తా(నా) సంబరాల తాజా(-1)కబుర్లు - ముగింపునాటి తొలిసంజ - అష్టావధానం-ముక్తాయింపు

అష్టావధానం ముందు భాగం చదవాలంటే ఈ లింక్ మీద క్లిక్ చేయండి: తా(నా) సంబరాల తాజా(-1)కబుర్లు - ముగింపునాటి తొలిసంజ - అష్టావధానం-ఉపోద్ఘాతం



నిషిద్ధాక్షరి మొదటి పాదం (జువ్వాది రమణగారు):

నరాల రామారెడ్డిగారు అవధానం ప్రారంభిస్తూ "మొదటగా నిషిద్ధాక్షరితో ప్రారంభిస్తాం. జువ్వాది రమణగారు నిషిద్ధాక్షరి అడుగుతారు" అన్నారు.

రమణగారు "అవధానిగారు! మీరు బాహుబలి సినిమా చూశారాండి ? ఈరోజు బాహుబలి మీద నిషిద్ధాక్షరి చేద్దాం. బాహుబలిని వర్ణిస్తూ చెప్పండి. మొదట అక్షరం నాదేనా?" అంటూ నాంది పలికారు.

"మీ ఇష్టం - ఆదిలో నిషేధం - మధ్య నిషేధం మీ ఇష్టం. మధ్య నిషేధం - మద్య నిషేధం కాదు - ప్రాస నిషేధం లేదు" అంటూ నవ్వులు పంచ్-తూ అవధానిగారు బదులిచ్చారు.

అయితే - "బా" (నిషేధం).

బా-తోనే మొదలు పెట్టారా? మొదటి అక్షరం "బా" రాకూడదన్నారు. మొదటి అక్షరం "ఔ" - ప్రాసనిషేధం లేదు కదా?

ర (నిషేధం)

అప్రస్తుత ప్రసంగం (నారాయణస్వామిగారు): "అప్రస్తుత ప్రసంగిగా కొంచెం లిబర్టీ తీసుకుంటున్నాను. అవధానవిద్య తెలియని వారి సౌలభ్యం కోసం - నిషిద్ధాక్షరి continous job అన్నమాట - ఒకసారి ప్రశ్న ఇచ్చేసి ఊరుకోవడం కాదు - ప్రతి రెండో అక్షరానికి పృచ్ఛకుడు అడ్డం పడి - మీరు ఈ ఫలానా అక్షరం మీరు వాడకూడదు - అని అడ్డం పడుతూ ఉంటాడు. ప్రాస వుండే పద్యాల్లో రెండో అక్షరం తప్పనిసరిగా అదే ప్రాస అక్షరం రావాలి. కాకపోతే మొట్టమొదటి పాదంలో ప్రాస ఏది అనే choice ఉంది కాబట్టి అది కూడా నిషిద్ధం చేస్తాను అని  పృచ్ఛకులవారు ఆ facility ఉపయోగించుకున్నారు. అవధానిగారు మొదటి అక్షరం "ఔ" అని మొదలు పెట్టారు. బాహుబలిమీద పద్యం కాబట్టి automatic గా ఒక పొగడ్తలాగా అది "ఔరా" అని వస్తుందేమో అని ఊహించి పృచ్ఛకుడు "ర" ని నిషేధించాడు. అవధానిగారికి ఎంత తెలివుందో - పృచ్ఛకుడు ఇంకో రెండాకులు ఎక్కువ చదివుండాలన్నమాట."

వెంటనే రమణగారు అందుకుని "Thank You అండి" అని నారాయణస్వామిగారితో అని - "అవధానిగారు! మీరు ఇది కూడా చెప్పండి - ఏమంటున్నారా అని ఊహించి - నేను ఎందుకు నిషేధిస్తున్నాను అని - ప్రేక్షకుల సౌలభ్యం కోసం" అని నరాల రామారెడ్డిగారిని కోరారు.

(లలిత ఉవాచ:ఈ నిషిద్ధాక్షారిలో ఒకరి తర్వాత ఒకరుగా రమణగారు, రామారెడ్డిగారు ఏకాక్షరాల్లో మాట్లాడుకున్నారు.)

రామారెడ్డిగారు: సరే! "ఔ" అన్నప్పుడు "రా" నిషేధం అన్నారు. నేను - "ఔనా"

మళ్ళీ"బ" (నిషేధం)
మా
క (నిషేధం)
క-కారం వద్దన్నారు - న
వ (నిషేధం)
స - "మానస" - అంటే మా నస కాదు. మీ నస కాదు - "మానస" అంటే మనసు. 
(లలిత ఉవాచ: ఈ నస కాని నసకి  బోల్డన్ని నవ్వులు ఇక్కడ గలగలలాడాయి)
ప (నిషేధం)
కా - దీర్ఘం
కా - దీర్ఘమా ? త (నిషేధం)

(లలిత ఉవాచ: నాకెందుకో ఇక్కడ రమణగారు ముందు "స" అన్నారేమో అన్నట్టు వినిపించింది - రామారెడ్డిగారు తల్లిలో తకారమా అనగానే కొంచెం తడబడి అవుననేశారు రమణగారు.)

తల్లిలో త-కారమా? త వద్దన్నారు. బిందుపూర్వక - ంక్షా - మానస కాంక్షా -

ఔనా మానస కాంక్షా - నిషిద్ధాక్షరిలో ఒక పాదం ముగిసింది.

ఇప్పుడు రెండవది సమస్య.

ఇప్పుడు సమస్య - ఎవరు? - అంటూ పాపం నరాల రామారెడ్డిగారు ఇంకా పేపర్లో పేరు చదవబోతున్నారు - నాకసలే హడావిడి ఎక్కువ కదా - ఇంతలోనే మొదలుపెట్టేసి - "అవధానిగారు - నేను మీకు ఇవ్వబోతున్న సమస్య ఏంటంటే - వరుసలు జూడగా మధురవాణి ... " అంటూ నా పరుగు-బాణీలో నేను చదువుకుంటూ వెళ్ళిపోతున్నాను.

ఇంతలో ఆయన - "లలితగారు సమస్య ఇస్తారు -చెప్పండి" - అంటూ నాకేసి చూశారు.

ఇంక చదివేశా "వరుసలు జూడగా మధురవాణి గిరీశము కూతురౌ గదా" - అంటూ.

నేను చదివిన పద్య పాదాన్ని విని రామారెడ్డిగారు ఇంకోసారి దాన్నే మళ్ళీ చెప్తూ ఉండగా - ఇంతలో అప్రస్తుత ప్రసంగం చేస్తున్న నారాయణస్వామిగారు అందుకుని - "ఎలాగా - వాణి ప్రసక్తొచ్చింది కాబట్టి - మామూలుగా పృచ్ఛకుల్లో పద్యం రాయగలిగినవాళ్ళు ఉంటే - వారు పాపం మామీద అభిమానం తోటి, కొంత వాత్సల్యంతోటి -  పృచ్ఛకులందరూ ఏదో పండితీ పుత్రులని అన్నట్టుగా చమత్కారంగా పద్యం చెప్పారు. అందుకని బదులు తీర్చుకోవడానికి నేను కూడా అవధానిగారిని కాస్త పొగుడుతూ ఒక పద్యం చెప్తాను

వాణికి ముద్దుల బిడ్డవు
పాణిన్యాదుల చదువుల పాఱంగతుడౌ
మాణిక్యమ్మవు పండిత
శ్రేణులయందున నరాల రామారెడ్డీ !

(బోల్డన్ని చప్పట్లు నారాయణస్వామిగారి పద్యానికి)

అప్రస్తుత ప్రసంగం అంటే కేవలము డిస్టర్బన్సే కాదు - వినోద కారణం, విజ్ఞాన కారణం కూడా - అనే ధోరణిలో నేను చేసే పనిని పరిచయం చేసుకుంటూ - అష్టావధానం - విద్యా ప్రాభవ ప్రకటనం- సత్సాంగత్యం - పరస్పరం గౌరవ వందనం - మాత్సర్య రహితం - అవధానిగారిని ఇబ్బంది పెట్టటం అనేది ఒక పూను స్పర్థను విద్యయందే అన్న దృష్టితోనే తప్ప - వారి పాండిత్యం పట్ల, వారి రసికత పట్ల గౌరవం ప్రకటించుకుంటూనే - మాత్సర్య రహితం మైత్రీ వర్ధనం అప్రస్తుత ప్రసంగం సంతత వినోదకారణం" అంటూ రామారెడ్డిగారి మీద ఓ మంచి పద్యంతో పాటు అప్రస్తుతప్రసంగం గురించి కూడా బోల్డన్ని విశేషాలు చెప్పారిలా. 

రామారెడ్డిగారు  - "చంపకమాలలో లలితగారు ఒక సమస్యనిచ్చారు - వరుసలు జూడగా మధురవాణి గిరీశము కూతురౌ గదా" - అని అంటూ నాకేసి తిరిగి "ఊరకే ఇచ్చారా? లేక పూరణం కూడా ఆలోచించారా? - అని అడిగారు.

ఆయనలా అడక్కముందే నా సమాధానం సిద్ధంగా వుంది కదా - తల అడ్డంగా తిప్పాను.

"మరట్లా ఇస్తే ఎట్లాండి? అదే నేను మొదట ఇంట్రడక్షన్లో చెప్పాను - సమస్యలో విరుద్ధార్థం వున్నప్పుడు  దానికి పూరణ కూడా ఉండాలి. ఎట్లాంటిది ఇవ్వొచ్చుగాక ఒక క్లూ అనేది దానికి దొరకాలి. ఆ పత్రికలో ఇచ్చిన ఒక సమస్య - అనంతపురం జిల్లాలో ఇచ్చినది - "జమునను జూడగా విజయశాంతి లభించె జయప్రదంబుగన్" - అని. ఇదంతా గందరగోళంగా వుంది - జమునను చూస్తే విజయశాంతి జయప్రదలా కనబడింది - కాబట్టి ఏదో క్లూ దాచిపెట్టాడనుకున్నాను. అయితే దాన్ని నేను సినిమారంగం నించి కాకుండా భగవద్గీతకి తీసికెళ్ళాను. అర్జునుడు అస్త్రసన్యాసం చేశాడు - నేను నెత్తుటికూడు తినలేను బావా - అంటూ. అపుడు విశ్వరూపం చూపిన విశ్వనాథుడు - ఆ భారతవీరునికి భగవద్గీత ఉపదేశం చేశాడు. ఏమంటున్నాడు?

సమరము చేయనంచు రభసమ్మున చాపము కింద వైచి
సంభ్రమునకు లొంగిపోయితివి బంధువులను హతమార్చనంచు
నీ భ్రమలు తొలంగె నేడు భగవంతుని రూపము నీదు హృత్సరో
జమునన్ చూడగా విజయా!  శాంతి లభించె జయప్రదంబుగన్

- అంటూ ఆ పద్యం చెప్పి మళ్ళీ నాకేసి తిరిగి - మొదటిపాదం చెప్పారు:
పరువము పాలపొంగువలె పరువులు తీయు వసంతవేళ భా
చంపకమాలలో ఒక పాదం ముగిసింది.

తర్వాత దత్తపది. రామచంద్రారెడ్డిగారు గాజులపల్లి - అని పిలిచారు రామారెడ్డిగారు.

రామచంద్రారెడ్డిగారు మైకందుకుని - సరాల, తరాల వరాలనరాల -ఈ నాలుగు పదాలతో తానా సభల అంతరార్ధాన్ని మీరొక పర్యాయం వర్ణించవలసిందిగా - అంటూ దత్తపదిని ఇచ్చారు.

రామారెడ్డిగారు "ఆ పదాలకు ముందూ వెనుకలు మార్చుకోవచ్చు కదా - ఈ పద్ధతిలో చేసుకుందాం అంటూ - తరాలతో ప్రారంభిస్తాను - అని చెప్పి - తరాల, సరాల, వరాల, చివరిలో నా  నరాల - ఇతివృత్తం మీరిచ్చారు - వృత్తం నాయిష్టమే కదా ?" అంటూ దత్తపది మొదటిపాదం చెప్పారు: తరాల దాక సాగుగాక తారలుండు దాక పూ

ఇక వర్ణన - కుప్పా విజయశ్రీగారు.

మా నానీల-నానీ విజయశ్రీగారు "సభకు నమస్కారం. రామిరెడ్డిగారు వారి ప్రారంభ పరిచయంలో రెండు మూడు పదాలు వాడారు. మామూలుగా నేను వర్ణనకి వేరే అంశం అనుకున్నదాన్ని వారి అత్యద్భుతమైనటువంటి ఆ పరిచయంలో కొన్ని చక్కటి హాస్యపూరితమైన, సరసపూరితమైన వాక్యాలు కొన్ని నాకు దొరికినై. నీలిమేఘమువోలె అన్న పదమొకటి, విజయచాపము అన్న పదం వారు వాడారు - వారు రామనామధేయాంకితులు కనక - ఈ పదాలతో వారినడుగుదామని ఇప్పటికిప్పుడు నాకనిపించింది. అంటే రామ అనే శబ్దం మీ నామంలో వుంది కనక రామాయణంలో అడుగుదామని ఆలోచన కలిగింది. రామాయణం అంటే అందరికీ తెలిసిందే. యావత్ స్థాస్యంతి గిరయ: సరితశ్చ మహీతలే -తావత్ రామాయణ కథా లోకేషు ప్రచరిష్యతి. అంత మహత్తరమైన కథలో - రామో విగ్రహవాన్ ధర్మః  - అన్నటువంటి అంశాన్ని తీసుకుని రామ అన్న వారి నామం తీసుకుని విజయచాపం అన్నది ప్రయోగించారు - నీలిమేఘం అన్నారు. ఈ మూడూ రాముడికి మనం ప్రత్యేకంగా అన్వయించుకోవక్కర్లేదు - సహజంగా వున్నటువంటివే - కాకపొతే ధర్మాన్ని హాస్యరసంలో చెప్పమని వారిని అడుగుతున్నాను. ధర్మానికి హాస్యరసం విరుద్ధమయినదే - ధర్మమంటే ఒక ప్రతిపాదనతో కూడిన వస్తువిశేషమే - ఆ రామో విగ్రహవాన్ ధర్మః అన్నది వాల్మీకి రామాయణంలో వున్నదానికి విశ్వనాథవారు ఏ విధంగా కొంత విశ్వనాథవారి విసుర్లలో హాస్యము అధికమే - అయితే ధర్మాన్ని హాస్యరస సమ్మేళనంతో చెప్పవలసిందిగా కోరుతున్నాను" అనగానే

ఒక చిరునవ్వు నవ్వుతూ నరాల రామారెడ్డిగారు - "నాకేమీ అర్థం కాలేదమ్మా " - అంటూనే - రామరూపము నయనాభిరామమగుచు - తేటగీతిలో ఒక పాదం ముగించారు వర్ణనలో.

తర్వాత న్యస్తాక్షరి - మద్దుకూరి చంద్రహాస్‌గారు.

"అందరికీ మరోసారి నమస్కారమండి" - అని మొదలుపెట్టి - "వృత్తం ఉత్పలమాల - ఇతివృత్తంమొదటిపాదం మూడో అక్షరం -హ - (ఇక్కడ  నారాయణస్వామిగారు - హాహాకారంతో మొదలుపెట్టారన్నమాట అని మహా-ప్రస్తుత ప్రసంగమే చేశారు ) రెండోపాదం ఐదో అక్షరం -రి. మూడోపాదం ఏడో అక్షరం - త. నాలుగోపాదం తొమ్మిదో అక్షరం - ము" - అనగానే నరాల రామారెడ్డిగారు తల్లిలో - త, ముద్దులో - ము అని అక్షరాలూ సరిచూసుకుంటూ ఉంటే - మంచి రసం పండించారు అంటూ సరస-ప్రసంగం చేశారు నారాయణస్వామిగారు.

హ-రి-త-ము - ఇతివృత్తం పర్యావరణ రక్షణ - వృత్తం-ఉత్పలమాల - ప్రకృతికి సంబంధించిన ఇతివృత్తం -అంటూ అన్ని అక్షరాలను బేసిసంఖ్యలో - 3, 5, 7, 9 - తీసుకుని - న్యస్తాక్షరి సమస్యనిచ్చారు చంద్రహాస్‌గారు.

అది వింటూనే - నారాయణస్వామిగారు - "ఇక్కడొక తమాషా చూడండి - ఆ నాలుగు అక్షరాలు కలుపుకుంటే - హరితము - అంటే పచ్చదనం అంటే అర్థం తోటి ఆయన అడిగిన ఇతివృత్తం కూడా పర్యావరణ రక్షణ గురించి అన్నమాట - అదీ చమత్కారం" - అంటూ చమత్కరించారు - చమక్కనిపించారు.

న్యస్తాక్షరి: మొదటి పాదం (మూడో అక్షరం - హ): జీవహరాంతరాయముగా స్నిగ్ధ జగమ్ములు రూపుమాపకన్

తర్వాతి అంశం - ప్రబంధపఠనం - దిట్టకవి సుందర్‌గారు - అని సంధానకర్త రామరాజభూషణుడుగారు ప్రకటించారు.

దిట్టకవి సుందర్‌గారు వసుచరిత్రలోని ఒక పద్యం చదవగానే - "అవధానిగారు ఈ పద్య సందర్భాన్ని మనకి వివరిస్తూ ఆ పద్యార్థం  మనకు చెప్తూ ఆ పద్యాన్ని విశ్లేషిస్తారు - అదీ ఈ ప్రబంధపఠన ఉద్దేశ్యం" -  అంటూ వివరించారు రామరాజభూషణుడుగారు.

"ఉద్దేశ్యం బాగానే వుంది - కానీ అవధానంలో అవధాని మనసు పద్య రచన మీద వేరే పద్ధతుల్లో వున్నపుడు ఈ వర్ణనాత్మకమైన పద్యం చాలా ఇబ్బంది అవుతుంది. అందువల్ల ప్రబంధపఠనం, పురాణపఠనం - దాని ఉద్దేశ్యం ఏంటంటే అవధాని యొక్క మనసును డైవర్ట్ చేయడం - అంతే దాని ప్రయోజనం - అంతే కానీ పాండిత్యపరీక్ష కాదు. సరే - వసుచరిత్రలో ఉన్నటువంటి అద్భుతమైన పద్యాల్లో ఇదొకటి - వసుడన్నారు కాబట్టి వసుచరిత్ర". - అని రామారెడ్డిగారు అంటూ ఉండగా సంధానకర్తగారు అందుకుని - "రామరాజభూషణుడు ఇక్కడ ఉన్నాడని వసుచరిత్రలో పద్యాన్ని ఎంచుకున్నారాయన" - అంటూ చమత్కారపు మెరుపు మెరిపించారు అష్టావధాన సభలో.

నరాలరామారెడ్డిగారు - "దిట్టకవి సుందర్ - మాంచి దిట్టకవి - రామరాజభూషణుడినే పట్టుకున్నారు" - అని ఇంకోసారి చమత్కరించి -  "వసుచరిత్రలో వసుమహారాజుని వర్ణించే పద్యాన్ని గుర్తుచేశారు మీరు" అంటూ - క్లుప్తంగా ప్రబంధపఠనాన్ని దాటవేశారు.

తర్వాత - ఆశువు - డాక్టర్ బండ్ల హనుమయ్యగారు - "మాజీ-తానా-అధ్యక్షులు,  తానా-మాజీ-అధ్యక్షులు" - అని పరిచయం చేశారు రామరాజభూషణుడుగారు.

హనుమయ్యగారు " నమస్కారమండి అందరికీ " అని ప్రారంభించి - "అవధానిగారూ - ఈ ఇరవయ్యొకటవ తానా మహాసభల థీము - ఎల్లలు లేని తెలుగు - ఎప్పటికీ వెలుగు. అంటే తెలుగుభాష అనేది మన ఆంధ్ర దేశానికే పరిమితమైనది కాదని - అనేక రాష్ట్రాల్లో, ఇతర దేశాల్లో తెలుగు వుందని చెప్పుకోవటానికి. అయితే మనందరికీ బాధాకరమైన విషయం ఏంటంటే మన భాషని మన పాఠశాలల్లోనే పిల్లలకి నేర్పటం లేదు. ఈ భాష మనుగడ ఏమిటి? భాష ఉంటుందా? లేక కనుమరుగైపోతుందా? అతి మధురమైన మనోహరమైన మన భాషని పదికాలాలు నిలుపుకోవాలంటే మన కర్తవ్యం ఏంటి? ఈ విషయం మీద మీరు ఒక పద్యం చెప్పండి." అని కోరారు.

రామరాజభూషణుడుగారు  అందుకుని - "దేశ భాషలందు తెనుగు లెస్స అని మన శ్రీకృష్ణదేవరాయలవారు చెప్తే - ఈ రోజున ఆంధ్రదేశంలో తెలుగు లెస్సు అంటున్నారు " అని అంటించారు.

"లెస్సా? అంటే లెస్ అయిందా? అనడుగుతున్నారు"  - అని అందుకుని రామారెడ్డిగారు -

తేనెసోనలు జాలువారు తెలుగుభాష మల్లెమొగ్గల మృదులత వెళ్లి విరియ
ముద్దుముద్దుగ మురిపాలు మూటకట్ట నాట్యమాడుత పిల్లల నాల్కమీద

- అనగానే

"అవధానిగారికి నాట్యమంటే బాగా ఇష్టమల్లే వుంది - ఇందాక వాణి మీద చెప్పిన పద్యంలో కూడా నా నాలుక మీద వాణి నాట్యం చేయాలి అని కోరుకున్నారు - అయ్యా - తమరు బహుకళా కోవిదులా ?" - అని ప్రస్తుతించారు అప్రస్తుతప్రసంగి నారాయణస్వామిగారు.

"నాకు నాట్యం చేసేది చేతకాదు కాబట్టి ఎవరైనా నాట్యం చేస్తే చూసి ఆనందిస్తా - మీరు చేసినా కూడా" - నన్నారు నరాలవారు.

"ఇంతటితో మొదటి వరుస పూర్తయింది. అధ్యక్షుడిగా నాకొక కీలక సమస్య ఎదురయేట్లుగా కనిపిస్తోంది ఎంతో రసవత్తరంగా సాగుతున్న ఈ అష్టావధానాన్ని ఇంకొక గంటలో  పన్నెండు గంటలకల్లా ముగించే అవకాశం దొరుకుతుందా అని - కాబట్టి పృచ్ఛకులు కొంచెం తక్కువ సమయం తీసుకుని సూటిగా మీ సమస్యలు చెప్తే బావుంటుంది - ఇప్పుడు రెండో విడత అవధానిగారికి" - అంటూ రామరాజభూషణుడుగారు అష్టావధానంలో రెండో వరస ప్రారంభించారు.

మళ్ళీ జువ్వాది రమణగారి నిషిద్ధాక్షరితో రెండోవరస మొదలయింది.

"వ"
వ-కారం వద్దన్నారు - మొదటిపాదం కాంక్షా దగ్గర ఆగింది - ఇప్పుడు - ధీ - అనగానే రమణగారు "ప్రాస మీదేనా అనడిగారు. అవధాని గారు "ప్రాస నాదే - మీకు దానిమీద ధ్యాస ఉండకూడదు" అన్నది విని నవ్వుతూ రమణగారు " సరే - అయితే చెప్పండి" అన్నారు.

అవధానిగారు "ధీనా"
ర (నిషేధం)
వ
క (నిషేధం)
ధి
క (నిషేధం)
పూ
ర (నిషేధం)
జ్య
మ (నిషేధం)
ధా
ర (నిషేధం)
మ
దీ (యతిప్రాస నిషేధం లేదు)
న (నిషేధం)
క్షా
ప (నిషేధం)
రూ
డ (నిషేధం)
పా

దీనావధి పూజ్య ధామ దీక్షారూపా - రెండుపాదాల నిషిద్ధాక్షరి ముగిసింది - బాహుబలి ఇతివృత్తంతో. 

"ప్రేక్షకుల్లో పెన్నూ-కాగితం వున్నవారు ఎవరన్నా ఉంటే అవధానిగారు చెప్తున్నప్పుడు పద్య పాదాలు విడిగా రాసుకుని సరిచూసుకోండి - అది మీక్కూడా కాలక్షేపంగా ఉంటుంది" అని సూచించారు నారాయణస్వామిగారు.

సమస్య - మళ్ళీ గుర్తు చేశారు : వరుసలు జూడగా మధురవాణి గిరీశము కూతురౌ గదా - అంటూ అధ్యక్షులు.

"భా అని పైనొక అక్షరం చెప్పాను కదా -
సురముగ సూన సాయకుడు సూటిగ బాణములేయుచుండ - సూటిగ - అంటే గురితప్పకుండా - యతి పొతే మతి పోతుందిక్కడ - గురి తప్పకుండా అంటే నాకొకటి జ్ఞాపకమొస్తోంది ఇక్కడ" - అంటూ ఒక జోక్ చెప్పారు అవధానిగారు.

ఆ జోకేంటంటే:

ఒక భర్త డాక్టరు దగ్గరకెళ్ళాడు. 
ఏం కంప్లైంటు అంటే - "డాక్టరుగారూ - ఐదు సంవత్సరాల నుంచి మా ఆవిడ రోజూ ఏది చేతికి దొరికితే అది తీసుకుని కొడుతూ వున్నది - తప్పించుకోలేకపోతున్నాను" అంటే
"మరి నువ్వేం చేస్తున్నావు" అనడిగాడు డాక్టర్.
"ఇంతవరకూ తప్పించుకుంటున్నానండి - ఎట్లాగో మేనేజ్ చేస్తున్నాను"
"మరిప్పుడేమయింది?"
"ఇప్పుడామె గురి తప్పకుండా కొడుతున్నది - ఎట్లా తప్పించుకోవాలో చెప్పండి " అన్నాడా భర్త.

అవధానిగారు చెప్పిన జోక్ నవ్వులు పూయిస్తే - "ఎట్లాగూ పద్యంలో మన్మధ బాణాల  ప్రసక్తి వచ్చింది కాబట్టి - గురి తప్పకుండా కొట్టడం వచ్చింది కాబట్టి ఎప్పుడూ పూలదండలూ, పూలు అవీ ఆవిడకి అందుబాటులో ఉంచితే ఆయన పని కొంచెం బావుంటుంది" - అంటూ ఇంకొన్ని నవ్వుల బాణాలేశారు నారాయణస్వామిగారు.

సురముగ సూన సాయకుడు సూటిగ బాణములేయుచుండ బం - అంటూ సమస్యాపూరణంలో రెండో పాదం పూర్తిచేశారు అవధానిగారు.

దత్తపది రెండవపాదం:
సరాల సౌరభాలు సారసాల మాలగా - అవధానిగారి రెండో పాదం పూరణ
రసాలూరుతున్నాయి - అంటూ నారాయణస్వామిగారి శ్లాఘన.

"అవధానిగారూ - ఇన్నిసార్లు అమెరికా వచ్చారు మా డాలరు నోట్లని చూసేవుంటారు - ఆకుపచ్చగా ఉంటాయి - పచ్చగా వున్నాడు అంటే బాగా డాలర్లువెనకేసుకున్నాడు అని అర్థం. మొన్నీ మధ్యనశ్రీపాద సుబ్రహమణ్యశాస్త్రిగారి అనుభవాలూ-జ్ఞాపకాలూ అన్న జీవిత చరిత్ర చదువుతూ ఉంటే అందులో ఆయన ఒక ఊరి కామందుగారి దగ్గరికి వెళ్ళి సహాయం చేయమంటే ఆయనొక పచ్చనోటిచ్చాడు అని రాసుకున్నారు - మరి ఆరోజుల్లో ఇండియాలో కూడా ఈ డాలరు నోట్లుండేవంటారా?" అన్న నారాయణస్వామిగారి ప్రశ్నకి సమాధానంగా రామారెడ్డిగారొక పాటను గుర్తుచేసుకుని - పచ్చజండా ఊపితే రైలు బండి వెళ్తుంది, పచ్చనోటు లేకపోతె జీవితపు బండి నడవదు - అంటూ మనకీ పచ్చనోట్లున్నాయి అని చెప్పి -

వర్ణన రెండో పాదం : నీలమేఘము నిగ్గులు నింపుకుని

న్యస్తాక్షరి రెండో పాదం: ఐదో అక్షరం - రి: జీవ తో మొదలుపెట్టాం కాబట్టి వ-కారం ప్రాస అంటూ చెప్పిన రెండోపాదం: పావన హారి భూజముల పచ్చదనమ్ములు పల్లవింపగా 

తర్వాత ప్రబంధ పఠనం వర్ణన ఎక్కువ లేకుండా ఇవ్వమని కోరారు అవధానిగారు - ఆలోచించడానికి సమయం ఎక్కువ లేదని.

దిట్టకవి సుందర్‌గారు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు రాసిన ఆముక్తమాల్యదలోని పద్యం చదివారు. ఆ పద్యం వింటూనే - అవధానిగారు - ఈ పద్యం ఒక మఱ్ఱిచెట్టుని వర్ణించినది - మాలదాసరి కథలోనిది. మాలదాసరి మారులుతీగ తొక్కి దారితప్పి ఒక అరణ్యమధ్యానికి - ఒక పెద్ద మఱ్ఱి చెట్టు దగ్గరికి వెళ్ళాడు. ఆ మఱ్ఱిచెట్టుని శార్దూలంలో వర్ణించారు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు. ఆ పద్యం కూడా శార్దూలంలా మన మీద పడుతుంది - అంటూ వివరించి ప్రబంధపఠనం అంశాన్ని ముగించారు.

[ప్రబంధపఠనం అంశాన్ని మళ్ళీ వెనక్కి వచ్చి రాసుకోవాలి నేను - ఇందులో ఆముక్తమాల్యదలోని పద్యాన్ని  - నారికేళపాక - శార్దూలాన్ని - చేపలకూరని వర్ణిస్తూ ఉన్నదాన్ని - చాలా ఇష్టంగా  రామారెడ్డిగారు తలుచుకున్నారు - వింటూ రాయడానికి కూడా చాలా సమయం తీసుకునేలా వున్నాయి అవి - తర్వాత తీరిగ్గా వున్నప్పుడు వచ్చి చేరుస్తాను వాటిని.]

తర్వాత ఆశువు - బండ్ల హనుమయ్యగారు "డొనాల్డ్ ట్రంప్ గారి పేరు మీరు వినే  వుంటారు - మంచో చెడో ఒక ప్రభంజనంలా వచ్చి అలజడిని సృష్టించాడు - ఆ ట్రంప్ గురించి ఓ పద్యం చెప్పండి" అని కోరారు.

రామారెడ్డిగారి ఆశుకవిత:

అమెరికా దేశ సౌభాగ్యమతిశయింప  - అడుగు అడుగున ప్రత్యర్థులంతరింప 
కఠిన నిర్ణయ కౌక్షయ ఘాతములను - ట్రంపు డొనాల్డు ధీరత నింపుచుండె 
(కౌక్షయం అంటే ఖడ్గం.)

ఇప్పుడింక మూడో వరస:
నిషిద్ధాక్షరి (జవ్వాది రమణగారు)

మళ్ళీ బ (నిషేధం) అని మొదలు పెట్టబోయారు కానీ అష్టావధానానికి కేటాయించిన సమయం మించిపోతోందని అవధానిగారు మూడో పాదం నిషేధం లేకుండా పూర్తి చేయడం మొదలుపెట్టారు  - లీనమ్ముగా చిత్రమ్ముగా మాన - అంటూ.

అప్రస్తుతప్రసంగం: "అవధానిగారూ మీ పద్యాల్లో బాగా మంచి భావుకత, రసోత్పత్తి - రసం మంచి రుచిగా ఉంటోంది  ఇటువంటి రసవత్తరమైన పద్యాలు అల్లటానికి, చెప్పటానికి ఈ చేపల కూరల్లో రుచికి ఏమన్నా సంబంధం ఉందంటారా?" అని అడిగిన నారాయణస్వామిగారి ప్రశ్నకి "చేపల కూర పద్యం చెప్పానని అలా అడుగుతున్నారా అని నవ్వి దానికి - దీనికి సంబంధం ఏమీ లేదు' అని సమాధానమిచ్చి - నిషిద్ధాక్షరిలో మూడోపాదం - లీనమ్ముగా చిత్రమ్ముగా మానవ - చెప్పి సమయాభావం వల్ల నాలుగోపాదం కూడా పూరించేశారు : బాహుబలి రీతి మన్నన గాంచెన్ . 


పద్య రచనా ప్రక్రియలో వచ్చిన అంశాలలో ఇప్పుడు విడివిడిగా చెప్పిన పాదాలనన్నీ కలిపి చివరిలో ఏ పద్యానికా పద్యం ధారణ చెప్తారు అవధానిగారు - అని చెప్పారు అధ్యక్షులు మరియు నారాయణస్వామిగారు.

సమస్యాపూరణం లో మూడో పాదం:

కిందటి పాదంలో చివరి అక్షరం బంకలుపుకుని
(బం)ధురముగ  విక్రమించి కడు ధూర్తత నిత్యము చూపుచుండెగా

 వర్ణన మూడోపాదం మరియు నాలుగోపాదం : 

విజయచాపము రణమున విక్రమింప
బాణవర్షము కురిపించె  పాటవమున

అప్రస్తుతప్రసంగం: బాణవర్షం అనేటప్పటికి గురువుగారూ - అన్నమయ్య ఒక సంకీర్తనలో నలువున ప్రాణేశ్వరుపై నాటిన ఆ కొనచూపులు నిలువునా పెరుకగా అంటిన నెత్తురు కాదు కదా? - అని రాశాడు - ఈ చూపుల తూపులు అమ్మవారు అయ్యవారి మీదకి వేసిందా? అయ్యవారు అమ్మవారిమీదకి వేశాడా?

అవధానిగారి సమాధానం: ఇద్దరి చూపులు తూపులేకదా? పరస్పరం రువ్వుకుంటారు అయినా అవి నిజంగా రక్తాలొచ్చే గాయాలేం కాదు - అవి మధురగేయాల్లాంటి గాయాలు - ఉత్ప్రేక్షాలంకారంలో చెప్పారన్నమాట.

దత్తపది మూడో - నాలుగో పాదాలు: 

వరాల హృద్య పద్య పాళి తాన కంఠమాలగా
నరాల రామరెడ్డి వంద నందనాలు పూయగా 

న్యస్తాక్షరి - మూడో పాదం: ఏడో అక్షరం - త:

భావన పొంగు చేతముల  స్వర్ణ వసంతము పుల్కరింపగా 

నాలుగో పాదం: తొమ్మిదో అక్షరం - ము:  

శ్రీ విలసిల్లి ఈ జగము చిక్కని శోభలు నింపుగావుతన్ 

ఇప్పటికి  నాలుగు విడతలు పూర్తయింది - ఇంకొద్ది నిముషాల్లో శ్రీ రామారెడ్డిగారు వీటన్నిటినీ ధారణ చేసి - అన్ని పద్యాలూ ప్రదర్శించారు.

నరాల రామారెడ్డిగారి ధారణ:
 
నిషిద్ధాక్షరి:

సోదరులు జువ్వాది రమణగారు బాహుబలి గురించి చెప్పామన్నారు. బాహుబలి నంబర్ వన్, నంబర్ టూ తర్వాత భారతదేశమే కాకుండా ప్రపంచమంతటా బాహుబలి-జ్వరం పట్టుకుంది - చలిజ్వరం లాగా. అది మనక్కూడా తప్పలేదు. నిషిద్ధాక్షరిలో అది నిషేధం చేయలేని పరిస్థితి గదా!

ఔనా మానస కాంక్షా
దీనావధి పూజ్య ధామ దీక్షారూపా 
లీనమ్ముగా చిత్రమ్ముగా మానవ
బాహుబలి రీతి మన్నన గాంచెన్  

సమస్యాపూరణం:

(మధురవాణి! అని సంబోధిస్తూ ధూర్తత అనే లక్షణం గిరీశం కూతురులా వుందే - అని చెప్తున్న చమత్కారం ఈ పద్యంలో వుంది.)

పరువము పాలపొంగువలె పరువులు తీయు వసంతవేళ భా
సురముగ సూన సాయకుడు సూటిగ బాణములేయుచుండ బం
ధురముగ  విక్రమించి కడు ధూర్తత నిత్యము చూపుచుండెగా  
వరుసలు జూడగా మధురవాణి! గిరీశము కూతురౌ గదా


దత్తపది: 

(తరాల -సరాల - వరాల-నరాల అనే పదాలు వాడి తానా సభల గురించి పంచచామరం అనే వృత్తంలో చెంగు-చెంగున ఎగురుతున్నట్టుగా చెప్పిన హృద్యమైన పద్యం ఇది.)

తరాల దాక సాగుగాక తారలుండు దాక పూ
సరాల సౌరభాల సారసాల మాలగా 
వరాల హృద్య పద్య పాళి తాన కంఠమాలగా
నరాల రామరెడ్డి వంద నందనాలు పూయగా
వర్ణన:

రామరూపము నయనాభిరామమగుచు
నీలమేఘము నిగ్గులు నింపుకుని 
విజయచాపము రణమున విక్రమింప 
బాణవర్షము కురిపించె  పాటవమున

న్యస్తాక్షరి:
 హ-రి-త-ము - ఇతివృత్తం పర్యావరణ రక్షణ - వృత్తం-ఉత్పలమాల - ప్రకృతికి సంబంధించిన ఇతివృత్తం -అంటూ అన్ని అక్షరాలను బేసిసంఖ్యలో - 3, 5, 7, 9 - తీసుకుని - న్యస్తాక్షరి సమస్యనిచ్చారు చంద్రహాస్‌గారు.

జీవహరాంతరాయముగా స్నిగ్ధ జగమ్ములు రూపుమాపకన్ 
పావన హారి భూజముల పచ్చదనమ్ములు పల్లవింపగా
భావన పొంగు చేతముల  స్వర్ణ వసంతము పుల్కరింపగా   
శ్రీ విలసిల్లి ఈ జగము చిక్కని శోభలు నింపుగావుతన్


[ఈ అష్టావధానం వీడియో తీసి, పంచుకున్న శ్రీ కూచి శాస్త్రిగారికి బోల్డన్ని ధన్యవాదాలు]

 



ఉపసంహారం: 

వీడియో వుంది కదా - రెండు ముక్కలేవో చెప్పి అది పోస్ట్ చేసేస్తే సరిపోతుంది కదా అనిపించింది చాలాసార్లు - కానీ తరతరాల తెలుగువారి సాహితీసంపదైన పసందైన అష్టావధానాన్ని - అంత పెద్ద వయసులో, అలసట (jet-lag) తీరకపోయినా - తమ కష్టం కనిపించనీయకుండా - తెలుగు మీద, పద్యం మీద ఎంతో ఇష్టంతో - ఆ హాలులో వున్న అతి కొద్దిమందే అయినా - నిరుత్సాహ పడకుండా -  సరే తమ పాండిత్యాన్ని ప్రదర్శించడానికి ఉత్సాహపడిన తెలుగు మాష్టారు-అవధాని నరాల రామారెడ్డిగారి మీద అభిమానంతో - మళ్ళీ మళ్ళీ ఎప్పుడైనా చదువుకోవడానికి వీలుగా నేను రాసుకున్న అష్టావధాన-పాఠం ఇది.  వీడియోలో ఉన్నది ఉన్నట్లు అంతా రాయలేకపోయాను కానీ ప్రధాన అంశాలు మాత్రం వదల్లేదు.

తెలుగు మీద నాకున్న ఎంతెంతో ఇష్టం - నాకొచ్చిన అంతంత మాత్రపు తెలుగులో...


ఎల్లలు దాటినా - తల్లి చాటునున్న తలపునిచ్చు
మెల్లగ అన్ననెవరైనా - చెవుల సోకి మనసు విచ్చు
చల్లని గంధపు పూతల హాయినిచ్చు
మల్లెల జాజుల మైమరపుల తావినిచ్చు
కమ్మనైన తెలుగు మాట మనది -
పలికితే పదికాలాలు మనవచ్చు 
నేను-నీవును మనము చేసి మనుమను దీవెనిచ్చు