత
వివాసనం చ రామస్య
భరతస్యాభిషేచనం
*** *** *** *** *** *** ***
*** *** *** *** *** *** ***
ప్రతిపదార్థాలు (శ్లోకంలో వచ్చిన క్రమంలో)
శ్లోకం -18
విష్ణునా సదృశః వీర్యే
సోమవత్ ప్రియదర్శనః
కాలాగ్ని-సదృశః క్రోధే
క్షమయా పృథివీ-సమః
విష్ణునా = విష్ణువుతో
సదృశః = సమానమైనవాడు
వీర్యే = పరాక్రమములో
సోమవత్ = చంద్రుని వలె
ప్రియదర్శనః = ప్రియముగా కనిపించువాడు
కాలాగ్ని-సదృశః = ప్రళయకాలపు అగ్నిలాంటివాడు
క్రోధే = కోపములో
క్షమయా = సహనములో
పృథివీ-సమః = భూమితో సమానమైనవాడు
శ్లోకం -19
దనదేన సమః త్యాగే
సత్యే ధర్మ ఇవ అపరః
తం ఏవం గుణ-సంపన్నం
రామం సత్య-పరాక్రమం
దనదేన = కుబేరునితో
సమః = సమానమైనవాడు
త్యాగే = త్యాగబుద్ధిలో
సత్యే = సత్యపాలనములో
ధర్మ ఇవ = ధర్మదేవత లాంటివాడు
అపరః = మరొక
తం = అతడిని
ఏవం = ముందు చెప్పబడిన
గుణ-సంపన్నం = గొప్ప గుణములు కలవాడిని
రామం = రాముడిని
సత్య-పరాక్రమం = అమోఘమైన పరాక్రమవంతుడిని
శ్లోకం -20
జ్యేష్ఠం శ్రేష్ఠ-గుణైః యుక్తం
ప్రియం దశరథః సుతం
ప్రకృతీనాం హితైః యుక్తం
ప్రకృతి-ప్రియ-కామ్యయా
జ్యేష్ఠం = పెద్దవాడిని
శ్రేష్ఠ-గుణైః యుక్తం = ఉత్తమమైన గుణములను కలిగియున్నవాడిని
ప్రియం = ఇష్టుడిని
దశరథః = దశరథమహారాజు
సుతం = కొడుకుని
ప్రకృతీనాం = ప్రజల యొక్క
హితైః యుక్తం = శ్రేయస్సులో ఆసక్తి కలిగినవాడిని
ప్రకృతి-ప్రియ-కామ్యయా = ప్రజలు ప్రీతితో కోరుకున్నందు వల్ల
శ్లోకం -21
యౌవరాజ్యేన సంయోక్తుం
ఐచ్ఛత్ ప్రీత్యా మహీ-పతిః
తస్య అభిషేక-సంభారాన్
దృష్ట్వా భార్యా అథ కైకయీ
యౌవరాజ్యేన = యువరాజ పట్టాభిషిక్తునిగా
సంయోక్తుం = చేయుటకు
ఐచ్ఛత్ = కోరుకున్నాడు
ప్రీత్యా = ప్రేమతో
మహీ-పతిః = దశరథ మహారాజు
తస్య = అతని
అభిషేక-సంభారాన్ = పట్టాభిషేక సన్నాహములను
దృష్ట్వా = చూసి
భార్యా = దశరథుని భార్య
అథ = అప్పుడు
కైకయీ = కైకేయి
శ్లోకం -22
పూర్వం దత్త-వరా దేవీ
వరం ఏనం అయాచత
వివాసనం చ రామస్య
భరతస్య అభిషేచనం
పూర్వం = ఇంతకు మునుపు
దత్త-వరా = వరములను పొందినదైన
దేవీ = రాణి కైకేయీ
వరం = వరముని
ఏనం = అతడిని (దశరథ మహారాజుని)
అయాచత = అడిగినది
వివాసనం = దేశబహిష్కారము
చ = మరియు
రామస్య = రాముడి
భరతస్య = భరతుడి
అభిషేచనం = పట్టాభిషేకము
*** *** *** *** *** *** ***
*** *** *** *** *** *** ***
అర్థం:
(గమనిక: 8వ శ్లోకం నుంచి 20వ శ్లోకం దాకా వాల్మీకి మహర్షికి వివరిస్తూ నారద మహర్షి రాముని సుగుణాల గురించి చేసిన వర్ణన వుంటుంది.)
[శ్లోకం -18] పరాక్రమములో విష్ణువుతో సమానమైనవాడు. చంద్రుని వలె ప్రియముగా కనిపించువాడు, కోపములో ప్రళయకాలపు అగ్నిలాంటివాదు, సహనములో భూమితో సమానమైనవాడు. [శ్లోకం -19] త్యాగబుద్ధిలో కుబేరునితో సమానమైనవాడు, సత్యపాలనములో మరొక ధర్మదేవత లాంటివాడు. అతడిని, ముందు చెప్పబడిన గొప్ప గుణములు కలవాడిని, అమోఘమైన పరాక్రమవంతుడిని, రాముడిని... [శ్లోకం -20] ఇంటికి పెద్దవాడిని, ఉత్తమమైన గుణములను కలిగియున్నవాడిని, ప్రజల యొక్క శ్రేయస్సులో ఆసక్తి కలిగినవాడిని, ఇష్టుడైన దశరథమహారాజు పుత్రుడిని ప్రజలు ప్రీతితో కోరుకున్నందు వల్ల ... [శ్లోకం -21] దశరథ మహారాజు ప్రేమతో యువరాజ పట్టాభిషిక్తునిగా చేయుటకు కోరుకున్నాడు. అప్పుడు అతని పట్టాభిషేక సన్నాహములను చూసి దశరథుని భార్య కైకేయి... [శ్లోకం -22] ఇంతకు మునుపు వరములను పొందినదైన రాణి కైకేయీ దశరథ మహారాజుని ఆ వరముని ఇప్పుడు అడిగినది - అదేంటంటే - రాముడి దేశబహిష్కారము మరియు భరతుడి పట్టాభిషేకము.
*** *** *** *** *** *** ***
*** *** *** *** *** *** ***
श्लोकः - 18
विष्णुना सदृशो वीर्ये
सोमवत्प्रियदर्शनः |
कालाग्निसदृशः क्रोधे
क्षमया पृथिवीसमः ||
श्लोकः - 19
धनदेन समस्त्यागे
सत्ये धर्म इवापरः |
तमेवं गुणसम्पन्नं
रामं सत्यपराक्रमम् ||
श्लोकः - 20
ज्येष्ठं श्रेष्ठगुणैर्युक्तं
प्रियं दशरथः सुतम् |
प्रक्र्तीनां हितैर्युक्तं
प्रकृतिप्रियकाम्यया ||
श्लोकः - 21
यौवराज्येन संयोक्तुं
ऐच्छत् प्रीत्या महीपतिः |
तस्याभिषेकसम्भारान्
दृष्ट्वा भार्या~थ कैकयी ||
श्लोकः - 22
पूर्वं दत्तवरा देवी
वरमेनमयाचत |
विवासनं च रामस्य
भरतस्याभिषेचनम् ||
*** *** *** *** *** *** ***
*** *** *** *** *** *** ***
Word to word meaning (In the same order of occurrence in the slOkaH):
श्लोकः - 18
विष्णुना सदृशः वीर्ये
सोमवत् प्रिय-दर्शनः |
कालाग्नि-सदृशः क्रोधे
क्षमया पृथिवी-समः ||
विष्णुना = with Vishnu
सदृशः = competent
वीर्ये = in prowess
सोमवत् = like the moon
प्रिय-दर्शनः = having pleasing appearance
कालाग्नि-सदृशः = resembling the destructive fire
क्रोधे = in anger
क्षमया = in forbearance
पृथिवी-समः = like the Earth
श्लोकः - 19
धनदेन समः त्यागे
सत्ये धर्म इव अपरः |
तम् एवम् गुणसम्पन्नम्
रामम् सत्य-पराक्रमम् ||
धनदेन = with Kubera
समः = comparable
त्यागे = in liberality
सत्ये = in truthfulness
धर्म इव = like the God of Dharma
अपरः = another
तम् = him
एवम् = aforesaid
एवम् गुण-सम्पन्नम् = endowed with the qualities
रामम् = Rama
सत्य-पराक्रमम् = who possessed of unfailing prowess
श्लोकः - 20
ज्येष्ठम् श्रेष्ठ-गुणैः युक्तम्
प्रियम् दशरथः सुतम् |
प्रक्र्तीनाम् हितैः र्युक्तम्
प्रकृति-प्रिय-काम्यया ||
ज्येष्ठम् = the eldest
श्रेष्ठ-गुणैः = with the highest virtues
युक्तम् = endowed
प्रियम् = beloved
दशरथः = King Dasaratha
सुतम् = the son
प्रक्र्तीनां = of the people
हितैः = with the well-being
र्युक्तम् = concerned
प्रकृति-प्रिय-काम्यया = with the intent to gratify (delight) people
श्लोकः - 21
यौवराज्येन संयोक्तुम्
ऐच्छत् प्रीत्या मही-पतिः |
तस्य अभिषेक-सम्भारान्
दृष्ट्वा भार्या अथ कैकयी ||
यौवराज्येन = with the right of succession the Kingdom
संयोक्तुम् = to install
ऐच्छत् = desired
प्रीत्या = lovingly
मही-पतिः = the King
तस्य = his
अभिषेक-सम्भारान् = preparations for Coronation
दृष्ट्वा = having seen
भार्या = wife
अथ = then
कैकयी = Kaikeyee
श्लोकः - 22
पूर्वम् दत्त-वरा देवी
वरम् एनम् अयाचत |
विवासनम् च रामस्य
भरतस्य अभिषेचनम् ||
पूर्वम् = on a former occaassion
दत्त-वरा = having granted a boon
देवी = queen
वरम् = boon
एनम् = him (to Dasaratha)
अयाचत = asked
विवासनम् = exile
च = and
रामस्य = of Rama
भरतस्य = of Bharata
अभिषेचनम् = Coronation
*** *** *** *** *** *** ***
*** *** *** *** *** *** ***
Meaning in English
(NOTE: From the slOkaH 8 until slOkaH 20, the virtues of Rama are described by Narada maharshi to Valmeeki maharshi)
[श्लोकः - 18] He is competent with Vishnu in prowess. He is like the moon in having pleasing countenance. He resembles the destructive fire in anger. He is like the Earth in forbearance. [श्लोकः - 19] Rama, who is comparable with Kubera in liberality, who is like another God of Dharma in truthfulness, who is endowed with all the aforesaid qualities and who possessed unfailing prowess [श्लोकः - 20] King Dasaratha's beloved eldest son, who is endowed with the highest virtues, who is concerned with the well-being of the people - to such Rama, with the intent to gratify people [श्लोकः - 21] King Dasaratha lovingly desired to install with the right of succession the Kingdom. Then, having seen his preparations for Coronation, his wife Kaikeyee [श्लोकः - 22] who has been granted a boon on a former occasion - the Queen Kikeyee asked the King Dasaratha for that boon - the exile of Rama and the Coronation of Bharata.
*** *** *** *** *** *** ***
*** *** *** *** *** *** ***
To be continued....స్మర వారం వారం ...సంక్షేపరామాయణం - 23
కామెంట్లు లేవు:
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి