మున్నమ్మా! ఎలా వున్నావ్? ఏం చేస్తున్నావ్? ఎన్నిరోజులయ్యిందో మన శాకహృదయపు కబుర్లు చెప్పుకుని!
అప్పుడెప్పుడో పచ్చిమిరపకాయలు తరగడం దగ్గరే ఆగిపోయాను.
అదేంటో అంతసేపు పచ్చిమిరపకాయల గురించి చెప్పి - దాంతో పాటే అసలు పచ్చిమిరపకాయలే వెయ్యని సాంబారు రెసిపీ కూడా చెప్పాను కదా!
పాకోత్సాహము...శాకహృదయము ననుసరించి వండగ...- 2 - సాంబారు సంబరం, ములగాకు చూర్ణం
మళ్ళీ ఇన్ని రోజులకి కుదిరింది ఆవురావురనిపించే ఆమ్-కబుర్లు చెప్పుకోవడానికి.
అన్నట్టు - నిన్ననే ఉగాది పండగతో కొత్త సంవత్సరం మొదలైంది. ఈ సంవత్సరం పేరు శుభకృత్. అంటే చాలా మంచి చేసే సంవత్సరమని అర్థం.
ఈసారి మంచి వేపపూత దొరికింది. దాంతో మన ఇంటి ఉగాది పచ్చడి ఎంత బాగా కుదిరిందో! నువ్వే చూడు.
*******
*******
అసలింతకీ - నీకు రుచులు ఎన్నో, వాటి పేర్లు ఏమిటో తెలుసా?
నాకు తెలిసి రుచులు ఆరు.
అవి చేదు, వగరు, తీపి, కారం, పులుపు, కమ్మన.
ఉండుండు... నువ్వేం అడగబోతున్నావో నాకు తెలుసు. మరి ఉప్పో? అనే కదా? ఉప్పు గురించి చెప్తా ... చెప్తా!
మనం రోజూ తినే భోజనంలో చెట్లు, మొక్కల నుంచి వచ్చే ఆకులు, కాయలు, పళ్ళు, గింజలు - వీటన్నిటికీ వుండేవి ఆరంటే ఆరే రుచులు.
కాకరకాయ చేదు, నేరేడుపండు వగరు, మామిడిపండు తీపి, పచ్చిమిరపకాయ కారం, చింతకాయ పులుపు, ఆనపకాయ కమ్మన.
తెలుగులో నోటికి రుచిగా అనిపించిన ప్రతి తినుబండారాన్ని, ఆదరువునీ "కమ్మగా" వుంది అంటారు. కానీ నాకు కమ్మన అనేది ఒక రుచి అనిపిస్తుంది.
అంటే నోట్లో పెట్టుకోగానే నాలుకకి తీపి, చేదు, కారం, వగరు, పులుపు - వీటిల్లో ఏ రుచీ అనిపించని వాటన్నిటి రుచి పేరు ఏంటీ అంటే మిగిలింది ఇంకేమిటి ? కమ్మనైన కమ్మదనం తప్ప?!
కమ్మటి రుచికి ఒక మంచి ఉదాహరణ చెప్పనా?
అప్పుడెప్పుడో తమ్ముడు నా చేత సంతకం చేయించి, వండనని ఒట్టువేయించుకుని మరీ : అదే కాయ - అదే పప్పు - అదే వద్దు! అన్నాడు చూడు "పెసరపప్పు -ఆనపకాయ" ముద్దకూర... ఆ కూరకి చేదు, వగరు, తీపి, కారం, పులుపు - ఈ రుచుల్లో ఏ రుచీ ఉండదు. అలా అని ఉప్పగానూ ఉండదు - కావాలని ఉప్పెక్కువ వేసేసుకుంటే తప్ప!
అన్నట్లు ఇంకో విషయమేంటంటే - చెట్లకి చిగిర్చే, పూసే, కాసే, పండే - ఆకులూ, పూలూ, కాయలూ, పళ్ళూ - వీటిలో ఈ ఒక్కదానికీ వుండని రుచి ఏంటో తెలుసా? ఉప్పు.
మనం తినే కాయలు, పళ్ళూ కావాలంటే చెట్లకి నీళ్ళు పొయ్యాలి.
ఆ కాయలు వేసి వండిన వంటలకి రుచిని పెంచే ఉప్పు మాత్రం సముద్రపు నీళ్ళు ఆవిరైతే వస్తుంది.
ఉప్పు రుచిని పెంచేదే (taste enhancer) తప్ప అదొక రుచి కాదు - నాకైతే అలాగే అనిపిస్తుంది, అనాలనిపిస్తుంది.
అందుకే అంటా - రుచులు ఆరని...
చేదు, వగరు, తీపి, కారం, పులుపు, కమ్మనని...
తగినంత ఉప్పు చేర్చిన
ఆరు రుచులు
నాలుక కోరినట్టు
పెరుగునని
తరుగునని
సరిసమానమగునని
అందుకే నేను చేసే ఉగాది పచ్చడిలో తతిమ్మా ఆరు రుచులూ ఉంటాయి ఉప్పు తప్ప - చేదుకి వేపపువ్వు, వగరుకి ఆకుపచ్చ తొక్కతో కూడిన మామిడిపిందె, పులుపుకి కొత్త చింతపండు, తీపికి కుదిరితే చెఱకు ముక్క లేదా కొత్తబెల్లం, కారానికి పచ్చిమిరపకాయ, కమ్మదనానికి కొబ్బరిముక్క.
అది సరే కానీ ఉప్పు-కారం తర్వాత నాలుకకి తగిలీ తగలగానే జివ్వుమనిపించే రుచి పేరు ఏంటో తెలుసా? అది తెలుగులో palindrome కూడా.
అదేంటో చెప్పుకో! నీకు తట్టిందా - అదేంటో?
నే చెప్పేయనా?
పు... లు... పు.
చింతచిగురు పులుపు, చింతకాయ పులుపు
పండిందని - పులుపు పోతుందని - చింత వలదు
చింతపండు కూడా పులుపే పులుపు
గోగాగు పులుపు, గోగుపువ్వు పులుపు
పులుసు వండినా - పచ్చడి నూరినా - పులుపు పోదు
గోంగూర వండినా, వాడినా - వీడి పోదు పులుపు
నిమ్మకాయ పులుపు, నారింజ పులుపు
వాటికి అప్ప లాంటి దబ్బకాయ కూడ పులుపు
చెక్క కోసి పిండి చూడు - జిల్ జిల్మను పులుపు
అన్నిటి కన్నా మిన్నయైన పులుపు
ఆంధ్రుల ఆవకాయలో అమృతమైన పులుపు
పులుపులలో మహా పులుపు - మామిడికాయ పులుపు
అసలివాళ పులుపు గురించి ఎందుకు చెబ్దామనుకున్నానంటే దానికి కారణం - ఆమ్చూర్.
ఆమ్చూర్ అంటే ఆమ్ర-చూర్ణం అంటే మామిడికాయ పొడి.
ఈ పాండెమిక్ రోజులు మొదలయ్యాక మన ఇంట్లో జరిగిన ఒక చెప్పుకోదగ్గ మార్పు ఏంటంటే - చింతపండు పూర్తిగా మానేసి దాని బదులు ఆమ్చూర్ వాడడం.
మన కోనసీమ చారులో, కర్ణాటక రసంలో, మద్రాసు సాంబారులో, రోజూ చేసే రోటి పచ్చళ్ళలో, ఒక్కసారిగా పెట్టుకునే నిలవపచ్చళ్ళలో, చివరికి చింతపండు వేయాల్సిన పులిహోరలో కూడా ఆమ్చూరే వాడుతున్నాను.
ఆమ్చూర్తో పులిహోరా...? అని ఆశ్చర్యపోకు మరీ!
అసలు అదెలా మొదలైందంటే ...
ఓ రోజు నాన్నగారు తన ఫ్రెండ్ గిరి అంకుల్ భోజనానికి వస్తున్నారూ అని చెప్పగానే కొంచెం స్పెషల్గా వాంగీబాత్ చేద్దామా అని చూస్తే ఇంట్లో ఎప్పుడూ ఉండే కాప్సికమ్ కూడా లేకపోయింది. పులిహోర చేద్దామా అంటే చింతపండు ఉడికించేంత సమయం లేదు.
ఇహ అప్పుడు అనుకున్నా ... ఆమ్చూర్తో పులిహోర చేద్దామని.
వెంటనే గబగబా అన్నం వండేసి మన పెద్ద బేసిన్లో వేసి ఆరబెట్టా. అన్నం కొంచెం గోరువెచ్చగా కాగానే అందులోకి కొంచెం ఉప్పు, పసుపు, నువ్వుల నూనె, ఒక రెండు టేబుల్ స్పూన్ల ఆమ్చూర్ వేసి కలిపాను.
అందులో మామూలు పులిహోరలో వేసినట్టే - నువ్వులనూనెలో పచ్చిశనగపప్పు, మినప్పప్పు, నాలుగు మెంతిగింజలూ, కొంచెం జీలకఱ్ఱా, ఆవాలూ, ముద్ద ఇంగువా - పోపు వేసి - కరివేపాకు కూడా వేసేశాను. దాంతో పాటే ఇంకొంచెం జీడిపప్పూ, ఇంకొన్ని వేరుశనగగుళ్ళూనూ...
హాం...ఫఠ్! ఆమ్చూర్-పులిహోర తయార్!
నాన్నగారూ, గిరి అంకుల్కే కాకుండా తమ్ముడికి కూడా బాగా నచ్చింది. నేను చేసిన అప్పటికప్పటి హాంఫఠ్-పులిహోర.
నువ్వు కూడా ఎప్పుడైనా ఒకసారి చేసుకుని చూడు - పుల్లపుల్లగా బావుంటుంది.
*******
*******
అన్నట్టు నాన్నగాడూ...మొన్నొకరోజు తమ్ముడూ నేనూ మాట్లాడుకున్న సంగతోటి చెప్పాలి.
శుక్రవారం నాన్నగారూ, నేనూ, తమ్ముడూ ఎక్కడికో వెళ్తుంటే ఉన్నట్టుండి వాడు "I forgot అనడానికి తెలుగులో ఏంటీ?" అనడిగాడు.
"మరచిపోయాను అంటామమ్మా" అన్నాన్నేను.
దానికి వాడు "అంటే forget and die ? అందులో forget కి root-word ఏంటీ" అన్నాడు.
"Forgot అంటే 'మరచానూ' అంటే చాలు. కాకపోతే కొంచెం emphasize చేయడానికన్నట్టు అలా 'మరచిపోయానూ' అంటామూ అని చెప్తున్నాను.
ఇంతలో కార్ సైడ్-మిర్రర్లోంచి వాడి నవ్వు మొహం చూడగానే నాకు చటుక్కున ఇలా చెప్పాలనిపించింది.
"ఒరేయ్ బుజ్జిగాడూ! అలా అని ఎవరన్నా ఇంటికి వెళ్ళినప్పుడు 'ఏమన్నా తిన్నావా?' అనడిగితే 'ఇప్పుడే తినిపోయానూ' అని చెప్పకు. అన్నిచోట్లా అలా వాడకూడదూ" అని గబగబా చెప్పాను.
లేకపోతే ఆ రౌడీ గాడి సంగత్తెలుసుగా - నే నేర్పిన తెలుగుని నా మీదే ప్రయోగిస్తాడు.
*******
*******
ఇంత చెప్పాక - ఇంతవరకొచ్చాక - పులుపు గురించి ఓ సిన్మతీ గిద్యం కూడా చెప్పేసుకుందాం.
అటు చదవగా - పులుపు
ఇటు పలుకగా - పులుపు
నాల్కకిటు పులు కలిగించు రుచి వేరు లేదట
ఎటునెటు చదివినా పులుపు పులుపు సిన్మతీ !
